Крупнов Евгений Игнатьевич

Рувики материал
Крупнов Евгений Игнатьевич
Крупнов Евгений Игнатьевич.jpg
Ваь таьрахь 16 тушола (29 тушола) 1904(1904-03-29)
Ваь моттиг Моаздак, Россе импери
Венна таьрахь 29 тов 1970(1970-09-29) (66 шу)
Венна моттиг Москва, СССР
Паччахьалкхе  СССР
Ӏилман никъ археологи, кавказоведени
Белха моттиг СССР Ӏилман академен археологен институт
Дешар
Ӏилманхой дарж тархьара Ӏилмай доктор
Ӏилманхой звани профессор
Ӏилман кулгалхо В. А. Городцов
Ӏамеш М. Х. Багаев, В. А. Кузнецов, В. И. Марковин, Р. М. Мунчаев
ЦӀихеза ва
укх бахьан
москоара кавказоведенен археологе школа кхеллар ва
СовгӀаташи премеши ЦӀеча Байракха Къахьегама орден Ленина преми — 1963

Крупнов Евгений Игнатьевич ({{ВД-Преамбула) — советий эрсий археолог ва, тархьара Ӏилман доктор (1961 шу), профессор (1964). Нохч-ГӀалгӀай АССР-еи (1964) ГӀаьбартой-Балкъарой АССР-еи (1967) Ӏилман балхах дукха дика хӀамаш карагӀдийна саг ва.

Биографи

Дешар

Крупнов Евгений ваьв 1904-ча шера тушола бетта 23-ча дийнахьа Моаздаке. Цига дийша йистеяьккхай юкъера ишкол. 1924-ча шера деша эттав Буро тӀарча Къулбаседа Кавказа хьехархой институте. 1927-ча шера деша вахав тархьара-арехологе отделене Москверча паччахьалкхен университете «Археология Кавказа» говзалах. Дийша йистеяьккхай 1930-ча шера.

Болх

1929—1951 шерашка — Москверча Паччахьалкхен тархьара музея Ӏилман болхло.

1937-ча шера АН СССР материальни товшхала тархьара инстуте болх беш хиннав (тӀехьагӀо АН СССР археологе институт).

Сийлахь-Боккха Даьхен тӀом болабенначул тӀехьагӀа къаман бӀенна юкъеваха, тӀем тӀа дӀавахав, цига из хиннав Ленина дивизе 1-ча стрелкови полка рядовой. 1941-ча шера оагӀой бетта денз 1945-ча шера маьцхали беттага кхаччалца цо бӀул кхоачаш даьд стрелкови дивизе политотдела лектора  (эрс.) дарже волаш.

1945-ча шера маьцхали бетта тӀема гӀулакхера мукъаваьллийтав, ГИМе меттаоттаваьв, иштта меттаоттаваьв СССР ИИИМК АН Ӏилман болхлочун дарже.

1951—1960 шерашка — ИИМК-ИА АН СССР кулгалхочун когаметтаоттар, 1963—1970 шерашка — неолитеи бронзеи сектора кулгалхо. КПСС доакъашхо хиннав 1952-ча шера денз.

1957—1970 шерашка Къулбаседа Кавказе дӀайихьача археологе экспедиценна  (эрс.)хьалха лаьттав (СКАЭ).

Е. И. Крупнов кхелхав 1970-ча шера тов бетта 29-ча дийнахьа инфарктах. дӀавеллав Москверча Новодевичьи кашамашка, моттиг № 4, мугӀа № 5.

Керттера балхаш

  • Жемталинский клад. М., 1952;
  • Древняя история и культура Кабарды. — М.: Издательство АН СССР, 1957. — 175 с.
  • Крупнов Е. И. Древняя история Северного Кавказа. — М.: Издательство АН СССР, 1960. — 520 с. — 2000 экз.
  • О чем говорят памятники материальной культуры Чечено-Ингушской АССР. — Гр.: Нохч-ГӀалгӀай зарбанче, 1961. — 54 с. — 1500 экз.
  • Об уточненной датировке и периодизации кобанской культуры // Советская археология. 1969. № 1;
  • О времени формирования основного ядра нартского эпоса у народов Кавказа // Сказания о нартах — эпос народов Кавказа. М., 1969;
  • Средневековая Ингушетия. М., 1971.

СовгӀаташ

• 1963-ча шера цунна еннай Ленина преми «Древняя история Северного Кавказа» яха болх барах (1960).

• Нохч-ГӀалгӀай АССР дукха дика хӀамаш карагӀдийна болхло. ГӀаьбартой-Малкхарой АССР дукха дика хӀамаш карагӀдийна болхло (1967 шу).

• ЦӀе Байракха Къахьегама орден, майдалгаш

Дагалоаттам

Магасера Крупнова накха
  • ГӀалгӀай Мехка мехкдаь Заьзганаькъан Мухьмада Мурада амарах 2008-ча шера маьтсела бетта 15-ча дийнахьа Крупнова цӀи еннай Магасерча урамаи, иштта ГӀалгӀайчен товшхала министерствон археологе юкъарченнеи.
  • Крупнова цӀерагӀа дешар (Крупновские чтения) — Къулбаседа Кавказа археологех йола къамашта юкъера конференци (1971-ча шера денз).
  • ГӀалгӀй мехка юкъ йолча Магасе 2014-ча шера бекарга бетта 19-ча дийнахьа Е. И. Крупнова цӀерагӀа урам яьй, цига оттабаьб цун накха[1].

Белгалдаккхар

  1. Сквер Евгения Крупнова. Хоам хьаийца таьрахь: 23.11.2025. Архиваци яьй 5.08.2021.

Литература

  • Багаев М. Х. Геройский поступок // Вести республики. — 30.01.2013. — № 18 (1951). Архиве диллад 6 11 2014.
  • Кавказ и Восточная Европа в древности. М., 1973;
  • Е. И. Крупнов. Биобиблиографический очерк. Армавир, 1994;
  • Козенкова В. И. Е. И. Крупнов // Российская археология. 1994. № 1;
  • Мунчаев Р. М. Е. И. Крупнов: к столетию со дня рождения // Российская археология. 2004. № 1;
  • Материалы по изучению историко-культурного наследия Северного Кавказа. М., 2008. Вып. 8;
  • Крупнов, Евгений Игнатьевич / Скаков А. Ю. // Крещение Господне — Ласточковые. — М. : Большая российская энциклопедия, 2010. — С. 128. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 16). — ISBN 978-5-85270-347-7.

ТӀатовжамаш