Кондар
| Кондар | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Карлсруэ ботаникай бешара хетолг дола ко́ндар | |||||||||||||||
| Ӏилман классификаци | |||||||||||||||
|
ГӀАЛАТ: хьалйиза еза параметраш parent а, rang а. ???: Кондар |
|||||||||||||||
| Дунен къамашта юкъера Ӏилман цӀи | |||||||||||||||
| Thymus L., 1753 | |||||||||||||||
| Номенклатурни тайпа | |||||||||||||||
| ДӀакъаьста таксонаш | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
Кондар (да) (эрс: тимья́н, чабре́ц // чебре́ц; лат: thýmus) — Ясноткови (Lamiaceae) яхача баьцовгӀий дезала ваьр. Ваьра кепаш лохига фоамар йола кӀотаргилгаш ахкӀотаргилгаш да фенолех йола хоттамаш а долаш — тимол, карвакрол, кхыяраш.
Кондар гӀалгӀай бӀерхӀах детт.
Ботаникацара сурт оттадар
Кондара баьцовгӀаш кӀотаргилгаш ахкӀотаргилгаши да 35 см лакхалга кхоачаш. Цун хетолгаш дахчан да: сомаш доацараш лаьтта а да́даш, зизаш доахкараш урагӀа а долхаш хул уж.
Овла дахчан ба гӀадама хьисапе.
Зиза тох аьтинга беттагара маьцхали бетталца. Бурилгаш мо дола бӀарилгаш-сомаш кхоач маьцхали бетта — тов бетта
Лоадами леладари
Кондара дезала цхьаццайола кепаш мискийи кхачани промышленносте лелаю.
Хетолг дола кондари (Thymus serpyllum) цунна гарга йола кепаши дарбан лоадам болаш да.
Кондара баьцаш кӀоанолг долаш леладу яа хӀама кийчъеш, хӀама яша йоллаш, ликёрий-къаракъий промышленносташка.
Цхьаццайола кондара кепаш «Провансера баьцаш» яхача э́яьча чам тоабеча хӀама́ юкъе хул.
Кондара хетолгех цун баьцаши зизаши тохаш чай кийчду.
Кондара эфирни даьтта косметиках хьадж йоагӀаргйолаш тох — хьаштагӀа са́пах, бордашта хье́кхача басарах, кремех, царгаш цӀенъеча пастах, иштта фармацевтикай промышленносте.
Кондар ахканара дика модз те́лар да.
Иштта кондар (масала, Лаьттан Юкъерча фордйистера Массаза хула кондар (Thymus vulgaris)) каст-каста леладу куцалах дола баьцовгӀа мо беш лелаеш а ландшафта дизайне а, къаьстта альпинареш увттаеш.
Лоралгахь леладар
Высушенные листья или цветки Тимьян обыкновенный|Массаза хулача кондара (Thymus vulgaris) е Thymus zygis Herba Thymi яхача кондара йокъаяь баьцаш е зизаш халкъа лоралгахь леладу[1]: кондар туга хьалдоаккхийтача препаратий лоаттаме хул. Из пайдана хилара́ хаьдда́ тоъаш далилаш деце а, поалхамах хьадайзачох, шийло кхийттача дика хул яхаш да кондар[2].
Белгалдаккхар
- ↑ WHO Monographs on Selected Medicinal Plants - Volume 1: Herba Thymi (ингал.). apps.who.int. Хоам хьаийца таьрахь: 26.09.2019. Архиваци яьй 3.04.2020.
- ↑ Anonymous. Thymi herba (ингал.). European Medicines Agency (17.09.2018). Хоам хьаийца таьрахь: 26.09.2019. Архиваци яьй 26.09.2019.
Литература
- Аксёнова Л. Душистый веет фимиам… // Цветоводство : журнал. — 2007. — № 4.
- Гогина Е. Е. Изменчивость и формообразование в роде Тимьян. — М.: Наука, 1990. — 208 с.
- Тимьян / Т. В. Егорова // Струнино — Тихорецк. — М. : Советская энциклопедия, 1976. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 25).
- Ребрик Е. Лишь запах чабреца, сухой и горьковатый… // Вестник цветовода : журнал. — 2003. — № 9.
- Флора СССР : в 30 т. / начато при рук. и под гл. ред. В. Л. Комарова. — М. ; Л. : Изд-во АН СССР, 1954. — Т. 21 / ред. тома Б. К. Шишкин. — С. 470—591. — 703 с. — 3000 экз.
- Клоков М.В. Расообразование в роде тимьянов — Thymus L. — на территории Советского Союза.. — Киев: Наукова думка, 1973. — 190 с.
- Корсакова С. П. и др. Интродукция и селекция видов рода Thymus L. — Херсон, 2012. — 180 с. — ISBN 978-966-630-069-4.
ТӀатовжамаш
- Тимьян на сайте USDA NRCS (ингл.) (Техкаб укх дийнахьа: 26.07.2009)
- Тимьян // Биологический энциклопедический словарь. в Биологическом энциклопедическом словаре (Техкаб укх дийнахьа: 26.07.2009)
- Тимьян на сайте Энциклопедия декоративных садовых растений
- Дубовая Г. Тимьяны на сайте Твой сад