ГӀалгӀай (роман)

ГӀалгӀай
ГӀалгӀай
Жанр	роман-эпопей
Яздаьр	Коазой Аюпа Ӏийса
Оригинала мотт	гIалгIай
Юххьашха кепатеха таьрахь	2001-2009, 2021

ГӀалгӀай (эрс: Ингуши) — ГӀалгӀайчен йоазонхочо Коазой Аюпа Ӏийсас яздаь, ворхӀ книжкех латта роман-эпопей. Роман латт ворхӀ доакъоех: «Магате-фаьрате», «ГӀалгӀай лоаме», «Зоазо», «Даде-Ков», «Мехка гӀончий», «Ивизда ГӀазд», «Аже Ахк».

Тархьар

2001—2009 шерашка арадаьннад эггара хьалха арахийца роман «ГӀалгӀай». 2021-ча шера юха арадаьккхад из. Роман ворхӀ томах латт. Ӏийсай кхоллама юкъе из пхелагӀа роман да. Роман латт ворхӀ доакъоех: «Магате-фаьрате», «ГӀалгӀай лоаме», «Зоазо», «Даде-Ков», «Мехка гӀончий», «Ивизда ГӀазд», «Аже Ахк». Уж деррига книжкаш Ӏийсас ший кулгаца яздаьд. Роман арахецаш новкъостал даьр ва меценат Харсенаькъан Ӏалихан^[1].

Чулоацам

«ГӀалгӀай» яхача романо чулоац 12-18 бӀаьшерашка Юкъерча Кавказа доазон тӀа лаьтта политикан хьал. ГӀалгӀай къамо лайна хало, цун Ӏадаташ, оамалаш, турпалаш, вахара наькъаш, тайп-тайпара вахара куцаш дувц цо цун оагӀонаш тӀа. Хьалхара книжка да «Магате-Фаьрате» (Магас Благословенный). Цу ворхӀ книжкаех из цаӀ да эрсий меттала таржам даь. Цу тӀа ювца ха-зама я 13 бӀаьшу, моалой тӀахьийдда ха — Аланой паччахьалкхен нанагӀала Магас йожа ха^[2]. Моалошта хийттача тайпара хилац Магас яккхар. Керттера турпалхо ва Ломберда Хучбар. Коазой Аюпа Ӏийса йоазонхошта юкъе цаӀ мара вац моалошцара тӀом иштта боаржабаь хьахьекха. Из зама йоазоношта юкъе сел кӀоарга хьоахаяь хиннаяц цо мара. Моалой паччахьашта юкъе цо хьоахабаьб Хан Хулагу, Берке-Хан^[3].

ШоллагӀа кинижка чу долх доакъош: Хьунсаг, ЖургӀал, Черсечун Ӏоажал, Пинтий бераш, Саги, кхара, ГетагӀаз, Хьаби, Лом-Берд, Ара-Оалой, Кхел, ГӀожакх, Есар, Бота, СиргӀилг, Терсбот, Мехка таьзет, Берза кӀант, Сай вийна дукъ, ГӀарчӀакъеи цунцеи, Хоха Фани, ТӀом, Пхий, Тийрка йисте, Анкойште, Котало, ГӀалгӀай Гечо, Бекхам, ТӀема Ӏамараш, Доарахой, Ганз, Сийле, Маькарал, Къай, Куртаж, Ате ков, Тахкархой — мехка бӀаргаш, цӀув, хӀаллой.

КхоалагӀча книжка тӀа ювц ХьаргӀий Тура йоӀ Зоазо — гӀалгӀай а берригача хӀаллой а довтбий. Романа корта ба — ша баь Тийрк. Цига бувц тӀом Чингисхана тӀехьенах болча Берке-ханеи Хулагуйи бӀунашта юкъе хиннаб 1263-ча шера^[4].

Белгалдаккхар

Литература

Кодзоев И. Зоазо // ГӀалгӀай. — Нальчик: Тетраграф, 2021. — 697 с.

[1] Роман-эпопея «ГIалгIай» Иссы Кодзоева переиздан

[2] О романе-эпопеи Иссы Кодзоева «Магас Благословенный».

[3] Литературни Г1алг1айче. Коазой 1ийсай "Зоазо" яхача романах бола тохкам.

[_d10c609647b6696a-4] Кодзоев, 2021.

[1]

[2]

[3]

[4]