Этноним
Этно́нимаш (яний: έθνος [этнос] — къам, фу, ὄνυμα) — къамийи тукхамийи цӀераш я[1].
Этнонимаш хьахилара наькъаш тахкар хӀара къаман тархьар довзийташ а, дукха онoмастикаца дувзаденна хаттараш доашхаш а да. Этнонимаша цӀераш тахкарца цӀи хьаялара наькъаш малагӀча товшхалца дувзаденна да а, малагӀча овлан тӀара хьадоагӀа а гучадоаккх[2].
Этнонимаш Ӏомаеш да ономастика яхача Ӏилман дакъа этнонимика[3].
Макроэтнонимаш
Этнонимаш макротопонимашта нийсса лоархӀ (эрсе — Эрсече, болгараш — Болгари). Бувзам бизза хул мехка цӀи этнонима тӀара йоагӀаш яле (фаьренге — Фаьренгехье, чехе — Чехехье, яне — Янехье), иштта духьалара хул, этноним мехка цӀера тӀара йоагӀаш хилча (Америка — америкахой, Астрали — астралхой, Украина — украинхой).
Эндоэтнонимаш
Къаьстта тоаба я къамаша тукхамаша шоаш тахка цӀераш (эндоэтнонимаш), царна духьала латт лоалахоша царех техка цӀераш — масала, полхой меттала «Niemcy», эрсий меттала «немцы», фаьренгий меттала «Allemand», хӀиспаний меттала «aleman».
Башхало
Шоай маӀанга хьежача, этнонимаш башха я катойконимаш е демонимаш оалача моттиге ба́хача наьха цӀерашка хьежача. Моттиге бахача наьха цӀи беррига бахархошта йоагӀаш я, къамашцара декъаделарга хьежжа цахулаш, топонимах хьахул (Онгушт — онгуштхо, ДаьттагӀе — даьттагӀой, Москва — москвахо). Бахархоех цхьа цӀи йоаккхаш лелаю термин жантиле (фер. gents — «нах»), моллагӀча пхьен вахархочох йоаккха цӀи я, масала, паражхо, бурохо, магасхо.
Белгалдаккхар
- ↑ Г. Байраммырадов, Виды этнонимов и их семантика (на основе словарных данных) / Языки и культуры народов мира: Межкультурная коммуникация. – Москва: РУДН, 2019. – С. 10-18. Хоам хьаийца таьрахь: 23.10.2025. Архиваци яьй 14.10.2020.
- ↑ Этнонимика. www.booksite.ru. Хоам хьаийца таьрахь: 23.10.2025.
- ↑ Барахоева, Кодзоев, Хайров, 2016.
Литература
- ГӀалгӀай-эрсийи эрсий-гӀалгӀайи терминий дошлорг = (Ингушско-русский и русско-ингушский словарь терминов) / Сост. Н. М. Барахоева, Н. Д. Кодзоев, Б. А. Хайров. Отв. ред.: д.филол.н. проф. Н. М. Барахоева. Реценз.: д.п.н. Т. В. Жеребило, д.филол.н М. М. Султыгова; Ингушский научно-исследовательский институт гуманитарных наук им. Ч. Э. Ахриева. — Магас, Нальчик : Тетраграф, 2016. — 618 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-00066-096-6.