Наьсаре

Рувики материал
Пхье
Назрань
Наьсаре
Заводе боаллача Ӏама сурт
Заводе боаллача Ӏама сурт
Байракх Герб
Байракх Герб
43°13′00″ с. ш. 44°46′00″ в. д.GЯO
Паччахьалкхе  Россе Федераци
Федерацен субъект ГӀалгӀайче
Пхье округ Наьсаре
Чура декъар 4 административни округ
Да Оздой Ӏалихана Руслан
Тархьари географии
Йиллай 1781 шера
Хьалхара хьоахаяр 1810 шу
ХьалхагӀа хинна цӀераш 1944 кхачч. — Наьсаре (эрс: Назрань)
1959 кхачч. — Коста-Хетагурово
Пхье я 1967 шера денз
Майда 80 км²
Лакхал 522 м
Ӏалама лоаттам юккъера
Сахьата оаса UTC+3:00
Бахархой
Бахархой ↗125 297[1] саг (2022)
Айхал 1566,21 саг/км²
Къамаш гӀалгӀай
Ди лелабераш сунний бусалба, православхой
Катойконим ноасархо, ноасархой, иштта наьсархо, наьсархой
Паччахьалкхен мотт гӀалгӀай, эрсий
Дагарга идентификатораш
Телефоний код +7 8732
Пошта индекс 386120
Код ОКАТО 26406
Код ОКТМО 26706000001
nazrangrad.ru
Наьсаре (Россия)
Точка
Назрань
Red pog.svg
Москва
Наьсаре (Ингушетия)
Точка
Точка
Назрань
Наьсаре (Наьсаре)
Blue pog.svg
0
Точка
Назрань
РУВИКИ.Медиа логотип РУВИКИ.Медиа чура файлаш

Нáьсаре (я) е На́на-На́ьсаре (я) эрс: Назрань) — ГӀалгӀай Мeхка эггара йоккхагӀа йола пхье.

Дукха хана денз гӀалгӀай ара ӀокӀалбовлара́ юкъе чӀоагӀа лоадам болаш хиннай Наьсаре мехка юкъ санна а отташ (тӀехьагӀа Буроца цхьана). ГӀалгӀайчен административни юкъ йолаш цхьа ха а яьккхай цо — 1993—2000 шерашка, Магас йиллалца. Тархьарца хьайоагӀаш хинна Наьсаре хӀанзарча заман чу «Юкъера» оалаш йола административни округ хинна дӀаэттай, цул совгӀа Наьсарено хӀанз массехк лоалах яьда́ хинна юрт чулоац шийна: Дошалкъий-Юрт, Наьсар-Керте, Аьлте-Юрт. Наьсарен шахьара административни юкъ я.

Этимологи

XIX бӀаьшера юкъерча шерашка Наьсаре эйла аьнна хьоахаяьй. Топоним хьахилар дувз антропонимаца — цу лаьтта эггара хьалха ваха Ӏохайнача оаламашка вувцача Наьсарца. 1944-ча шера ГӀалгӀай мехках баьхача хана ХӀирийчено дӀалаьца хиннай, К. Л. Хетугурова цӀерагӀа цӀи а тилла Коста-Хетагурово аьнна. Нохч-ГӀалгӀайчен АССР меттаоттаяьчул тӀехьагӀа моттигах 1957-ча шера юха Наьсаре аьнна цӀи яьккхай, 1967-ча шера Наьсаре пхье аьнна цӀи тиллай[2].

Географи

Пхье улл Шолжа аьрда берда тӀа, республика малхбузерча оагӀарахьа, ХӀирийченца административни доазув къасттача. Магасал гӀинбухе-малхбузегахьа 4 км гаьна улл.

Тархьар

Духтохкархоша яхачох, Наьсаре нах бах кхерий заман хана денз. Укхаза Ӏилманхошта кораяьй шовзткъа эзар шу хьалха денз нах баьхалга хьагучадоаккхаш йола белгалонаш. ХӀаьта гӀалгӀай укхаза баха эзараш шераш да. «Наьсаре» яха дош ширача гӀалгӀай меттала «наьна лаьтта, наьна аре» яхилга да.

«XIII-гӀча бӀаьшере моалошеи, XIV-гӀа бӀаь шу чакхдоалаш АстагӀча Темара бӀынои шозза боха а баь, гӀалгӀай лоамашка хьалчутеттаб. Цул тӀехьагӀа цхьан юкъá да́ воацаш иллай ер моттиг.

XVI—XVII бӀаьшерашка гӀаьбартоша доалдаьд Наьсаренна. Цу юкъа́ гӀалгӀай, лоамашка бийба а бийба, низ а Ӏоабаь, шоай аренашка ӀокӀалбувла болабеннаб», — йоах цӀихезача тархьархочо Коазой Дауда Нурдина. XVIII-гӀча бӀаьшере ткъаь иттлагӀча шерашка гӀаьбартой дӀабахаб укх мехкара, гӀалгӀаша, довнаш деш, кхы бита а ца бита. «Цу хана Наьсаре дукха листа хьунаш, ушалаш йолаш моттиг хиннай. Цу хана укхаза Кавказе дахача тайп-тайпарча къамех йола гӀаьрахой тоабаш лелаш хиннай. Шолжаи ГӀалмени лакхенашка яда шоай юрташ цу гӀаьрахоех лораеш, Наьсархий Шолжах дӀакхетача метте ГӀалмистерча гӀалгӀаша ха лоаттадаьд», — йоах дӀахо духтохкархочо Коазой Нурдина.

Наьсарен редут

Юрт йилла ха 1781 шу лоархӀ. Дале а, кӀезигагӀдар хьалаьцача а, 1764-ча шера денз гӀалгӀай баьхаб цига, багахбувцама хьаяхачох[3].

Цига дувцачох, Наьсаре йиллар цаховш е ше-ше хьахинна а хӀама хиннадац. Дикка уйла яь, лаьрххӀа даь хиннад гӀалгӀай цига баха ховшар. Онгашта даьхача 80 тайпах итт-итт дезал, кхаж тоссаш, цига бáха Ӏоховша безаш хиннаб. Уж Наьсаре йилла белгалъяь моттиг йолчахьа дӀабахаб. Ӏокхаьчача, сагӀа доаккхаш кӀай уст бийна, биъ бӀоагӀан тӀа латташ йола «ТодигӀала» егӀай цар, цу тӀа ха оттаде дагахьа. Цу наха, дехар а даь, шоашта хьалхаваьккхар а деррига доал дӀаденнар а хиннав ТӀаргимхой Малсага къонгех ваьнна Оарцха КӀарцхал. Эггара хьалха укхаза баха Ӏохайшача гӀалгӀаша Оарцха КӀарцхала-Юрт йиллай, кӀеззига тӀехьагӀа Ӏовлурга-Юрт. Уж цига баха ховшар ца дезаш а, гӀаьр е дагахьа тӀаухаш а хиннай герзашца кийчъенна ордингаш. Цу тӀемашка дӀа а юха а дукха нах боабеш а хиннаб. ХӀаьта а наьсархоша моастагӀчунна ка луш хиннаяц. Из мел чӀоагӀа хиларах, юхатохаш хиннав цар. 180 говр-вордаца баьхка хиннаб, яхаш, бувц гӀаьрхой. Амма рузкъан меттел, шоай наьха декъех етта вордаш йигай цар. Царех итт саг лаьца хиннав, бакъда наьсархоех а веннав цу тӀем тӀа 13 саг.

1810-гӀча шера гурахьа, гӀалгӀаша бокъо а енна, Наьсар Шолжах дӀакхетача моттиге, лакхача берда тӀа Бурув йиллай эрсаша. Цох а Наьсаре (эрсий меттала — Назрань) аьнна цӀи тиллай. Цунга хьежжа эггара хьалхара официальни каьхата тӀа Наьсаре хьоахаяр нийслу 1810 шера.

Наьсаре дегӀаяр

1868 шера саькура бетта 14 дийнахьа Наьсаре шин шерара йола лоаман ишкол йийлай. ГӀалгӀаша цхьан тохабенна етта́ хиннай из. 60 сага́ лаьрхӀа́ хиннача ишколе отта безам болаш 200 саг хиллал саг хиннав. Цигга болх беш хиннараш ба хьалхара гӀалгӀай хьехархой: Аьлтамаранаькъан Минги-молла, Заьзганаькъан Мочкъий Бийсолт, Кхоартой Бийберд, Совтанаькъан Элжа[4].

1893 шера Наьсарен вокзал хьайийлай, хӀаьта 1894 шера аьшканикъ биллаб кхыча моттигашца дӀахотташ.

Эрсече хинна бӀорахой тӀом

Эрсече бӀоарахой тӀом болабеннача хана Наьсаре яьржай большевикий тӀахьехамашца ювзаенна революционни уйлаш. 1918-ча шера йолаеннай расказачивани политика, Тирка къамай III вӀашагӀкхетаре 1918-ча шера маьтсела бетта 22-28 деношка тӀаийцай помещикашкара лаьтташ хьадахарах ший доалахьа сага лаьтташ ца халийтарахи йола постановлени. 1918—1919 шерашка болабеннаб Къулбаседа Кавказе къовсам, цу къовсаме большевика уйлаш йолча гӀалгӀаша духьале яьй белогвардейцашта..

1920-ча шера лайчилла бетта ВСЮР ийшачул тӀехьагӀа Наьсаре юкъеяхай Лоаман ССР, тӀехьагӀо из Лоаман АССР аьнна хийцай 1921-ча шера наджгоанхоц бетта 20-ча дийнахьа ВЦИК декрет даккхарца.

Советий хана

1924-ча шера денз Лоаман АССР РСФСР Къулбаседа Кавказа Йиста юкъе хиннай. 1936-ча шера Лоаман АССР юкъе хьакъоастаяьй Нохч-ГӀалгӀай АССР. 1944-гӀча шера гӀалгӀай Сибаре бахийтача хана, Наьсаре хӀирашта дӀаенна хиннай. Цар цун цӀи хийцай, «Коста-Хетагурово» аьнна. Бакъда, 1957-гӀча шера гӀалгӀай цӀабаьхкачул тӀехьагӀа, Наьсарен цӀи юха меттаоттаяьй. Юрт хиннача Наьсаренах пхье хьаяьй 1967-гӀча шера ардара бетта 16-гӀча дийнахьа. ХӀанз Наьсаре ГӀалгӀай мехка йоккхагӀйола пхьа я. Хоза тоалуш, лакхлуш, дегӀа йоагӀаш латт из. «Нана-Наьсаре» аьнна йоаккх гӀалгӀаша цун цӀи.

Административни оттам

Наьсарен административни округаш
     Альтиевский      Гамурзиевский      Насыр-Кортский      Центральный

Наьсаре административно-доазон оттамага хьежжа республикан маӀан долча пхьешта юкъе я[5].

Административни екъаялар

Наьсаре диъ даькъах екъалуш я:

  1. Аьлте-Юрта административни округ
  2. Дошлакъий-Юрта административни округ
  3. Наьсар-Кертен административни округ
  4. Юкъера административни округ

Административни оттама тархьар

Наьсаре пхье хьахиннай Наьсаре цӀи йоаккхаш хиннача юртахи, тӀехьагӀо цох хьатехача юртехи : Наьсар-Керте, Аьлте-Юрт, Дошалкъий-Юрт.

1991-ча шера бекарга бетта 26-ча дийнахьа РФ Лакхехьарча Совето «О реабилитации репрессированных народов» закон даьккхад, Нохч-ГӀалгӀай АССР Нохч-ГӀалгӀай Республика яьй, 1992-ча шера аьтинга бетта 4-ча дийнахьа Россе Федераце Лакхехьарча Совето Россе Федерацена юкъе ГӀалгӀай Республика хьаярах закон даьккхад, 1993—1999 шерашка ГӀалгӀайчен административни юкъ хиннай Наьсаре.

1995-ча шера оагӀой бетта 21-ча дийнахьа тӀаийцай Наьсарен округаш хьакъоастадарах йола ГӀалгӀай Мехка Парламента Постановлени № 112, цо яхачох Наьсарен пхьена юкъе яхай пхи юрт: Наьсар-Керте, Дошалкъий-Юрт, Аьлте-Юрт, Пхьилекъонгий-Юрт, Буро-КӀале. 1995-ча шера оагӀой бетта 30-ча дийнахьа ГӀалгӀай Мехка мехкдаь амарца № 225 «О статусе города Назрань» Наьсарех республикан маӀан дола пхье хьаяьй, хӀаьта административни юкъ Магасе хьалчуйихьай[6]

2009-ча шера аьтинга бетта 25-ча дийнахьа № 121 ГӀалгӀай Мехка мехкдаь амарца Буро-кӀалеи, Пхьилекъонгийи округаш дӀаяьхай, Буро-КӀалеи Пхьилекъонгий-Юрти Наьсарен шахьара юкъе йихьай юрташ санна[7] (с единственными населёнными пунктами и с административными центрами в сёлах Барсуки и Плиево соответственно)[8][9]

Бахархой

Бахача наьх дукхал лоархӀаш хилча (01.01.2016) пхье 142-ча моттиге хиннай Россе Федераце 1115 пхьен  (эрс.) (гӀа.[10] юкъе[11].

Бахача наьха дукхал
1939[12]1959[13]1970[14]1979[15]1989[16]1990[17]1991[18]1992[12]1993[18]
2838↗5703↗12 894↗14 945↗18 246↘18 000↗19 000↗19 400↗23 000
1996[18]1997[18]1998[12]1999[18]2000[19]2001[18]2002[20]2003[12]2004[21]
↗72 000↗75 000↗76 400↗77 000↗78 000↗113 400↗125 066↗125 100↗127 300
2005[22]2006[23]2007[23]2008[23]2009[24]2010[25]2011[25]2012[26]2013[27]
↗128 800↗130 241↗132 226↗134 280↗136 991↘93 335↗93 949↗98 660↗102 471
2014[28]2015[29]2016[30]2017[31]2018[32]2019[33]2020[34]2021[35]2022[1]
↗105 823↗109 284↗113 288↗116 020↗117 936↗119 842↗122 261↗124 169↗125 297
25 000
50 000
75 000
100 000
125 000
150 000
1939
1990
1997
2002
2007
2012
2017
2022

Хаоттам

Наьсарен хаоттам тӀаьда континентальни ба, умереннии континентальнии хувцалуш хул. Ӏа кӀаьда хул, шийла хилац, шелал отт наджгоанцхой бутт чакхбоалаш. Маьтсела бетта денз кӀимарса беттага кхаччалца дукхагӀа догӀаш хул, йӀовхал отт кӀимарса бетта. ДӀайха денош кӀезига хул — 50-60 ди дӀайха, 80-90 ди догӀаш долаш, 210—230 ди малх боацаш.

Хаоттам Наьсаре
Гойтам Надж. Саьк. Тушола Бек. Маьтсела Аьтинга К1имарса Маьцх. Тов Ард. Лайч. ОагӀ. Год
Юкъера максимум, °C 3 3 7 15 19 23 26 25 20 14 8 4 14
Юкъера минимум, °C −6 −6 −1 5 10 13 16 15 11 6 0 −4 5
Норма осадков, мм 24,1 28,3 43,4 60,1 92 125,3 79,9 68,7 51,8 45,1 37,2 26,1 682
Источник: MSN Weather

Галерея

  • Наьсарера сеца латта Ӏам.

    Наьсарера сеца латта Ӏам.

  • Сийлахь-Боккхача Даьхен тӀема байнарий цӀерагӀа дола сийлинг, 2010 шу.

    Сийлахь-Боккхача Даьхен тӀема байнарий цӀерагӀа дола сийлинг, 2010 шу.

  • Мемориал «Ийс гӀала».

    Мемориал «Ийс гӀала».

  • Сийлахь-Боккхача Даьхен тӀема байнарий цӀерагӀа дола мемориал, 2011 шу.

    Сийлахь-Боккхача Даьхен тӀема байнарий цӀерагӀа дола мемориал, 2011 шу.

  • Аьшкан наькъа вокзал

    Аьшкан наькъа вокзал

  • Аьшкан наькъа вокзал. Перрона оагӀув, 2011 шу.

    Аьшкан наькъа вокзал. Перрона оагӀув, 2011 шу.

Белгалдаккхар

  1. ↑ 1 2 Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2022 года. Федеральная служба государственной статистики. Хоам хьаийца таьрахь: 26.04.2022.
  2. ↑ Поспелов, 2008, оа. 303.
  3. ↑ профессора Дахкилганаькъан ИбрахӀима «Лазар а курал а — са хьамсара ГӀалгӀайче», С. Хамченаькъанчун «Ший овлаш довзар» яхача книжкаш тӀара. Цу хьакъехьа дувцаш да, йоах цар, Овшанаькъан Керама Махьмада 80 шу даьннача Овшанаькъан Довтагара дӀаяздаь хинна шира дувцар. ХӀаьта Довтанна из дийцар хиннав, 130 шу даьнна, цун ший да. Белгалдаккха деза, цунна кепа теха хиннай 2002 шера Нальчике арадаьннача «ГӀалгӀай фаьлгаш, оаламаш, шира дувцараш» яхача книжка тӀа.
  4. ↑ Газиков, 2002.
  5. ↑ Конституция Республики Ингушетия. Хоам хьаийца таьрахь: 20.08.2025. Архиваци яьй 27.06.2020.
  6. ↑ Изменения в административном устройстве РФ. Хоам хьаийца таьрахь: 20.08.2025. Архиваци яьй 24.11.2009.
  7. ↑ Закон РИ от 23 февраля 2009 года № 5-РЗ «Об установлении границ муниципальных образований Республики Ингушетия и наделении их статусом сельского поселения, муниципального района и городского округа» Архиве диллад 2025 шера маьцхали 20 дийнахьа.
  8. ↑ Закон РИ от 17 декабря 2009 года № 62-РЗ «О внесении изменений в Закон Республики Ингушетия „Об установлении границ муниципальных образований Республики Ингушетия и наделении их статусом сельского поселения, муниципального района и городского округа“» Архиве диллад 2025 шера маьцхали 20 дийнахьа.
  9. ↑ Генеральный план муниципального образования городской округ город Назрань Республики Ингушетия. Материалы по обоснованию. Том I. Книга 1. Анализ состояния территории, проблем и направлений комплексного развития.
  10. ↑ ГӀирман  (эрс.) (гӀа. пхьеш а лоархӀаш
  11. ↑ Россе Федерацен бахархой дукхал муниципальни кхолламашка гӀолла 2019 шера наджгоанцхой бетта 1 денга. Таблица «21. 2019 шера наджгоанцхой бетта 1 денга хинна пхьешкара бахача наьх дукхал Россе Федерацен федеральни гомашкеи субъекташкеи гӀола» (RAR-архив (1,0 Мб)). Федеральная служба государственной статистики.
  12. ↑ 1 2 3 4 Народная энциклопедия «Мой город». Назрань
  13. ↑ Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность сельского населения РСФСР - жителей сельских населённых пунктов - районных центров по полу
  14. ↑ Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Демоскоп Weekly. Хоам хьаийца таьрахь: 25.09.2013. Архиваци яьй 28.04.2013.
  15. ↑ Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. Демоскоп Weekly. Хоам хьаийца таьрахь: 25.09.2013. Архиваци яьй 28.04.2013.
  16. ↑ Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность городского населения. Архиваци яьй 22.08.2011.
  17. ↑ Российский статистический ежегодник.2002 : Стат.сб. / Госкомстат России. – М. : Госкомстат России, 2002. – 690 с. – На рус. яз. – ISBN 5-89476-123-9 : 539.00.
  18. ↑ 1 2 3 4 5 6 Российский статистический ежегодник. Госкомстат, Москва, 2001. Хоам хьаийца таьрахь: 12.05.2015. Архиваци яьй 12.05.2015.
  19. ↑ Российский статистический ежегодник. 2000 год. Хоам хьаийца таьрахь: 13.06.2016. Архиваци яьй 13.06.2016.
  20. ↑ Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. Архиваци яьй 3.02.2012.
  21. ↑ Российский статистический ежегодник. 2004 год. Хоам хьаийца таьрахь: 9.06.2016. Архиваци яьй 9.06.2016.
  22. ↑ Российский статистический ежегодник, 2005 год. Хоам хьаийца таьрахь: 9.05.2016. Архиваци яьй 9.05.2016.
  23. ↑ 1 2 3 Численность населения республики Ингушетия по населённым пунктам 2006-2012 года. Хоам хьаийца таьрахь: 17.10.2013. Архиваци яьй 17.10.2013.
  24. ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года. Хоам хьаийца таьрахь: 2.01.2014. Архиваци яьй 2.01.2014.
  25. ↑ 1 2 Оценка численности населения 2010-2013. Хоам хьаийца таьрахь: 23.08.2014. Архиваци яьй 23.08.2014.
  26. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. Хоам хьаийца таьрахь: 31.05.2014. Архиваци яьй 31.05.2014.
  27. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). Хоам хьаийца таьрахь: 16.11.2013. Архиваци яьй 16.11.2013.
  28. ↑ Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. Хоам хьаийца таьрахь: 2.08.2014. Архиваци яьй 2.08.2014.
  29. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года. Хоам хьаийца таьрахь: 6.08.2015. Архиваци яьй 6.08.2015.
  30. ↑ Численность населения Республики Ингушетия по состоянию на 1 января 2016 года в разрезе населённых пунктов. Хоам хьаийца таьрахь: 8.08.2016. Архиваци яьй 8.08.2016.
  31. ↑ Россе Федерацен бахархой дукхал. Муниципальни образованешка гӀола 2017 шера наджгоанцхой бетта 1 дийнахьа (31.07.2017). Хоам хьаийца таьрахь: 31.07.2017. Архиваци яьй 31.07.2017.
  32. ↑ Россе Федерацен бахархой дукхал. ЛаьрхӀай муниципальни образованешка 2018 шера наджгоанцхой бетта 1 дийнахьа. Хоам хьаийца таьрахь: 25.07.2018. Архиваци яьй 26.07.2018.
  33. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года. Хоам хьаийца таьрахь: 31.07.2019. Архиваци яьй 2.05.2021.
  34. ↑ Россе Федерацен бахархой дукхал муниципальни кхолламашка гӀолла 2020 шера наджгоанцхой бетта 1 денга. Хоам хьаийца таьрахь: 17.10.2020. Архиваци яьй 17.10.2020.
  35. ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2021 года. Хоам хьаийца таьрахь: 27.04.2021. Архиваци яьй 2.05.2021.

Литература

  • Гаджиев З. Т. К вопросу о датировке основания города Назрань как ингушского поселения, существующего не менее 250 лет // Вестник Ингушского научно-исследовательского института гуманитарных наук им. Ч. Э. Ахриева : научный журнал. — Магас: Ингушский НИИ ГН им. Ч. Э. Ахриева, 2019. — Вып. 2. — С. 171—179.
  • Поспелов Е. М. Географические названия России. Топонимический словарь. — М.: Астрель, АСТ, 2008. — 523 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-17-054966-5.
  • Картоев М. М. К вопросу о дате основания Назрани в свете гипотезы, представленной к.и.н. З. Т. Гаджиевым на основе изучения данных карты «Северной части Османской империи» 1774 г // Вестник Ингушского научно-исследовательского института гуманитарных наук им. Ч. Э. Ахриева : научный журнал. — Магас: Ингушский НИИ ГН им. Ч. Э. Ахриева, 2019. — Вып. 2. — С. 180—191.

ТӀатовжамаш

Хьаст — «https://inh.ruwiki.ru/w/index.php?title=Наьсаре&oldid=126538384»