Эрсече хьунагӀа ювла цӀераш (2025)

Рувики материал
Эрсече хьунагӀа йийна цӀераш (2025)
Эрсече хьунагӀа йийна цӀераш (2025)
Эрсече хьунагӀа йийна цӀераш (2025)
Моттиг  Россе Федераци
Таьрахь 2025-ча шера саькура бетта денз

Эрсече хьу́нагӀа ю́вла цӀераш (2025) (эрс: Лесные пожары в России) — 2025-ча шера наджгоанцхой бетта денз оагӀой беттага кхаччалцца Россе Федераце хьун доазон тӀа цӀи йийна моттигаш.

Хаоттам

Рослесхоза беча хоамах, 2025-ча шера хьунагӀа цӀераш яржа мег хаоттам хувцабалалехьа дуккха хьалхагӀа[1]. Ӏай Юкъерча федеральни округе лоа кӀезига хилар бахьан долаш, хьалха санна бекарга бетта ца йолаеш, тушола бетта йолаяьй цӀерашта духьала йола кийчо[2]. Бехке Ӏалам хинна Ӏац, цӀераш летаеш, зуламаш ду наха.

Хьунаштеи, хьун боахамаи, цӀераштеи тӀавилла вола эксперт Алексей Ярошенко «Лаьттанна хьалхашка бехке ва хӀаравар» («Земля касается каждого») яхача проекте:

2025-ча шера цӀераш ювлара кхерам лакхбеннаб бӀаьсти ханал хьалха ялар бахьан долаш. БӀаьсти хьалха яьннай Эрсечен дукхача регионашка, цунца йокъал йоагӀа мехка малхбузехьарча оагӀарахьа. Йокъал хургья е хургьяц гуш хургда бӀаьстии аьхкии догӀаш хиларга хьежжа. ЧӀоагӀдаь ала йиш йолаш да, екъа гуйреи лоа доацаш хинна Ӏаи лаьттанна тӀоадалагахьа эшам беш хинналга[3].

2025-ча шера цӀераш ювла тарлу Юкъерча, Къулбехьерча, Идалйистерча, Къулбаседа Кавказа федеральни округашка, цул совгӀа Гаьнарча Малхбоалехье. ЦӀераш ювлара кхерам тӀалаттташ я Брянскеи, Белгородеи, Москвайи, Воронежеи, Курскеи, Орёлеи, Смоленскеи областаш[4].

Тушола бетта 14-ча дийнахьа баьча хьала тохкама тӀагӀолла цӀерашта духьала йола режим оттаяьй РФ кхаь субъекташка: Калиниграда областа дерригача доазон тӀеи, Краснодара крае шин муниципальни кхолламеи, Фордйистерча крае 11 муниципальни кхолламеи.

ЦӀераша ювлара кхерама сезон хьайийлай Россе Федераце 8 субъекте: Краснодара краеи, Къарший-Черсийи, ГӀаьбартой-Малкхаройи, Нохчийи мехкашкеи, Белгородеи, Аштархани, Калиниградеи областашкеи, Фордйистерча крае 18 муниципальни кхолламеи[5].

ЦӀерашта духьала йола ахчацара духьале

2025-ча шера цӀерашта духьала хьожадаьд федеральни буламера 20 млрд ахча, 2024-ча хиннача боарамал дукхагӀа[6].

Регионашка йийна цӀераш

Амура область

2025-ча шера бӀаьсти кхайкаяьй цӀерашта духьала йола раж. Маьтсела бетта цӀи яьннай Амура областа Свободненски шахьара хьун доазон тӀа, из чехка яьржай йокъали мух хилари бахьан долаш. Маьтсела бетта 13-ча дийнахьа цӀеро дӀалаьцай Циолковский пхье а «Восточный» яха космодрома доазув а[7], маьтсела бетта 14-ча дийнахьа цӀи юхасоцае, йоае аьттув баьннаб[8].

Байкалдехьара край

Бекарга бетта баьча хоамах, 57 эзар гектар лаьттан Ӏа 32 цӀи яьнна моттиг хиннай. Тунгокоченскии, Чернышевскии, Читайи шахьарашка режим ЧС кхайкаяь хиннай[9].

Тушола бетта 17-ча дийнахьа кхайкадаьд, Байкалдехьа федеральни маьхе йола ЧС режим оттаерг хилар. Тушола бетта баьча тохкамах, 2025 шу доладеннача хана денз Россе мел хиннача цӀерех 60 % Байкалдехьа хиннай[10].

2025-ча шера тушола бетта 23-ча дийнахьа федеральни ЧС раж кхайкаяьй Забайкальски мате[11].

2025-ча шера маьтсела бетта 13-ча дийнахьа тахкачох, цига хьунашка цӀи яьннай 45 хьун метте, 576 эзар гектар лаьтта дӀалоацаш. Читай муниципальни округе даьга́ доазув да 31 эзар гектар[12].

Фордйистера край

Саькура бутт чакхбоалаш, дукхача моттигашка цӀи яьннай Ӏа дакъа хилар бахьан долаш, иштта наьха бехках цӀераш йийна а моттигаш нийсъялар. ЦӀи дӀа-хьа йихьай баьннача михо.

Ростова область

Тушола бетта 2-ча дийнахьа Батайска юххе Солени аьннача цӀийоаккхача хина йисте йокъаенна буц лотаялар бахьан долаш. Оалхазарашиа Ӏоткъам хиннаб, кӀур Тана тӀарча Ростове дӀакхаьчаб[13].

Тюмена область

Тушола бетта 1-ча дийнахьа денз цӀераш ювлара кхерам лакхбола сезон кхайкаяьй. Кхерамзле Ӏалашъяр духьа Тюмени чӀоагӀам баьб бӀорахой хьунашка кӀезигагӀа лелийта[14].

Хабаровска край

Тушола бетта 10-ча дийнахьа РФ экологеи Ӏалама ресурсийи министра Козлов Александра Хабаровска кхерамзленна хетадаь вӀашагӀкхетар дӀадихьад. Хабаровск цӀерех зе хиннача Эрсечен 5 региона юкъе я[15].

Белгалдаккхар

  1. ↑ Лесные новости | Рослесхоз. rosleshoz.gov.ru (12.02.2025). Хоам хьаийца таьрахь: 14.03.2025.
  2. ↑ Рослесхоз ожидает лесные пожары в центре России в марте, Коммерсантъ (12 саькура 2025). Техкад укх дийнахьа: 14.03.2025.
  3. ↑ Худший пожарный прогноз за последние пять лет (амер. ингал.). earthtouches.me (26.02.2025). Хоам хьаийца таьрахь: 14.03.2025.
  4. ↑ Из искры: лесные пожары могут начаться в 30 регионах уже в марте, Известия (21 саькура 2025). Техкад укх дийнахьа: 14.03.2025.
  5. ↑ Авиалесоохрана: О лесопожарной обстановке в России на 00:00 мск 14.03.2025 г. НАНС (14.03.2025).
  6. ↑ Дмитрий Патрушев: Для борьбы с лесными пожарами в 2025 году регионы получат из федерального бюджета почти 20 млрд рублей - Арктикпост. arcticpost.ru (14.03.2025). Хоам хьаийца таьрахь: 14.03.2025.
  7. ↑ МЧС России. Telegram. Хоам хьаийца таьрахь: 13.05.2025.
  8. ↑ Пожар около космодрома Восточный локализовали, РБК (14 маьтсела 2025). Техкад укх дийнахьа: 14.05.2025.
  9. ↑ В Забайкалье горит 32 пожара, с утра их было на три больше, ЧИТА.ру (7 бекарга 2025). Техкад укх дийнахьа: 7.04.2025.
  10. ↑ В Забайкалье из-за лесных пожаров могут ввести федеральный режим ЧС, Interfax.ru (17 бекарга 2025). Техкад укх дийнахьа: 17.04.2025.
  11. ↑ В Забайкальском крае ввели федеральный режим ЧС из-за лесных пожаров, Реальное время (23 бекарга 2025). Техкад укх дийнахьа: 23.04.2025.
  12. ↑ МЧС России. Telegram. Хоам хьаийца таьрахь: 13.05.2025.
  13. ↑ «Апокалипсис рядом с нами»: зарево пожара возле Батайска видно за километры, RostovGazeta (2 бекарга 2025). Техкад укх дийнахьа: 3.04.2025.
  14. ↑ Тюменцам запретят посещать городские леса. СПИСОК, Nash Gorod (26 тушола 2025). Техкад укх дийнахьа: 26.03.2025.
  15. ↑ К глобальным таежным пожарам готовятся в Хабаровском крае, Transsibinfo.com (10 бекарга 2025). Техкад укх дийнахьа: 10.04.2025.

ТӀатовжамаш

Хьаст — «https://inh.ruwiki.ru/w/index.php?title=Эрсече_хьунагӀа_ювла_цӀераш_(2025)&oldid=126538423»