Хьач
| Хьач | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 ЦӀагӀара хьач — Хьача ваьра типовой кеп. Ткъоврон тӀа доахка кхаьча сомаш | |||||||||||||||||||
| Ӏилман классификаци | |||||||||||||||||||
| Дунен къамашта юкъера Ӏилман цӀи | |||||||||||||||||||
| Prunus L., 1753 | |||||||||||||||||||
| Тайпан кеп | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
Хьач (эрс: Сли́ва, лат: Prúnus) — баьцовгӀа, га; Ӏилман классификацега диллача, «Хьармакха (Rosaceae)» яхача баьцовгӀий дезалах дола ваьр да, латиний меттала Prúnus оал цох. Цу ваьро чулоац 250 гаргга кеп, дукхагӀча даькъе уж яьржа я Ӏалама лоаттам гӀаьххьа болча Лаьттан гӀинбухехьарча доакъошкахьа. Цу ваьрах болча дукхача викалех — шерра йовзаш йола сомий культураш лоархӀ.
Ӏилмангахьа хӀанз Prúnus яхача ваьрах лоархӀаш йола дукха йола кепаш хьалхагӀа къаьстта шоаш ваьраш хиннад. ГӀалгӀай меттала шоай къаьстта цӀераш я цар, ваьра цӀераца («хьач» яхачунца) вӀалла ювзаенна йоацаш, масала: боал, шапша, гӀамгӀа, гуржий боал, миндаль, шолх, иштта кхыяраш а.
Ботаникацара сурт оттадар
ГӀаьнаш цхьалха да, ланцетни, ира бухьигаш долаш йистошка гӀолла.
Зизаш дукхагӀча даькъе кӀай хул е сийрда цӀе хул, пхиъ зиза гӀалг а пхиъ чашелистик а доаллаш; цхьац-цхьацца а хул, зонтикашка доахкаш а хул 2-6 соцвети йолаш; шолха гайдолга чу 20 а кхы совгӀа а соцвети хул.
Сом — костянка я, доккхо́ генарг чудоаллаш.
Кепаш
Ерригаш ваьро дагаръю 254 кеп[2].
• Америкера хьач (Prunus americana)
• Слива узколистная (Prunus angustifolia)
• Маньчжурера гӀамгӀа (Prunus mandschurica)
• ГӀамгӀа (Prunus armeniaca)
• Гуржий боал (Prunus avium)
• Алыча (Prunus cerasifera)
• Боал (Prunus cerasus)
• Слива вишнеплодная (Prunus divaricata)
• Коара хьач (Prunus domestica[3])
• Миндаль (Prunus dulcis)
• Слива кустарниковая (Prunus fruticosa)
• Вишня железистая (Prunus glandulosa)
• Слива садовая американская (Prunus hortulana)
• Лавровишня (Prunus laurocerasus)
• Луизитания (Prunus lusitanica)
• Черёмуха Маака (Prunus maackii)
• Черёмуха антипка (Prunus mahaleb)
• Слива морская (Prunus maritima)
• Слива японская (Prunus mume)
• Слива Мунсона (Prunus munsoniana)
• Слива канадская (Prunus nigra)
• Черёмуха обыкновенная (Prunus padus)
• Черёмуха пенсильванская (Prunus pensylvanica)
• Шапша (Prunus persica)
• Слива китайская (Prunus salicina)
• Слива абрикосовая (Prunus simonii)
• Черёмуха поздняя (Prunus serotina)
• Сакура (Prunus serrulata)
• Тёрн (Prunus spinosa)
• Слива прибрежная (Prunus subcordata)
• Слива косматая (Prunus subhirtella)
• Prunus tenella Batsch — Миндаль степной
• Prunus triloba Lindl. — Миндаль трёхлопастный
• Уссурийскера хьач (Prunus ussuriensis)
• Виргинера шолха (Prunus virginiana)
Белгалдаккхар
- ↑ Укх статья чу ювцача баьцаовгӀай тоабал лакхагӀа латта таксон санна «Ши дакъа дола» яха класс белгалъяккхар бехкамá хиларах деша укхаза: «Ши дакъа дола» яхача статья чура раздел «APG системаш».
- ↑ Prunus (ингал.). ru:The Plant List. Version 1.1. (2013). Хоам хьаийца таьрахь: 1.10.2016.
- ↑ NCU-3e. Names in current use for extant plant genera. Electronic version 1.0. Entry for Prunus L.