Маккара сурат
Маккара сураташ (эрс: Мекка́нские су́ры, Ӏар. آية مكية — маккара аяташ) — ханах лаьрхӀача хьалхагӀа дола КъорӀан сураташ да. Уж дессад Мухьаммад Пайхамарага (ﷺ) хӀиджратал хьалха. Кхыдола суратий тайпа да — Мадданера сураташ.
Экамаш
Сураташ Маккарчарнеи Мадданерчарнеи декъар духхьала доссара аргӀанца дувзаденна дац, цу аргӀага хьежжа чулоацам а, аятий дӀоахал а эргаш да цар[1].
Маккара сураташ дукхагӀча даькъе Мадданерчарел лоацагӀа да, аяташ лоацагӀа а долаш. ДукхагӀа Къуръана чаккхенна гаргагӀа латт маккара сураташ[2].
Маккарча суратий хронологецара аргӀа
Доссара аргӀагӀа Ӏохьоахадеш хилча, цхьан эршагӀа ер аргӀа хул 86 сурат чу а долаш: 96, 68, 73, 74, 1, 111, 81, 87, 92, 89, 93, 94, 103, 100, 108, 102, 107, 109, 105, 113, 114, 112, 53, 80, 97, 91, 85, 95, 106, 101, 75, 104, 77, 50, 90, 86, 54, 38, 7, 72, 36, 25, 35, 19, 20, 56, 26, 27, 28, 17, 10, 11, 12, 15, 6, 37, 31, 34, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 51, 88, 18, 16, 71, 14, 21, 23, 32, 52, 67, 69, 70, 78, 79, 82, 84, 30, 29, 83.
Юкъара хоам
Доссара аргӀагӀа хьожаш хилча, Маккара сураташ аьле цӀи йоах хӀиджрат делехь дессача суратех, кхыметтала из доссар Макка хиннадеце а — Маккал арахьа, масала. ХӀиджрат даьчул тӀехьагӀа АллахӀа Элча, АллахӀа салоти салам-моаршали хилда цунна, цхьа ха яьлча Макка хьа а яьккха юхавена хиннав, уж аяташ цига десса хилча а тӀехьагӀа Маккара аяташ алац царех Мадданера аяташ мара — ер аьнна Яхьья ибн Салям Басри ва (хӀиджрата 200-ча шера кхелхав).
Нагахь санна десса моттиг теркал еш хилча, Маккара сураташ оал Маккеи цунна гонахьа гаьна доацача дадача лаьтташкеи дессача суратех: Мина а, Ӏарафате а, ХӀудайбийяте а. Ишта къестадеш хилча, Маккарчарели Мадданерчарели совгӀа кхоалагӀа тоаба а белгалъю — наькъа волаш дессар, масала Табуке е Байтулмакъдисе.
Цхьаькха цхьа никъ а ба. Маккардараш оал Макка охлошка къамаьл деш долча аятех. Уж «Ва нах» аьнна долалураш да, Мадданердараш «Ва́ им дилла́ нах» аьле долалу.
Ибн Ӏаббаса аьннад: Сурат Макка досса доладаь хилча, Маккара сурат лоархӀар оах из, Маддане доладаь дале — Мадданера лоархӀар. Ибн Сирина Ӏикриматага Къуръан доссара аргӀагӀа хьавӀашагӀдолла аьлча: «Цу тайпара Къуръан вӀашагӀдолла адамаши жинаши вӀашагӀкхийттача а тӀехьа дулургдолаш хӀама дац из» аьннад цо.
Белгалдаккхар
- ↑ Angelika Neuwirth. Studie zur Komposition der mekkanischen Suren // Bulletin of the School of Oriental and African Studies. No. 1 (ингл.). — University of London, 1982. — Vol. 45. — P. 149—150.
- ↑ Муртазин, 2010, оа. 59—62.
Литература
- Мухетдинов Д. В. Краткий очерк истории изучения генезиса коранического корпуса в западном корановедении (c XIX в. по наши дни) // Minbar. Islamic Studies : научный журнал. — 2023. — Т. 16, № 3. — С. 647—682.
- Муртазин М. Ф. Разделение сур на мекканские и мединские // Корановедение : учебное пособие / Э. Р. Кулиев, М. Ф. Муртазин. — М. : Московский исламский университет, 2010. — С. 59—62. — 370 с.
- Браницкий А. Г., Корнилов А. А. Религии региона. — Э. Новгород: ННГУ имени Н. И. Лобачевского, 2013. — 305 с.