Кердача шера Ӏадаташ

Рувики материал
Керда шу
Кердача шера корсам
Кердача шера корсам
МаӀан Ханорга тӀа керда ха йолаялар
Дезду Григориански ханоргаца долча мехкаша
Таьрахь Григориански ханоргах хьалхара ди (наджгоанцхой бетта 1-г1а ди)
Мишта дезду Лелхоргаш, цӀен гулламаш, халхараш
Дувзаденна да Рождество, Керда шу хьахилар, Шира Керда шу
РУВИКИ.Медиа логотип РУВИКИ.Медиа чура файлаш
Почтови марка
Файл:Новогодние марки Украины.jpg
«З Новим роком!». Украинера почтови марка. 2011

Ке́рда шу(эрс: Новый год) — шера тӀеххьара ди йистедаьнначул тӀехьагӀа кердача шера хьалхара ди хьатӀадарца дувзаденна дола керттера цӀей да[1]. Цхьан ханоргаца хиларга хьажжа, дукхача къамаша дездеш да.

Наджгоанцхой бетта 1-ча денгара керда шу доладалар оттадаьр хиннав Рума паччахьа Юлий Цезарь вай гесарда чухь доацача 46-ча шера[2]. Ширача Руме из цӀей хетадаь хиннад кердачун Даьла лоархӀаш хиннача Януса́. Наджгоанцхой бетта «Январь» яха цӀи еннай цун цӀерагӀа: из хиннав ши юхь йолаш хиннав, цаI хьалхашка хьежаш йолаш, вож тӀехьашка хьежаш йолаш[3].

Кердача шера ди

Дукхача къамаша наджгоанцхой бетта 1-ча дийнахьа дезду[4], из да григориански ханорга тӀа хьалхара ди. Керда шу долалу Тийна оакафорда тӀара, тайп-тайпарча моттигашка йолча ханага хьажжа, массанел хьалха Керда шу тӀаэц Кирибати Республике Лайн гӀайрен тӀа. Эггара тӀехьагӀа тӀаэц Америкерча Самоа, Мидуэй,Ниуэ гӀайренаш тӀа (хана пояс UTC−11) — цу хана Кирибати а Лайне наджгоанцхой бетта 2-гӀа ди да, бийсан 1 сахьат даьнна ха я[5]. Дукхача мехкаша Керда шу дезду беттаца долча ханорга тӀагӀолла[6][7][8].

Шира Керда шу

Шира Керда шу — юлиански ханорга тӀа гӀолла дездеш дола кердача шера цӀей да. 1901—2100 шерашка юлианскии григорианскии ханоргашта юкъе 13 ди башхало хиннай, юлиански ханоргага хьажжа, Керда шу ха хул наджгоанцхой бетта 13-ча бийсан. Дезду Россе, К1айэрсече, Украине, Г1азакхстане, Гуржехье, Армене, Азербайджане, Сербе, Шувцарехье, иштта кхыча мехкашка а.

Наджгоанцхой бетта 1-гӀа ди

Наджгоанцхой бетта 1-ча дийнахьа Керда шу дезде доладар тайп-тайпарча хана чухь да тайп-тайпарча мехкашка:

Страна Начало года[10][11]
Венециански республика 1522
Швеци 1529
Священная Римская империя (~ Германия) 1544
Х1испани, Португали, Польша 1556
Прусси, Дани[12] и Норвегия 1559
Фаьренгехье (согласно Руссильонскому эдикту Карла IX) 1564
Южные Нидерланды[13] 1576
Лотарингии 1579
Голландская Республика 1583
Шотланди 1600
Речь Посполитая (~ Белоруссия, Латвия, Литва, Польша, Украина) 1362[14]
Россе 1700
Тоскана 1721
Великобритания, Ирландия и
Британская империя
кроме Шотландии
1752
Япони 1873
Ченкехье (Тайвань и КНР) 1912
Шира Янехье 1923
Туркехье 1926
Таиланд 1941

Белгалдаккхар

  1. Новый год : [арх. 8 оагӀой 2022] / Е. С. // Николай Кузанский — Океан. — М. : Большая российская энциклопедия, 2013. — С. 246. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 23). — ISBN 978-5-85270-360-6.
  2. Климишин И. А. Календарь и хронология. — Изд. 3. — М.: Наука. Гл. ред. физ.-мат. лит., 1990. — С. 288—289. — 478 с. — 105 000 экз. — ISBN 5-02-014354-5.
  3. The World Book Encyclopedia. 1984. Т. 14. С. 237.
  4. Best places to go for new years (амер. ингал.). ArrestedWorld. Хоам хьаийца таьрахь: 3.11.2020. Архиваци яьй 8.11.2020.
  5. Новый 2013 год наступил в России. РБК. Хоам хьаийца таьрахь: 19.06.2021. Архиваци яьй 24.06.2021.
  6. World Time Zone. UTC+14. Хоам хьаийца таьрахь: 1.09.2014. Архиваци яьй 2.07.2014.
  7. Harris, Aimee. Millennium: Date Line Politics. Honolulu Magazine (.04.1999). Хоам хьаийца таьрахь: 14.06.2006. Архиваци яьй оригинала тӀара 28.06.2006.
  8. Greenwich. Greenwich Meantime, Kiribati. Kiribati Map. Хоам хьаийца таьрахь: 27.02.2008. Архиваци яьй оригинала тӀара 11.10.2012.
  9. Навруз в Казахстане – выходные продлятся пять дней подряд. regnum.ru. Хоам хьаийца таьрахь: 1.01.2021. Архиваци яьй 6.05.2021.
  10. Mike Spathaky Old Style and New Style Dates and the change to the Gregorian Calendar: A summary for genealogists. Архиваци яьй 11.10.2014.
  11. The Change of New Year's Day. Homepages.tesco.net (1.12.2003). Хоам хьаийца таьрахь: 13.11.2011. Архиваци яьй 11.10.2011.
  12. Дания назвала 1 января в качестве нового года в начале 14 века согласно RW Bauer (Calender for Aarene fra 601 til 2200, 1868/1993 ISBN 87-7423-083-2), хотя номер года не начинался с 1 января до 1559 года.
  13. В указе от 16 июня 1575 года. Герман Гротефенд, Osteranfang. Архиваци яьй 13.07.2016." (начало Пасхи), Zeitrechnung de Deutschen Mittelalters und der Neuzeit. Архиваци яьй 28.06.2016. (Хронология немецкого средневековья и современности) (1891—1898)
  14. Иванов Е. История праздников Нового года и Рождества. «Новый год и Рождество в открытках»