Оартам

Рувики материал

Оартам[1], е сардал[2] (эрс: наместник), иштта ахпаччахь[3] — урхазо цхьан моттига́ доалде вохийта гӀулакхче, цу моттига тӀавуллашвар. Ахпаччахь хьалха а латташ хиннад, масала, Кавказерча оартамче деш хинна урхал.

Императора Кавказе оттаваь оартам, Кавказерча тӀема округа  (эрс.) инарал-адъютант граф И. И. Воронцов-Дашков.

Россе импери

1775—1796 шерашка Россе импере (Екатерина II-гӀа йолча хана) ахпаччахь — тӀехьагӀа губернеш аьнна цӀи тиллача оартамчений кулгалхо хиннав. XIX бӀаьшаре — XX бӀаьшера юхьиге ахпаччахь кхо дарж хиннад:

  • Польски Паччахьалкхен чу (1815—1874)
  • Кавказерча оартамче (1844—1883, 1905—1917)
  • Гаьннарча Малхбоалехьен оартамче (1903—1905).

Румой импери

Румой провинцешкара Ӏаьдала викал хиннав оартам. Цун кара хиннад кхел е а, цу провинце эскарашта (легионаштеи гӀо деш долча доакъоштеи) лакхера кулгалде а. Румой республика хана — Руме цар магистратурай ха чакхъяьлча, консулаштеи (цу тайпарча оартамех проконсулаш оалаш хиннад) претораштеи юкъе кхаж тоссаш хоржаш хиннаб оартамаш. Румой импере хана оартамаш императора оттавеш хиннав.

Белгалдаккхар

  1. ↑ Коазой Ӏийса. ГӀалгӀай ширача дешай дашхара дошлорг. — Наьсаре, 2018.
  2. ↑ Барахоева Н. М., Кодзоев Н. Д., Хайров Б. А. Ингушско-русский и русско-ингушский словарь терминов. — Назрань: Кеп, 2016.
  3. ↑ Ислам в Ингушетии в первой половине XIX в. Хоам хьаийца таьрахь: 23.07.2025.