ГӀалгӀай Мехка паччахьалкхен гойташ йолча исбахьалений музей
| ГIалгIайчен паччахьалкхен гойташ йолча исбахьалений музей | |
|---|---|
 | |
| Йилла таьрахь | 1993-ча шера маьтсела бетта 27-ча дийнахьа |
| Адрес | Россе Федераци, ГӀалгӀайче, Илдарха-ГӀала |
| Директор | ГӀалгӀай Мехка дукха дика хӀамаш карагӀдийна товшхала болхло, политика Ӏилмай кандидат ТӀумахой Ӏийсай Люба |
ГIалгIайчен паччахьалкхен гойташ йолча исбахьалений музей (эрс: Государственный музей изобразительных искусств Республики Ингушетия) — Илдарха-ГӀала тӀа 1993-ча шера маьтсела бетта 27-ча дийнахьа хьайийла йола гӀалгӀай гойташ йолча исбахьалений музей[1].
Тархьар
ГӀалгӀайчен паччахьалкхен исбахьален искусствон музей Илдарха-ГӀала тӀа 1993-ча шера маьтсела бетта 27-ча дийнахьа хьайийлай. Цу дийнахьа, ГӀалгӀай Мехка Министрий совето чӀоагӀдаь, гойташ йолча исбахьалений музей хьае́ларах дола амар арадаьннад. Цун доалахьа дӀаеннай хьалха «40 шу ВЛКСМ» яха товшхала цӀа чухинна Илдарха-ГӀала тӀара гӀишло[1].
Экспонаташ
Балхагахьа кхоачашду декхараш тайп-тайпара да: экспонаташ гулаяри, лораяри, уж тахкари, цул совгӀа гойташ йолча исбахьалений белгалонаш кхайкаяри, уж хьокхари тайп-тайпарча гойтамашка. Музея фонде 3000 экспонат я. Уж чуйолх къаьсттача доакъошта: дийна сурт (живопись), графика, декоративно-прикладной исбахьале, бӀалгӀа. Фонд вӀашагӀйолла йолаяьй 1994-ча шера денз[1].
1995-ча шера маьтсела бетта 9-ча дийнахьа цу чу хьайийлай зӀамагӀйола зал, цу дийнахьа цу зала чу дӀабихьаб Сийлахь-Боккхача Даьхен тӀема доакъашхочун Александра Кухтина сийленгий хьалхара гойтам[1].
Цу шера «РОСИЗО» яхача Паччахьалкхен музей-гойтама юкъарчено ГӀалгӀай паччахьалкхен гойташ йолча исбахьалений музея фонда́ 37 сурт деннад. Уж хиннад XX бӀаьшерарча Эрсечен суртанчаша даь балхаш. ТӀехьагӀо фонд хьалйизай Д. А. Налбандяна, Н. Б. Никогосяна, Э. М. Белютина балхашца, цул совгӀа хьокха овттадаьд гӀалгӀай суртанчий Акенаькъан Х.А, Поалонкой М. М., Поалонкой А. М., Поалонкой З. А., Эсмарзанаькъан З. А., Имагожанаькъан Х-А., Доврбиканаькъан Б. Х., Доврбиканаькъан А. Х., Хамченаькъан Ю. М., Хьоашанаькъан А. Т., Дахкилганаькъан Б. Д., Оздой Д. О., Мартазанаькъан М. Я., Овшанаькъан И. М., Даканаькъан А. К. иштта кхыча суртанчий балхаш а.
ТӀехьарча хана, ГӀалгӀай Мехка товшхала министерствос гӀо-новкъостал даь, цар фонде Ӏалашде аьттув баьннаб хьалха леладаь герз, къаман хоздараш, иштта XIX—XX бӀаьшерашка лелаяь кхыйола хӀамаш а.
2021-ча шера мецената В. И. Некрасова фонда́ совгӀата еннай дийна суртийи графикеи даькъе йола коллекци. Цу коллекцена юкъера сурташ даьраш хиннаб советий ханара суртанчаш: И. С. Глазунов, П. П. Кончаловский, М. В. Куприянов, И. А. Раздрогин, М. В. Матушевский[1].
2003-ча шера денз музея́ кулгалдеш я ГӀалгӀай Мехка дукха дика хӀамаш карагӀдийна товшхала болхло, политика Ӏилмай кандидат ТӀумахой Ӏийсай Люба[1].
Белгалдаккхар
ТӀатовжамаш
Государственный музей изобразительных искусств Республики Ингушетия. Культура.РФ. Хоам хьаийца таьрахь: 10.05.2025.