Абаьданаькъан

Рувики материал

Абаьданаькъан (эрс: Абадиевы) — гӀалгӀай къаман юкъерча Йовлой тайпан цхьа дакъа а, иштта кӀезигагӀа ГӀулой тайпан цхьа дакъа а да, вешта аьлча, тайпан е ваьра никъ.

ЦӀи

ГӀалгӀай меттала Абаьданаькъан яхача наькъа цӀи хьахиннай: Абаьд яхача маӀача сага цӀии, наькъан яха доши цхьанкхетарца. Эрсий меттала из наькъа цӀи: «Абадиев», «Абадиева», «Абадиевы» аьнна язъю[1].

Тархьар

Абаьданаькъан юкъеболх Йовлой яхача тайпа́ а, ГӀулой яхача тайпа́ а[2]. Абаьданаькъан никъ хьаболабалар да цу Йовлой тайпан хиннача (къаьстта Бузуртанаькъан хиннача) Абаьд яхача сагагара, ишта цу Абаьдах хьа мел байна нах «Абаьданаькъан» а ба, тайпан «Йовлой» а ба. ХӀаьта ГӀулой Абаьданаькъан никъ хьаболабалар да цу ГӀулой тайпан хиннача Абаьд яхача сагагара, ишта цу Абаьдах хьа мел байна нах «Абаьданаькъан» а ба, тайпан «ГӀулой» а ба.

Йовлой Абаьданаькъан нах массехк юрташка баьхаб, масала, Наьсар-Керте. ГӀулой Абаьданаькъан нах Галашка баьхаб аьнна хьоахаду[2].

ЦӀихеза нах

Абаьданаькъан яхаш тайпан наькъа цӀи лелаеш цӀихеза ба:

  • Абаьданаькъан Арцкхе Японц (1905—1985) — дошло-эпсар, Сийлахь-Боккхача Даьхен тӀема доакъашхо, гварде подполковник, 255-гӀча къаьстта Нохч-ГӀалгӀай дошлой сура хьалхара хьовда, иштта 28-гӀча дошлой дивизен 126-гӀча сура хьовда а, 115-гӀча ГӀаьбартий-Малкхарой дивизен 297-гӀчеи 278-гӀчеи дошлой сурий хьовда а хиннав. Шозза Советий Союза Турпал звани яла оттаваь хиннав — 1942-чеи 1943-чеи шерашка;
  • Абаьданаькъан ВоагӀапа Бек (1938—2015) — гӀалгӀай юкъара къахьегамхо, театрйовзархо, хоамбоаржабархо, йоазонхо. Эрсечен хоамбоаржабархой юкъарлон а Эрсечен театрий болхлой юкъарлон а доакъашхо. Къахьегама ветеран. ГӀалгӀай къаман лелама хьинаре доакъашхо. ГӀалгӀайчен Халкъа Совета доакъашхо. ГӀалгӀай Мехка исбахьаленех дукха дика хӀамаш карагӀдийна къахьегамхо.

Белгалдаккхар

Литература

  • Дахкильгов Ш. Э-Х. Происхождение ингушских фамилий : полев. исслед / Ред. А. А. Зязиков. — Грозный : «Книга», 1991. — 108 с.
  • Ономастикон Ингушетии : справ.-энцикл. изд. / Сост. Н. Д. Кодзоев, З. Х. Киева. Реценз.: д.п.н., проф. Т. В. Жеребило, к. филол. н., Ф. М. Костоева, Ред.: Х. А. Накостоев, Р. Р. Хайрова; Консультант: Б. А. Хайров; Ингушский НИИ гуманитарных наук имени Ч. Э. Ахриева. — М. : ТПК «Центробланк», 2021. — 120 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-91303-022-1.