Мифологи

Мифоло́ги (греч. μυθολογία от μῦθος — «оалам» λόγος — «дош», «дувцар», «Ӏилма») — мифех латта гуллам ба — Ӏалам оттарах, нах хьахиларах дола фантастически дувцараш да; хулачун, долчун маӀан ший тайпара болча сакхетамца кхетадар. Мифологена юкъе долх халкъа оаламаш (мифаш, эпос). Мифологенеи багахбувцамаи юкъе йоккха башхало я: мифаш — Ӏаламах бола мифологически кхетам ба, царех тешаш болча наха́ бакъа хеташ бола, хӀаьта фольклоро наха́ хьалхашка декхар оттадац шийна чухь дувцар бакъдар. Фольклор исбахьлен-эстетически Ӏалама хьокхам ба, мифологеца цхьан мугӀарах латташ бац^[1].

Шотландски зирако Дэвид Юм яхачох, мифически аматаш хьалхарча наьха кхерамах а дагалоацамах латташ да, цар сакхетам кӀоарга ца хиларга хьежжа, цу аматашка гӀолла царна къоасталуш хиннадац боккъонца дар е доацар. Фаьренгехьарча Ӏилманхоша Бернар Ле Бовье де Фонтенель, Вольтер, Дени Дидро, Шарль де Монтескьё мифех сакхетамо Ӏехаварца кхоллаш дола харца аматаш лоархӀаш хиннад.

ХӀаьта Италерча зирако Джамбаттистой Вико мифологех «божественни поэзи» лоархӀаш хиннай, мифаш хьахинна ха «даьлий ха» аьнна белгалъяьккхай цо цу ханарча наьха уйла шерагӀа е низ эшар мифологи оттара доккхагӀа дола бахьан лоархӀаш. Мифологе уйлаш цо берий уйлашца юст, доккха аматаш кхолларал совгӀа мифологе уйлаша дукха Ӏалама белгалонош кхета ца еш йитар бахьан долащ. Цунца ювзаенна я турпалаш бувца, Гомеровски тайпах йола оазале а.

ХӀаьта немце зирако Иоганн Гердер яхачох, мифологи — романтизма тӀа дода лагӀа да. Мифологех цо хӀара къаман ганз лоархӀаш хиннай, наьха зиракал а хьаькъал а гойташ йола. Цо дукха яздаьд тайп-тайпарча къамай мифех, башхало йовзийташ а, хӀара мифа кӀоаргал гучайоаккаш а^[1].

Белгалдаккхар

↑ ¹ ² Myth // Encyclopædia Britannica (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 19.04.2019. Архиваци яьй 10.05.2015.

ТӀатовжамаш

[Britannica-1] ¹ ² Myth // Encyclopædia Britannica (неопр.). Хоам хьаийца таьрахь: 19.04.2019. Архиваци яьй 10.05.2015.

[1]