Мартазанаькъан Мухьмада Арсамак
| Мартазанаькъан Мухьмада Арсамак | |
|---|---|
| Мартазанаькъан Мухьмада Арсамак | |
 | |
| Ваь таьрахь | 8 ардара 1960 (65 шу) |
| Ваь моттиг | |
| Паччахьалкхе | |
| Ӏилман никъ | филологи |
| Белха моттиг | ГӀалгӀай паччахьалкхен университет |
| Дешар | |
| Ӏилманхой дарж | филологе Ӏилмай доктор |
| Ӏилманхой звани | профессор[d] |
| ЦӀихеза ва укх бахьан |
ГӀалгӀай паччахьалкхен университета ректор |
| СовгӀаташи премеши |
 |
Ма́ртазанаькъан Мухьмада А́рсамак (эрс: Арсамак Магомедович Мартазанов; 8 ардара 1960, Дошалкъий-Юрт, Нохч-ГӀалгӀай АССР) — гӀалгӀай Ӏилманхо-литературовед а паччахьалкхен къахьегамхо а. Филологе Ӏилмай доктор (2007), профессор (2003), Россе Федерацен Лакхахьарчеи профессиональнии дешара сийдола болхло, ГӀалгӀай паччахьалкхен университета ректор хиннав (2001—2021).
Биографи
Ваьв 1960 шера ардара бетта 8-ча дийнахьа Наьсарен шахьара Дошлакъий-Юрта (хӀанз из Наьсарен административни округ я).
1982 шера Нохч-ГӀалгӀай университета филологен факультет яьккхача гӀоне 1986 шерага кхаччалца Ленинградерча паччахьалкхен университете (хӀанзарча Санкт-Петербургерча паччахьалкхен университете) стажорал даьд. (1983—1984 шерашка эскаре бӀул де ваха́ юкъ яккхарца). 1986 шера ЛГУ аспирантуре дӀаэттав, хӀаьта 1992 шера филологе Ӏилмай кандидата степень яккхара духьа дессертаци лораяьй. ТӀаккха 1994 шера Шолжа-ГӀалий тӀа хьехархо волаш болх баьб.
1994-ча шера ГӀалгӀай паччахьалкхен университет йиллача хана денз цига болх беш хьавоагӀа. 1994—1995 шерашка филологе факультета декан хиннав. 1995—1999 шерашка дешарча даькъах проректор хиннав. 1999—2001 шерашка эрсий а кхыча мехкарча а литературан кафедра кулгалхо хиннав.
2001 шера ГӀалгӀай паччахьалкхен университета ректора дарже дӀатӀавахав[1]. 2003-ча шера цунна еннай профессора цӀи[2]. 2007-ча шера цо бакъяьй ший диссертаци «Идеология и художественный мир „деревенской прозы“: В. Распутин, В. Белов, В. Астафьев, Б. Можаев»[3], цу хана еннай цунна филологе Ӏилмай доктора цӀи[2]. 2006 шера а 2011 шера ректоралла юха а юха а хержа хиннав из.
2016-ча шера из ректоралла юхахержав[4]
2021-ча шера ший лоӀамах цу даржера ваьннав Мартазанаькъан Арсамак[5].
Ӏилман къахьегам
Мартазанаькъан Арсамак 44 Ӏилман кепатохар да РИНЦ чу[6].
- ГӀалгӀай литературах 10-ча классашта йола дешара хрестомати;
- «ГӀалгӀай поэзе антологи. ХХ бӀаьшу» яхачунни (Антология ингушской поэзии. ХХ век) (2006);
- «Даькъастен къамай литературан антологи. 1 Том» («Антологии литературы народов Северного Кавказа. Том 1») (2003) яхачунни ралс кийча а яь арахийцай.
Монографеш:
- «Идеология и художественный мир деревенской прозы» (2006)
- «Борис Можаев. Эволюция творчества» (2006).
Цхьана даь белхаш:
- Гӏалгӏай Мехка цӏе кинижка (2003—2007 шерашка Гӏалгӏайчен хьалхара Цӏе кинижка кийчдеш болх баьча редколлеген тхьамада хиннав).
СовгӀаташ
- ЧИАССР Лакхерча совета президиума Сийлен грамота (1974)[7];
- Сийлен грамота «За заслуги в обучении и воспитании студентов» (1985)[7];
- Россе Федераце лакхерча белхаговзала дешара сийдола болхло (2003);
- ГӀалгӀай Мехка сийлен грамота;
- «КарагӀдаьннарех» йола орден (2004);
- «ГӀалгӀай Мехка Ӏилмах дукха дика хӀамаш карагӀдийна къахьегамхо» (2005).
Белгалдаккхар
- ↑ Ректор ИнгГУ Мартазанов А.М. Ингушский государственный университет. Хоам хьаийца таьрахь: 24.09.2025. Архиваци яьй оригинала тӀара 24.07.2021.
- ↑ 1 2 День недели в нашей истории. Сердало (8.10.2019). Хоам хьаийца таьрахь: 24.09.2025.
- ↑ Идеология и художественный мир «деревенской прозы»: В. Распутин, В. Белов, В. Астафьев, Б. Можаев. Dissercat. Хоам хьаийца таьрахь: 24.09.2025.
- ↑ Арсамаку Мартазанову вновь оказали доверие. https://gazetaingush.ru/ (28.05.2016). Хоам хьаийца таьрахь: 24.09.2025.
- ↑ Ректор главного вуза Ингушетии покинул занимаемую должность по собственному желанию. Ингушетия (12.03.2021).
- ↑ Мартазанов Арсамак Магомедович. eLibrary.Ru. Хоам хьаийца таьрахь: 1.11.2025.
- ↑ 1 2 Ректор Ингушского госуниверситета Арсамак Мартазанов награжден в номинации «Прорыв года». magas.bezformata.com (25.12.2017). Хоам хьаийца таьрахь: 1.11.2025.