Крупнов Евгений Игнатьевич
| Крупнов Евгений Игнатьевич | |
|---|---|
| | |
| Ваь таьрахь | 16 тушола (29 тушола) 1904 |
| Ваь моттиг | Моаздак, Россе импери |
| Венна таьрахь | 29 тов 1970 (66 шу) |
| Венна моттиг | Москва, СССР |
| Паччахьалкхе |
|
| Ӏилман никъ | археологи, кавказоведени |
| Белха моттиг | СССР Ӏилман академен археологен институт |
| Дешар | |
| Ӏилманхой дарж | тархьара Ӏилмай доктор |
| Ӏилманхой звани | профессор |
| Ӏилман кулгалхо | В. А. Городцов |
| Ӏамеш | М. Х. Багаев, В. А. Кузнецов, В. И. Марковин, Р. М. Мунчаев |
| ЦӀихеза ва укх бахьан |
москоара кавказоведенен археологе школа кхеллар ва |
| СовгӀаташи премеши |
|
Крупнов Евгений Игнатьевич ({{ВД-Преамбула) — советий эрсий археолог ва, тархьара Ӏилман доктор (1961 шу), профессор (1964). Нохч-ГӀалгӀай АССР-еи (1964) ГӀаьбартой-Балкъарой АССР-еи (1967) Ӏилман балхах дукха дика хӀамаш карагӀдийна саг ва.
Биографи
Дешар
Крупнов Евгений ваьв 1904-ча шера тушола бетта 23-ча дийнахьа Моаздаке. Цига дийша йистеяьккхай юкъера ишкол. 1924-ча шера деша эттав Буро тӀарча Къулбаседа Кавказа хьехархой институте. 1927-ча шера деша вахав тархьара-арехологе отделене Москверча паччахьалкхен университете «Археология Кавказа» говзалах. Дийша йистеяьккхай 1930-ча шера.
Болх
1929—1951 шерашка — Москверча Паччахьалкхен тархьара музея Ӏилман болхло.
1937-ча шера АН СССР материальни товшхала тархьара инстуте болх беш хиннав (тӀехьагӀо АН СССР археологе институт).
Сийлахь-Боккха Даьхен тӀом болабенначул тӀехьагӀа къаман бӀенна юкъеваха, тӀем тӀа дӀавахав, цига из хиннав Ленина дивизе 1-ча стрелкови полка рядовой. 1941-ча шера оагӀой бетта денз 1945-ча шера маьцхали беттага кхаччалца цо бӀул кхоачаш даьд стрелкови дивизе политотдела лектора дарже волаш.
1945-ча шера маьцхали бетта тӀема гӀулакхера мукъаваьллийтав, ГИМе меттаоттаваьв, иштта меттаоттаваьв СССР ИИИМК АН Ӏилман болхлочун дарже.
1951—1960 шерашка — ИИМК-ИА АН СССР кулгалхочун когаметтаоттар, 1963—1970 шерашка — неолитеи бронзеи сектора кулгалхо. КПСС доакъашхо хиннав 1952-ча шера денз.
1957—1970 шерашка Къулбаседа Кавказе дӀайихьача археологе экспедиценнахьалха лаьттав (СКАЭ).
Е. И. Крупнов кхелхав 1970-ча шера тов бетта 29-ча дийнахьа инфарктах. дӀавеллав Москверча Новодевичьи кашамашка, моттиг № 4, мугӀа № 5.
Керттера балхаш
- Жемталинский клад. М., 1952;
- Древняя история и культура Кабарды. — М.: Издательство АН СССР, 1957. — 175 с.
- Крупнов Е. И. Древняя история Северного Кавказа. — М.: Издательство АН СССР, 1960. — 520 с. — 2000 экз.
- О чем говорят памятники материальной культуры Чечено-Ингушской АССР. — Гр.: Нохч-ГӀалгӀай зарбанче, 1961. — 54 с. — 1500 экз.
- Об уточненной датировке и периодизации кобанской культуры // Советская археология. 1969. № 1;
- О времени формирования основного ядра нартского эпоса у народов Кавказа // Сказания о нартах — эпос народов Кавказа. М., 1969;
- Средневековая Ингушетия. М., 1971.
СовгӀаташ
• 1963-ча шера цунна еннай Ленина преми «Древняя история Северного Кавказа» яха болх барах (1960).
• Нохч-ГӀалгӀай АССР дукха дика хӀамаш карагӀдийна болхло. ГӀаьбартой-Малкхарой АССР дукха дика хӀамаш карагӀдийна болхло (1967 шу).
• ЦӀе Байракха Къахьегама орден, майдалгаш
Дагалоаттам
- ГӀалгӀай Мехка мехкдаь Заьзганаькъан Мухьмада Мурада амарах 2008-ча шера маьтсела бетта 15-ча дийнахьа Крупнова цӀи еннай Магасерча урамаи, иштта ГӀалгӀайчен товшхала министерствон археологе юкъарченнеи.
- Крупнова цӀерагӀа дешар (Крупновские чтения) — Къулбаседа Кавказа археологех йола къамашта юкъера конференци (1971-ча шера денз).
- ГӀалгӀй мехка юкъ йолча Магасе 2014-ча шера бекарга бетта 19-ча дийнахьа Е. И. Крупнова цӀерагӀа урам яьй, цига оттабаьб цун накха[1].
Белгалдаккхар
- ↑ Сквер Евгения Крупнова. Хоам хьаийца таьрахь: 23.11.2025. Архиваци яьй 5.08.2021.
Литература
- Багаев М. Х. Геройский поступок // Вести республики. — 30.01.2013. — № 18 (1951). Архиве диллад 6 11 2014.
- Кавказ и Восточная Европа в древности. М., 1973;
- Е. И. Крупнов. Биобиблиографический очерк. Армавир, 1994;
- Козенкова В. И. Е. И. Крупнов // Российская археология. 1994. № 1;
- Мунчаев Р. М. Е. И. Крупнов: к столетию со дня рождения // Российская археология. 2004. № 1;
- Материалы по изучению историко-культурного наследия Северного Кавказа. М., 2008. Вып. 8;
- Крупнов, Евгений Игнатьевич / Скаков А. Ю. // Крещение Господне — Ласточковые. — М. : Большая российская энциклопедия, 2010. — С. 128. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 16). — ISBN 978-5-85270-347-7.
ТӀатовжамаш
- Евгений Игнатьевич Крупнов. www.skunb.ru. Хоам хьаийца таьрахь: 27.11.2025.
- В научных кругах его называли «ингуш». gazetaingush.ru. Хоам хьаийца таьрахь: 27.11.2025.
- Баьб тушола бетта 29 дийнахьа
- Баьб 1904 шера
- Нах алапатах
- Баьб Моаздаке
- Байнаб тов бетта 29 дийнахьа
- Байнаб 1970 шера
- Байнаб Москве
- МГУ этнологе факультет яьккхараш
- ЦӀеча Байракха Къахьегама ордена кавалераш
- Ленина преме лауреаташ
- Ӏилманхой алапатах
- СССР Кавказ тахкараш
- Музееш тахкараш
- Паччахьалкхен тархьара музея болхлой
- КПСС доакъашхой