Нуклеина кислота
Нуклеи́на кислота́ (я) (лат: nucleus — тӀум яхачох; эрс: нуклеи́новая кислота) — лакха молекулярни органикай хоттам бола, нуклеотидех диса́чох латта биополимер (полинуклеотид). ДНК, РНК яхаш йола нуклеина кислоташ ерригача организмашка йолаш я, цар лоадам геттара боккха а ба: тӀехьален хоам лорабараи, дӀа-хьа кхачийтараи, Ӏалашбараи лоадамегӀа долча гӀулакхашта юкъе да́къа лоац.
Оттам
Нуклеина кислотий полимерашха йолча ке́пе́х полинуклеотидаш оал. Нуклеина кислотий оаттама организаце 4 лагӀа белгалдоах: хьалхарагӀаа, шоллагӀашха, кхоалагӀашха, диълагӀашха.
ХьалхагӀара оттам яхар ба нуклеотидий зӀы, уж нуклиотидаш хьахетта́ я фосфора кислотайх диса́чунца, цох оал фосфодиэфирий бувзам. ШоллагӀа оттам яхар водорацарча бувзам хьахетта йола ши нуклеина кислота я. ЗӀанараш хьахотталу «корта-цӀог» яхача принципах (3' йо́да 5' йолча), комплементарноста принципах (азоташха основанеш цу оттама́ чухьанахь я). КхоалагӀашъа оттам, е спираль, хьахул азоташха оснований радикалий гӀонца (совгӀа бола водородацара бувзамаш хьахул, цу бувзамаша из беррига оттам чусоттабу из чӀоагӀ а беш). ТӀаккха юххера дийлагӀашха оттам гистонийи хроматинеи комплексаш я.
Нуклеотидашка гетероциклически молекулий ший тайпа мара цахиларах (рибозеи дезоксирибозеи) нуклеина кислоташ а шин тайпара мара хилац: дезоксирибонуклеинеи (ДНК) рибонуклеинеи (РНК).
Мономерни ке́паш иштта хул оагилгашка, цар лоадам бола да́къа лоац сигналаш дӀа́хьа́те́лара процессашкеи, хьинар гулдаргахьи. Эггара дикагӀа йовзаш йола РНК мономер АТФ я — аденозинтрифосфора кислота — оагилга чу хьинар гулдеш йола лоадамегӀа йола аккумулятор.