Аьгекхалара Ӏимар
Экспертиза РАН
Экспертиза РАН
экспертиза яьккхай
| Аьгекхалара Ӏимар | |
|---|---|
| Эгикальский могильник | |
| Мохк | Россе Федераци |
| Регион | ГӀалгӀайче |
| Шахьар | ЖӀайраха шахьар |
| Нах | Кура-арахин культура |
| Координаташ | 42°50′02″ с. ш. 44°55′01″ в. д.GЯO |
| Дилла таьрахьа | 3-гӀа эзаршу вай замал хьалха |
|
|
|
 |
|
.svg)
Аьгекха́лара Ӏи́мар (эрс: Эгикальский могильник) — кура-арахин археологе культурах дола кашамаш да ГӀалгӀай Мехка. ЦӀейлоама зӀилбухерча босе тӀа доахк уж, ширача пхьен Аьгекхалагара малхбузехьа.
Тархьар
Аьгекхалара Ӏимар духхьашха Ӏилмангахьа гуча а даьккха стационарно техкад Ӏилманхочо Хьоашаланаькъан Б. М. 1988-ча шера[1].
Цу Ӏимара чу кораяьй кура-арахин археологе белгалонаш йола хӀамаш чуйола кхерах яь яьшкаши къубаши. Кхерий яьшкаш лаьттай цхьан йиста тӀа ураоттадаьча зӀил-кхерехи, уж Ӏо а къовлаш царна лакхе иллача онда кхерахи. Укх некропола тӀа кораяьча кхыча тайпах йолча кашан гӀишлоех маьлха кашамаш оал е къубаш оал. Цхьабакъда В. И. Марковинс уж кӀезига тӀехьагӀа йоагӀача ханах я аьнна оттадаьд, цо уж дӀатӀаяхьай вай замал хьалха II эзаршера йовкъан хана ГӀинбухерча Кавказа культуран-тархьара юкъарлонна[2][3].
Аьгекхалара Ӏимара чура кура-арахин культуран кашамаш лоадам болаш да цхьайола материалаш царна чу хиларах. Къаьстта аьлча, цу кхерий яьшкаш чу нах дӀабехка бахкар ишта хиннад. Байнараш хьулабенна бадаш хиннаб, аьрда оагӀув кӀал болаш, зӀилбухен-малхбоаленгахьа бӀаьхлуш. ДӀабохкарашца цхьана дӀадехка хиннад моакхаза тӀаьский вийдаш, 1,5 кхеста йола дото гӀалкхаш, цул совгӀа пена йӀоаххала ядаш хинна кхабилгаши, кӀудалаши. Эггара дукхагӀа Аьгекхалара Ӏимара чу топпара пхьегӀаш, царех йоахк кура-арахин товшхала топпара пхьегӀий дик-дикагӀа йолча кепий керттера белгалонаш. Шин яьшкех хӀаранечун чу кораяьй коккха хьегӀа, ши ко дола кхабилгаши, цхьа ко дола кӀудалаши. ХӀара пхьегӀа мора бесса е сийрда цӀе-мора бесса хиннай. ГӀарчо долаш пхьегӀех цхьа кӀудал мара хиннаяц. Цун лакхерча оагӀон тӀа догам да зуло долхача такай кепе. Аьгекхалара кура-арахин товшхала кхерий-яьшкай хьисапе Ӏимарашта яьнна йола ха вай замал хьалха III эзаршу да аьнна оттадаьд В. Л. Ростуновси Б. М. Хьоашаланаькъанчои[4][5].
Белгалдаккхар
- ↑ Ростунов, Хашегульгов, 1991, оа. 59—63.
- ↑ Марковин, 1969, оа. 43—45.
- ↑ Марковин, 1970.
- ↑ Ростунов, 1999, оа. 62—67.
- ↑ Ростунов, 2007, оа. 67.
Литература
- Гадиев У. Б. Край башен и легенд — Горная Ингушетия // «Discours». — 2016. Архиве диллад 8 11 2016.
- Марковин В. И. В стране вайнахов. — М., 1969.
- Марковин В. И. Склепы эпохи бронзы близ селения Эгикал // Советская археология. № 4. — М., 1970.
- Ростунов В. Л., Хашегульгов Б. М. Датировка куро-араксских погребений Эгикальского могильника // Тезисы докладов на конференции Археология на новостройках Северного Кавказа. — Грозный, 1991. — С. 59—63.
- Ростунов В. Л., Хашегульгов Б. М. Природно-климатический фактор в заселении северной части Центрального Кавказа в эпоху ранней и средней бронзы // III Минаевские чтения. — Ставрополь, 1999.
- Ростунов В. Л. Эпоха энеолита — средней бронзы Центрального Кавказа. — Владикавказ, 2007. — Т. I.