Боканаькъан ХьакӀаьша Хьажбикар

Боканаькъан ХьакӀаьша Хьажбикар
Боканаькъан ХьакӀаьша Хьажбикар
	Боканаькъан ХьакӀаьша Хьажбикар
Нохч-ГӀалгӀай АССР Лакхехьарча Совета Президиума тхьамада
	1973-ча шера маьцхали бетта 28-ча дийнахьа — 1990-ча шера тушола бутт
Хьалхахиннар	Оздой ИсмаӀала Къурейш
ТӀехьахиннар	Завгаев Доку Гапурович Нохч-ГӀалгӀай АССР Лакхехьарча Совета тхьамадан дарже
Ваьв	5 наджгоанцхой 1935 (91 шу); Соагӏапче, Чечено-Ингушская автономная область[d], Даькъастен край, РСФСР, СССР;
Веннав	18 аьтинга 2023; Эрсече
Парти	КПСС
Ӏилман дарж	духлохама Ӏилмай доктор, тархьара Ӏилмай кандидат
Ӏилман цӀи	профессор
Динца юкъ-моттиг	ислам

Боканаькъан ХьакӀаьша Хьажбикар (эрс: Боков Хажбикар Хакяшович; 5 наджгоанцхой 1935, Соагӏапче, Даькъастен край) — СССР а Россе Федерацен а паччахьалкхен къахьегамхо, йоазонхо, зарбанхо, Ӏилманхо, тархьара Ӏилмай кандидат, кхыча къамашцара бувзамах волча говзанча, Россе Федераце дукха дика хӀамаш карагӀдийна Ӏилмай болхло, Эрсечен йоазонхой юкъарлон доакъашхо. Нохч-ГӀалгӀай АССР Лакхехьарча Совета Президиума тхьамада (1973—1990), РСФСР Лакхехьарча Совета Президиума тхьамадан когаметтаоттар (1975—1990). «Жизнь национальностей» яхача журнала керттера редактор. XXV, XXVI, XXVII съездийи, XIX КПСС конференцеи, XIX ерригсоюза конференцеи доакъашхо. ГӀалгӀай юкъара-политика къахьегамхой материалашта гӀалгӀай къаман мехкагӀончий лелама духьал хиннав яхаш вувц^[1].

Биографи

Боканаькъан ХьакӀаьша Хьажбикар ваьв 1935-ча шера наджгоанцхой бетта 5-ча дийнахьа. Из ваьча хана, цун да 69 шу даьнна хиннав 14 дезалхо волаш. Даьл 23 шу зӀамагӀа хиннай Хьажбикара нана. Да бӀорахой тӀема юкъе цӀеча эскарагахьа тӀом беш хиннав, цул совгӀа бӀул кхоачашдеш хиннав Полхой мехкеи, Суомий мехкеи. 1933-ча шера из лаьца набахта веллав. Мукъаваьннав 1978-ча шера^[2].

ГӀалгӀайи нохчийи мехках баьхача хана цар дезал Павлодара областа Железински шахьаре сайцаб. Уж чӀоагӀа къе баьхаб, цудухьа цхьан юкъе дешар дита дийзад Хьажбикара, цӀагӀарбарашта новкъостал эшар бахьан долаш. Цо болх баьб ахархо а, Ӏу а, завклуба а волаш. Ишколе вагӀача хана волавеннав из йоазонцара болх бе. Цо духхьашха баь кхоллам арабаьннаб «Пионерская правда» яхача газета тӀа. Аттестат хьаэцача хана, марксизма-ленинизма университете курсаш яьхай аьнна каьхат деннад цунна аттестатал совгӀа^[3].

1973-ча шера маьцхали бетта 28-ча дийнахьа из хержав Нохч-ГӀалгӀай АССР Лакхехьарча Совета Президиума тхьамадалла. 1978-ча шера цох депутат хиннав РСФСР 9-ча гуллама Лакхехьарча Совета. 1988-ча шера XIX КПСС парте конференце доакъашхо хиннав.

1990-ча шера тушола бетта Нохч-ГӀалгӀай АССР Лакхехьарча Совета Президиума тхьамадан дарж дӀадаьккхад. Боканаькъан Хьажбикар РСФСР къамий министерствон тхьамадан когаметтаоттара дарже хьожаваьв.

Политикера дӀаваьнначул тӀехьагӀа, 1992-ча шера «Жизнь национальностей» яха журнал цо юхаметтаоттадаьд. Йоазонцара болх тӀатеӀӀа бе волавеннав. Цун кхоллама юкъе арахийца кхо бӀаь совгӀа очерки, лустами, шовзткъа иттнел совгӀа кинижкеи да.

Их кхелхав 2023-ча шера аьтинга бетта 18-ча дийнахьа 88 шу даьнна волаш^[4].

Дезал

1955-ча шера Павлодаре цо саг йоалаяьй. Цун сесаг Валентина 25 шера деканалла болх беш хиннай географе факультете, иштта Нохч-ГӀалгӀай университета экономикан географе кафедран кулгахочулла а.

Кинажкаш

Боков Хажбикар. Преодоление. — М.: Современник, 1979. — 272 с. — (Новинки "Современника"). — 1000 экз. — ISBN 5-89655-021-9.
Боков Хажбикар. У нас у всех одна судьба. — Москва: Политиздат, 1988. — 191 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-250-00028-2.
Боков Хажбикар. Единство в многообразии. — М.: Русь, 2006. — 272 с. — 1000 экз. — ISBN 5-89655-021-9.
Боков Хажбикар. Совесть века. — М.: Русь, 2007. — 288 с. — 1000 экз. — ISBN 5-94681-013-8.
Боков Хажбикар. С Отечеством в сердце. — М.: Русь, 2008. — 500 экз. — ISBN 5-89655-009-X.
Боков Хажбикар. Горское слово. Избранное. Притчи, рассказы, эссе. — М.: Государственное учреждение города Москвы "Московский Дом Национальностей", 2009. — 448 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-9247-0077-9.
Боков Хажбикар. Путь домой. — М.: Астра-Полиграфия, 2013. — 328 с. — 500 экз.

Хьажбикара кхолламах

Ибрагимов М. М., Хасбулатов А. И., Магамадов С. С. История Чечни с древнейших времён до наших дней. — Гр.: ГУП "Книжное издательство", 2008. — Т. 2. — С. 715. — 832 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-98896-101-7.
Тишков В. А. Общество в вооруженном конфликте (этнография чеченской войны). — М.: Наука, 2001. — С. 69—70, 81, 88. — 169 с. — 3000 экз. — ISBN 5-02-008755-6.
Муса Гешаев. Знаменитые ингуши. — Турин: STIG, 2003. — Т. 1. — С. 371—377. — 620 с. — 2000 экз.
Кодзоев Н. Д. Ингушское национальное движение 1956-1973 гг : [рус.] : мн. / Авт. проекта и предисл. С С. Султыгов. — публ. издание. — Нальчик : Тетраграф, 2019. — 312 с. — 2000 экз. — ISBN 978-5-00066-157-4.

Белгалдаккхар

↑ Кодзоев, 2019, оа. 66-67.
↑ Тишков, 2001, оа. 69—70, 81, 88.
↑ Тишков, 2001.
↑ Глубинные пласты жизни (неопр.). serdalo.ru (19.06.2023).

ТӀатовжамаш

[_fae7bcdccc27e009-1] Кодзоев, 2019, оа. 66-67.

[_e8300ce2540bfa1e-2] Тишков, 2001, оа. 69—70, 81, 88.

[_848aa583ac51c6d7-3] Тишков, 2001.

[4] Глубинные пласты жизни (неопр.). serdalo.ru (19.06.2023).

[1]

[2]

[3]

[4]