Музейий ди
| Халкъашта юкъера музейий ди | |
|---|---|
 | |
| МаӀан | Музейий лоархӀам бовзийтар |
| Оттадаьд | 1977 шу |
| Оттадаьр | Халкъашта юкъерча музейий совета Генеральни Ассамблея |
| Дезду | Халкъашта юкъера |
| Таьрахь | 18 мая |
| Ӏадат | гойтамаш, фестивалеш, лекцеш, экскурсеш, мастер-классаш, иштта ловзараш дӀакхахьар |
 РУВИКИ.Медиа чура файлаш | |
Халкъашта юкъера музейий ди (эрс: Международный день музеев) —1978-ча шера денз маьтсела бетта 18-ча дийнахьа дездеш дола халкъашта юкъера цӀай да.
Тархьар
1951-ча шера Халкъашта юкъерча музейий совето дӀайихьай «Крестовый поход музеев» яха конференци, цига хьоахадаьд «музеяши дешари» яха дакъа[1].
1977-ча шера Москвеи Лениградеи халкъашта юкъерча музейий совета Генеральни Ассамблеяс 11-ча генеральни вӀашагӀкхетаре «Халкъашта юкъера музейий ди» оттадарах резолюци тӀаийцай[2].
- А. С. пушкина цӀерагӀа йолча паччахьалкхен гойташ долча искусствон музея кулгалхочо И. А. Антоновас хьалхадаьккхад «Халкъашта юкъера музейий ди» дездар[2].
Музеяша доккха дакъа лоац наьха юкъарчеш дегӀайоалаеш, цар хьал тоадеш. Вай социальни оттама́ юкъе, наьха дегӀа оамалца тайна, вай доалахьа йола гӀишлош хинна, хоза дӀанийсъеннай. Музейий сакхетам дегӀабоалабара тай-тайпара наькъаш да: климатически дакъа лацар а, цул совгӀа, нахацара социальни хийрал дӀайоаккхаш, иштта психически могашал тоаеш, инклюзивни дакъа лацар а. Маьтсела бетта 18-ча дийнахьа оаха беррига бӀорахой тӀахьех вӀашагӀкхета, музейий низ ма барра гойта, дӀахо дӀайодача хана уж дикача хьале хургйолаш! — Халкъашта юкъерча музейий совето белгалдаьккхад[3].
- Тархьаре музеяша лоацаш дола дакъа мел лоархӀаме да гойтар цӀай дездара керттера уйла я[4].
2023-ча шера ICOM комитето еррига музеяш из цӀай социальни мазашкеи хештегашкеи гӀолла цхьана дезадар хьалхадоаккхача компанена тӀахьийхайи[3].
Халкъашта юкъера музейий цӀай — из бахьан да кхыча халкъашцара бувзам чӀоагӀбареи, бартбареи, шоайла гӀулакхацеи ахчацеи гӀодареи — яздаьд Халкъашта юкъерча музейий советий кхайкарал тӀа[3].
1978-ча шера маьтсела бетта духхьашха дездаьд из цӀай[4].
Темаш
1992-ча шера денз Музейий совета Генеральни ассамблеяс хьахорж цӀай тема[5].
Музеяш товшхал дегӀаяра, кхыча товшхалашца бувзам бара белгалонаш я, цар халкъашта юкъера бувзам чӀоагӀбу, — хьоахадаьд музейий Халкъашта юкъерча совето[6][1].
- 1992 — «Музеяши Ӏалама»[7];
- 1993 — «Музеяша халкъаши»[7];
- 1994 — «Музйий къайлагӀа дар»[7];
- 1995 — «Музейий бартбар: бехктохкам»[7];
- 1996 — «Кхоана лаьрхӀа тахан гулдар»[7];
- 1997—1998 — «Товшхала ганзаш меттахьара яхара духьалара тӀом»[2];
- 1999 — «Кердалонашцара чам»[7];
- 2000 — «Юкъара барта музеяш»[7];
- 2001 — «Музеяш: сообществаш хьахилар»;
- 2002 — «Музеяши глобализции»;
- 2003 — «Музеяши доттагӀийи»;
- 2004 — "Музеяши нематериальни тӀехьлеи;
- 2005 — «Музей — твшхалашта юкъера тӀий»[2];
- 2006 — «Музейи кагрихойи»;
- 2007 — «Дунен тӀехьленна хьалхашкара бехктокхам»;
- 2008 — «Музеяшца дола социальни дегӀадар»
- 2009 — «Музеяши туризми»;
- 2010 — «Музеяш социальни барта цӀерца»;
- 2011 — «Музеяши дагалоаттами»;
- 2012 — «Хувцалуча вахаре музеяш»;
- 2013 — «Музеяш — дагалоаттами креативи»;
- 2014 — «Музейни коллекцеша бартбу»;
- 2015 — «Эттача юкъарченна музеяш»[8];
- 2016 — «Товшхала ланшафташи музеяши»;
- 2017 — «Музеяши тархьаре бола къовсами»[5];
- 2018 — «Кхоачама юкъе тӀехдикадараш»[9];
- 2019 — «Музеяш товшхала йовкъаш»;
- 2020 — «Музеяша цхьоале кхайкаяр»[6][1];
- 2021 — «Музейий кхоане»[6][1];
- 2022 — «Музейий низ»[6][1];
- 2023 — «Музейий кхоане»[3];
- 2024 — «Музеяш, дешар, Ӏилман тохкамаш»[10];
- 2025 — «Хувцалуча юкъарчешта юкъе музейий кхоане»[4].
Фирменни никъ
1997-ча шера цӀай дездар духьа хьадаь хиннад лаьрххӀа плакат[11].
- ХӀара шера Музейий халкъашта юкъерча совето фирменни никъ белгалбоаккх, итт меттала плакатийи, открыткайи, интернет-баннерийи макеташ ю[11].
2011-ча шера хьатӀаийцаб вӀашагӀкхетараш кхоачашдергдола институциональни партнёраш, иштта бренда керда элементаш кхеллад (слоган, официальни сайт, хоамий комплект)[11].
Белгалдаккхар
- ↑ 1 2 3 4 5 В мире отмечают Международный день музеев. spbvedomosti.ru. Хоам хьаийца таьрахь: 17.04.2025.
- ↑ 1 2 3 4 Международный день музеев. www.museum.ru. Хоам хьаийца таьрахь: 10.04.2025.
- ↑ 1 2 3 4 «Музеи, устойчивость и благополучие». Во всем мире празднуют Международный день музеев, «Научная Россия» - электронное периодическое издание. Техкад укх дийнахьа: 10.04.2025.
- ↑ 1 2 3 Горелая, Александра. Международный день музеев: праздник культурного наследия, ВФокусе Mail (25 тушола 2025). Техкад укх дийнахьа: 10.04.2025.
- ↑ 1 2 The theme (ингал.). web.archive.org. Хоам хьаийца таьрахь: 10.04.2025.
- ↑ 1 2 3 4 Яндекс. translated.turbopages.org. Хоам хьаийца таьрахь: 10.04.2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 admin. Международный день музеев: темы и тренды 1992—2000, Новартор (19 маьтсела 2020). Техкад укх дийнахьа: 12.04.2025.
- ↑ Вы точно человек? КиберЛенинка. Хоам хьаийца таьрахь: 10.04.2025.
- ↑ Международный День Музеев - 18 Мая (История Праздника). www.izocenter.ru. Хоам хьаийца таьрахь: 10.04.2025.
- ↑ 18 мая — Международный день музеев: история и традиции праздника, Известия (17 маьтсела 2024). Техкад укх дийнахьа: 10.04.2025.
- ↑ 1 2 3 Международный день музеев, РИА Новости (18 маьтсела 2023). Техкад укх дийнахьа: 12.04.2025.
Литература
- Батычко Галина Ивановна, Орехова Светлана Евгеньевна. «100 лет назад за один день» (Международный день музеев в Мариуполе, фоторепортаж) // Вісник Маріупольського державного університету. Сер.: Філософія, культурологія, соціологія. — 2015. — № 9.