Арапханаькъан Марем
| Арапханаькъан Марем | |
|---|---|
| эрс: Марем Ахметовна Арапханова | |
 | |
| Яь таьрахь | 20 бекарга 1963 |
| Яь моттиг | Оалкам, Шолжа шахьаре |
| Кхелха таьрахь | 26 тов 2002 |
| Кхелха моттиг | Галашке, Шолжа шахьар |
| Паччахьалкхе | |
| Леладу гӀулакх | берий бешара хьехархо |
| Да | Хамхой СарӀала Ахьмад |
| СовгӀаташи премеши |
|
Арапха́наькъан Марем (эрс: Марем Ахметовна Арапханова; 20 бекарга 1963, Оалкам, Нохч-ГӀалгӀай АССР — 26 тов 2002, Галашкe, ГӀалгӀайче) — Россе Федерацен Турпал. Из сийлен звани цунна еннай 2003 шера аьтинга бетта 3-ча дийнахьа (енначул тӀехьагӀа). ГӀалгӀай Мехка Шолжа шахьара берий беша хьехархо хиннай. Къаман гӀалгӀа я. Кавказерча къамашта юкъе хьалхара кхалсаг я Эрсечен Турпала звани яьккха[1]
Биографи
Яьй 1963 шера бекарга бетта 20-ча дийнахьа Оалкама. Ше Хамхой тайпан хиннай[1]. 1981 шера ше яьхача йоалла ишкол яьккхай цо. Цхьа ха яьлча маьре яхай Арапханаькъанга. Гӏажарий-Юртарча № 1 йолча ишколе зӏамагӏарча классашта хьехаш болх баьб. 1996 шера денз болх беш хиннай Галашкарча берий беша.
2002-ча шера хиннар
2002-ча шера сентябрь бутт болалуш Гуржишкахьара ара а баьнна Галашка кхаьча хиннай нохчий тӀемахой тоаба. Бийсан юрта гӀолла дӀай-хьай баха къоал де болабеннаб гӀаьрахой. Царех цхьа тоаба Арапхананаькъан коа чуийккха хиннай. Коа айннача гӀар-татах цӀен-нана хьаара а яьнна тӀемахошка дов деш царга дӀаарадовла яха йолаеннай. ЦӀогӀа хьийкхад цо лоалахошта дӀахозаргдолаш, тӀемахоша лочкъъе аьнна хьаийца хӀамаш хьаяха а гӀерташ.
Сесага цӀогӀарч хеза мáр араваьнна хиннав. Кхалсаго баге ӀотӀакъовларгйолаш къонахá герз тӀахьекха хиннад гӀаьрахоша. Марем лораве дагахьа ший мара духьала Ӏоэттай, цига автомат ялийтай тӀемахочо.
Арапхананаькъан Марема даь гӀулакх бахьан долаш тӀемахой тоаба лáцéи соцаéи аьттув баьннаб. Цар цкъа топ ца йоалийташ сатийна уллаш йола юрт хьаяьккха лаьрхӀа хинна уйла йохаяь хиннай. Ший вахарах хадаш юртарча нáxá кхерам тӀабоагӀалга дӀахайтад цо. Арапхананаькъан Марема цӀий Ӏоухаш ший мараи бераштеи хьалхашка еннай[2].
Сийлен совгӀаташ
ГӀалгӀай Республика Мехкдаь Заьзганаькъан Мурата амарца денал дола кхалсаг Россе Федерацен Турпал яха звани яла оттаяь хиннай.
2003-ча шера аьтинга бетта 3-ча дийнахьа Россе Федераце Президента № 598 йолча амарца денале духьалъоттарах, юхацаяларах Арапхананаькъан Марема еннай «Россе Федераце Турпал» яха сийлен цӀи (кхелхачул тӀехьагӀа)[3][4].
Дезал
Марем маьре хиннай. Диъ бер да цун. Из йийнача хана диъъе бер барайттара даланза хиннад[5].
Дагалоацам
- Арапхананаькъан Марем цӀерагӀа я Магасера берий беш[6].
- 2023 шера аьтинга бетта 12-ча дийнахьа Марем хьехархо йолаш болх баьча Гӏажарий-Юртарча № 1 йолча ишкола пенах эллад цунна хетадаь дагалоацама улга[7].
Исбахьале
2016 шера гӏалгӏай оазархочо Малсаганаькъан ӏашата ший стихотворени хетаяьй Арапхананаькъан Марема́[8].
Белгалдаккхар
- ↑ 1 2 Ахмет Газдиев. Из когорты героев Отечества. serdalo.ru (9.12.2023). Хоам хьаийца таьрахь: 25.09.2025. Архиваци яьй 18.02.2025.
- ↑ Арапханова Марем Ахметовна. https://warheroes.ru/. Хоам хьаийца таьрахь: 11.09.2025.
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 03.06.2003 № 598 «О присвоении звания Героя Российской Федерации Арапхановой М. А.»
- ↑ Марем Арапханова – первая женщина-горянка, удостоенная звания Героя России. https://serdalo.ru/ (19.12.2023). Хоам хьаийца таьрахь: 11.09.2025.
- ↑ Корр. РИА «Новости». Марем Арапхановой посмертно присвоено звание Героя России. ria.ru. РИА Новости (5.06.2003). Хоам хьаийца таьрахь: 5.11.2025.
- ↑ 20 лет Ингушетии. Первый детский сад в Магасе. Министерство строительства Республики Ингушетия. Хоам хьаийца таьрахь: 11.09.2025. Архиваци яьй 3.02.2013.
- ↑ 21 год назад отважной ингушке Марем Арапхановой было присвоено звание Героя России. minnacri.ru. Министерство по внешним связям, национальной политике, печати и информации Республики Ингушетия (5.06.2024). Хоам хьаийца таьрахь: 7.12.2025.
- ↑ Памяти Героя России Марем Арапхановой. Свид. о публ. №116042009309. stihi.ru. российский литературный портал «Стихи.ру» (2016). Хоам хьаийца таьрахь: 1.07.2026.