Диг
Диг, догараш (да) (эрс: топор[1]) — дукхагӀча даькъе дахча тедаш лелаю кечал. Иштта догараш тӀема гӀулакхе леладеш а хиннад, къаьстта ширача хана леташ воардаш а, тоссаш а[2].
Дагара массехк да́къа да: догго я (дахчан да́къа, эрс: топорище), иштта аьшкан да́къа а да: дитти (ира оагӀув), бӀа́стами (аьрхӀа, жӀовна хьисапе шаьра йола оагӀув). БӀастам яхача деша тӀара доагӀа иштта бӀастамда́ла яха дош — юхамаччахьдаккха яхилга да из.
Дитт доггоца хотта хьисап ха-за́ма мел йода хувцалуш хьаде́над. Бурув тоханза дола кхерах даь догараш доггонах тӀӀийргаца дӀатӀадехкаш хиннад, е дахча чу харш а даьккхе чуоттадеш хинна. Боарза кельт голто́хаш долча доггон тӀа ӀотӀадогӀаш хиннад. ТӀехьагӀо дитт хьадича хана бӀастам болча Ӏург а деш, догго лакхера кӀеззига диткъагӀа а деш, доггон тӀа лакхе ӀотӀадогӀаш хиннад, дитт хьадаргдоацаш лакхера догго чу загал чу а тохаш.
Догарий тайпаш
ГӀалгӀай меттала тайп-тайпара догараш белгалдоаккхаш массехк дош да:
• жӀамагӀа (да) — зӀамига тӀом беш леладу дигилг;
• кархам (да) — юкъерча боарама тӀом беш леладу диг;
• гӀоарсхам (да) — гӀагӀ тӀадувхаш волча моастагӀчунца лоташ леладеш дола доккха деза тӀема диг;
• тасхам (да) — дӀатувсаш дола тӀом беш леладу диг;
• досхам (да) — дахчанпхьараша леладеш дола диг;
• доардам (да) — дахчан пхьара оатхал, пхорагӀа дитта (догго) улла диг[2].
Галерей
Кара догараш: Британерча музее дола 200 000 — 300 000 шу хьалха ваьха́ча Суонскомберча сага догараш,
Белгалдаккхар
- ↑ Топор // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882.
- ↑ 1 2 Коазой Ӏийса, 2018.
Литература
- Топор // Толковый словарь живого великорусского языка : в 4 т. / авт.-сост. В. И. Даль. — 2-е изд. — СПб. : Типография М. О. Вольфа, 1880—1882.
- Топор, история // Брокгаузеи Ефронеи энциклопеден дошлорг : 86 томах латт (82 томи 4 тӀатохари). — СПб., 1890—1907.
- Топоры // Товарни дошлорг / И. А. Пугачёв (керттера редактор). — М.: Паччахьалкхен таьрга литературан издательство, 1960. — Т. VIII. — Стб. 904—908.
- Радул А. М. Топоры: история, теория, практика. — Реутов: ЭРА, 2017. — 184 с. — 800 экз. — ISBN 978-5-87624-117-7.
- Коазой А. Ӏ. ГӀалгӀай ширача дешай дашхара дошлорг. — Наьсаре: Кеп, 2018. — 272 с. — ISBN 978-5-906785-28-2.
ТӀатовжамаш
- Топор своего дорубится // Ревизор.ru. 20 января 2020.