Кагирхойи бераши (къаман проект)
| «Кагирхойи бераши» яха къаман проект | |
|---|---|
 | |
| Доладалар таьрахь | 2024 шу |
| Чакхдалара таьрахь | 2036 шу |
| Бахьан | амар № 309 «Россе Федераце къаман гӀулакхех 2023 шу чулоацаш долча дагалоацамехи 2036 шу хьатӀакхаччалцца де лерхӀачохи» |
| Доакъашхой | 50 млн |
| Результат |
6942 мероприяти дӀайихьай «Движение первых» яхача проекте гӀолла; |
| Расходы | къаман проекта юкъара бюджет – 3,7 трлн сом |
| Проекта хьалхалаттараш:
 Росгварди | |
.svg){kind=small}
Къаман проект «Кагирхойи бераши» (эрс: национальный проект «Молодежь и дети») йолаяьй Россе Федераце президента Путин Владимира 2024-ча шера маьтсела бетта 7-ча дийнахьа даьккхача амарах № 309 «О национальных целях развития Российской Федерации на период до 2030 года и на перспективу до 2036 года»[1]. Ший лоӀаме йола дешара система вӀашагӀйоллар, эшаш йола инфраструктура Ӏалашъяр, мехкагӀончал чӀоагӀдар да кертте латтар[2][3]. Кхоачашъяра декхараш тӀадахкад Россе Федераце просвещене министерствоннеи, «Росмолодежь» яхача юкъарченнеи, Россе Федераце духьалъоттама министерствоннеи, Росгварденнеи.[4]. Чулоацам — 50 миллион саг[5]. Юкъара булам— 3,7 трлн сом[6].
Декхараш
РФ Доалченна хьалхашка оттадаь декхар дар 2030 шу дузаш деррига бераши, кагирхойи чулацари, тайп-тайпарча даькъе цар йола говзал лакхъеш дола наькъаш Ӏалашдари[3]. Цул совгӀа белгалдаьккхад, тайп-тайпарча даькъе дакъа лоацаш болча, говзал лакхъеш, мехкгӀончал чӀоагӀдеш болча кагирхой массал 75, 1 % хила дезалга, юкъара гӀулакх леладеш болча, ший лоӀамах наха гӀо деш болча кагирхой массал — 45,8 %; Эрсече дегӀаярах тешаш болча кагирхой массал лакхдала дезаш да 85 % кхаччалцца; Лакхерча дешара юкъарчешка лакхерча дешара программашка гӀолла арахьара баьхкача дешархой 500 эзар саг совгӀа хила везаш ва[3].
Белгалдаьккхад, товшхалаца, исбахьаленца, къаман кхолламца ювзаеннача россе лоархӀаме оагӀонаш дегӀайоалаеш йолча проекташта ахчаца новкъостал дер паччахьалкхе я[3]. 2025-ча шера нацпроект кхоачашъе хьожадаьд 458 138,3 млн, 2026-ча шера — 547 375,6 млн, 2027-ча шера — 550 342,1 млн[7].
Проект кхоачаш еш, хьаела лаьрхӀад лакха говзал йолча берашта лаьрхӀа 12 ишкол, цул совгӀа кийчве лаьрхӀад экономикан тайп-тайпарча даькъе болх бергбола 2 миллион говзанча, 800 кагирхошта йола лаборатори хьаела, 50 инженерни ишкол, 25 университета кампус, иштта тоае лаьрхӀад 800 общежити[8].
Федеральни проекташ
В нацпроект «Кагирхойи бераши» яхача къаман проекта юкъейолха федеральни проекташ:
- «Эрсече — аьттон паччахьалкхе» («Россия — страна возможностей»);
- «Вай цхьана» («Мы вместе»);
- «Эрсече дунен тӀа» («Россия в мире»);
- «ДикагӀа мел дар берашта» («Всё лучшее детям»);
- «Хьалха йолха ишколаш» («Ведущие школы»);
- «Хьехархой» («Педагоги и наставники»);
- «ХӀанзарча кампусех латта маза кхоллар» («Создание сети современных кампусов»);
- «Хьалха долча ноахалашта йола университеташ» («Университеты для поколения лидеров»);
- «Профессионалитет»[3];
- «Приоритет-2030»[9].
Кхоачашъяр
2025-ча шера тушола бетта баьча соцамах, «Кагирхойи бераши» яхача проектага гӀолла кхоачашдаьраш:
- 6942 мероприяти дӀайихьай «Движение первых» яхача проекте гӀолла;
- Дунен къамашта юкъе кагирхой фестиваль (2024) дӀахьош дукха кагирхой хьатӀаэзаб;
- «Поступление в вуз онлайн» сервисага гӀолла хьакхеллай арахьарча студента цифровой профиль;
- РФ регионашка хьалха йолхача 12 ишколах латташ маза ба;
- 940 кагирхой лаборатори хьайийлай[6];
- 7 500 хьехархошта ахча деннад «Земский хьехархо» яхача программага гӀолла;
- Классашта кулгалдарах хьехархошта 800 эзар сом хьожадаь хиннаж[3].
Кхыбола хоам
2025-ча шера аьтинга бетта 5-ча дийнахьа эрсий метта оагӀув хьаллацара госполитиках йолча Совета кхетаче Владимира Путина хьоахадар «Пушкински карта» мо «берий кинижка карта» арадаккхар[10].
Белгалдаккхар
- ↑ Национальный проект «Молодежь и дети». shkolababichevavykatnoj-r86.gosweb.gosuslugi.ru. Хоам хьаийца таьрахь: 21.03.2025.
- ↑ Стали известны подробности национального проекта «Молодёжь и дети», skillbox.ru (20.03.2025). Техкад укх дийнахьа: 21.03.2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Национальный проект «Молодёжь и дети» - Правительство России. government.ru. Хоам хьаийца таьрахь: 21.03.2025.
- ↑ Национальный проект «Молодежь и дети». shkolababichevavykatnoj-r86.gosweb.gosuslugi.ru. Хоам хьаийца таьрахь: 21.03.2025.
- ↑ Дмитрий Чернышенко обсудил с депутатами Государственной Думы национальный проект «Молодёжь и дети». government.ru (18.03.2025). Хоам хьаийца таьрахь: 21.03.2025.
- ↑ 1 2 Дмитрий Чернышенко обсудил с депутатами Государственной Думы национальный проект «Молодёжь и дети». government.ru (18.03.2025). Хоам хьаийца таьрахь: 21.03.2025.
- ↑ На нацпроект "Молодежь и дети" в 2025 году планируют выделить 458 млрд рублей, TACC (30.09.2024). Техкад укх дийнахьа: 21.03.2025.
- ↑ Нацпроект «Молодежь и дети» дополнен инструментами модернизации важнейших сфер жизни нашей страны, Аналитический центр при Правительстве Российской Федерации. Техкад укх дийнахьа: 21.03.2025.
- ↑ Вузы – участники программы «Приоритет-2030» оптимистично оценивают развитие науки в России. Минобрнауки РФ (28.03.2025). Хоам хьаийца таьрахь: 27.05.2025.
- ↑ Заседание Совета по реализации госполитики в сфере поддержки русского языка и языков народов России, Президент России (05.06.2025). Техкад укх дийнахьа: 5.06.2025.