Филолога ди
| Филолога ди | |
|---|---|
| М. В. Ломоносова дегӀа сийлинг МГУ керттерча гӀишлонна хьалхашка. 2016 | |
| Тайпа | Къаьстта говзала цӀай |
| МаӀан | метта ганз лораеча наьха къахьегам безбар |
| Дезду |
КӀайэрсече |
| Таьрахь | маьтсела бетта 25-гӀа ди |
| Дувзаденна да | филологи |
Филолога ди (эрс: День филолога) — филологеца шоай вахар дийзача наьха къаьстта дездеш дола цӀай да. Эрсече из цӀай дезду славяний йоазони товшхалеи цӀайна тӀеххьа — маьтсела бетта 25-ча дийнахьа.
ЦӀай литературоведаши, лингвисташи, хьехархойи, метта Ӏилманхойи, библиотекараши, таржамхойи — филологе Ӏилма Ӏомадаь бола нах —шоайла гаргаоза цӀай да.
Филологи Ӏилма (ш.-ян. φιλολογία — «Дешацара безам») — йоазув, цун чулоацам, кеп, говзал тохкача дисциплинай тоабах (лингвистика, литературоведени, текстологи и др.) йоаккха цӀи я из.
Иштта из цӀай дезду КӀайэрсече а. Кхыча мехкашка тов бетта 8-ча дийнахьа дезду ЮНЕСКО кхайкадаь мехкашта юкъера йоазон говзала ди (эрс: День славянской письменности и культуры)[1].
Тархьар
Филологе тархьар
Филологи Ӏилма хинна дӀаэттай Европе XVII бӀаьшере. Цул хьалхагӀа хинна Ӏилма, тархьари, товшхали, философии чулоацаш хиннад. Вай ханоргаца доацача III бӀаьшере гучадувлаш хиннад Яний мехкеи ХӀиндий мехкеи даьча йоазонашта тӀагӀолла дола тохкамаш[2].
XVIII бӀаьшере Эрсече эрсий мотт Ӏомабеш Ӏилма доладаьр ва Михаил Васильевич Ломоносов. «Филологи» яха дош дукхача метте хьоахаду цо, иштта нийслу В. К. Тредиаковски балха(эрс: ) юкъе:
…полуденного солнца яснее, что вся вообще филология… самою вещию есть токмо что элоквенция", [которая] управляет, умножает, утверждает… повсюду сияет и объединяет все науки и знания, ибо все они токмо чрез элоквенцию говорят[3].
Дешатохкамца дувзаденнача Ӏилмаех филологе Ӏилмаш аьнна цӀи яха болабеннабац XIX бӀаьшера юкъерча шерашка мара. Эггара хьалха тархьара-филологе факультет СПбГУ, 1853-ча шера К. П. Зеленецкий язбаьб «Введение в общую филологию» яха болх. «Филологи» термин ювзаенна я 1860-ча шерп А. А. Ховански Воронеже арахецаш хиннача «Филологические записки» яхача хьалхарча Россе Ӏилман журналаца[2].
Филологи наха кхетаю товшхал а, литератур а, тархьар а, мотт а чулоацаш дола Ӏилма мо.
ЦӀай хьахилар
Духхьашха из цӀай дездаьд Советий хана М. В. Ломоносова цӀерагӀа йолча Москверча паччахьалкхен университете маьтсела бетта 25-ча дийнахьа, хьехархойи дешархойии оарцагӀбаьнна. Цо дӀадоладаьд из цӀай, цу тӀара хьадоагӀа тахан дездар[1].
1992-ча шера денз МГУ филологе факультета филолога маьтсела бетта 25-ча дийнахьа дездац, Ӏан хьалхарча пӀаьраска дийнахьа дезду, 1941-ча шера оагӀой бетта филфак вӀашагӀйоллар дагалаьца[4].
Дездар
Цу дийнахьа университеташкеи, товшхала учрежденешкеи концерташи, вӀашагӀкхетараши, викторинаши, коференцеши дӀакхухь, меттахи литературахи дола хоамаш ду[1]
Белгалдаккхар
- ↑ 1 2 3 Когда отмечают День филолога в 2025 году, РБК Life. Техкад укх дийнахьа: 17.04.2025.
- ↑ 1 2 День филолога 2025: какого числа, история и традиции праздника, Комсомольская правда. Техкад укх дийнахьа: 17.04.2025.
- ↑ Тредиаковский В. К. 1745. — Цит. по ст.: Аннушкин В. И. «Филология — словесность — языкознание в классической русской традиции и современном научно-педагогическом процессе». Хоам хьаийца таьрахь: 3.12.2011. Архиваци яьй 3.08.2014.
- ↑ День филолога собирает друзей. Филологический факультет МГУ имени М. В. Ломоносова. Хоам хьаийца таьрахь: 18.04.2025.
Литература
- Андреева С. М. Филология как источник национального сознания и национальной культуры // Вестник Белгородского государственного технологического университета им. В. Г. Шухова. — 2015. — № 1. — С. 223—226.
- Хасанова О. О. Образ героя-филолога в современной прозе // Мир науки и мысли. The World of Science and Ideas. — 2023. — № 2. — С. 95—99.
- Хрулёв В. И. Филология в нашей жизни // Вестник Башкирского университета. — 2019. — № 2. — С. 408—413.
ТӀатовжамаш
- Список известных российских филологов // Esaulov.net
- В честь праздника по чашечке эКспрессА: мемы в честь Дня филолога // 12 канал