Белхарой Абубакара Асхьаб

Белхарой Абубакара Асхьаб
Белхарой Абубакара Асхьаб
Шийх бола хоам
Паччахьалкхе	СССР; Эрсече;
Специализаци	Яний-румой кӀалтохаргах латар
Ваь таьрахь	6 бекарга 1944
Ваь моттиг	ГӀиргӀизой ССР[d], СССР;
Кхелха таьрахь	25 маьцхали 2026 (82 шу)
Кхелха моттиг	Шолжа-Пхье, ГӀалгӀайче, Эрсече;
СовгӀаташ/мейдилгаш

Белхарой Абубакара Асхьаб (эрс: Асхаб Абукарович Белхароев; 6 бекарга 1944, ГӀиргӀизой ССР^[d] — 25 маьцхали 2026, Шолжа-Пхье, ГӀалгӀайче) — советий хана гӀалгӀай яний-румой стиль (эрс.) (гӀа. йола бугӀа хиннав, СССР спорта пхьар ва, Эрсечен дукха дика хӀамаш карагӀдийна тренер а, ГӀалгӀай Мехка физикан товшхала дукха дика хӀамаш карагӀдийна болхло а ва.

Биографи

Белхарой Асхьаб ваьв 1944 шера бекарга бетта 6-ча дийнахьа ГӀиргӀизехьа, цун да-нана дерригача къамаца цхьана мехках даьккха дукха ха ялалехь. Цигга мерзденнад цунна классически кӀалтохаргах латар. Тренировкаш йолаенна цхьа шу даьлча Казахехьен а, Юкъерча Азен а чемпион хиннав цох ший яьннача хана оагӀатах^[1].

1960 шера Асхьабар цӀабаьхкаб Даькъасте. Юртбоахама техникуме деша а этта, «Урожай» яхача спорта юкъарлонна хьалха лета волалу. Дукха ца говш ДСО «Урожай» чемпион хул цох боккхагӀчарна юкъе. 18 шу даьннача хана боккхагӀчарна юкъе СССР спорта пхьара норматив кхоачашъяьй цо^[1].

Юртбоахама техникум дийша яьккхачул тӀехьагӀа Асхьаб цхьан юкъа колхозе болх беш хиннав. ТӀаккха Фрунзерча физикан товшхала институте (эрс.) (гӀа. деша эттав. Амма 1968 шера Ночх-ГӀалгӀай хьехархой институте дехьаваьннав физикан товшхала факультете. Из институт яьккхачул тӀехьагӀа тренера болх бе араваьннав из Шолжа-Пхьерча берий-ондаргий спорта ишколе^[2].

2019 шера бекарга бетта 6-ча дийнахьа, 75 шу а даьнна цӀихеза тренер вола, Белхарой Асхьаб ГӀалгӀайчен Мехкдас Евкуранаькъан Баматгире Ювназ-Бека резиденце хьа а вийха, юбилейца даькъала а вийца, дуккхача шерашка къахьегарах баркал а аьнна, тӀаккха совгӀат а денна хӀама дир^[3].

2019 шера Шолжа-Пхье Белхарой Асхьаба сийна дӀайихьай яний-румой кӀалтохаргах йола йийла турнир^[4].

Белхарой Асхьаб веннав 2026 шера маьцхали бетта 25-ча дийнахьа, 82 шу даьнна вар из^[5].

Дезал

Асхьаб саг йолаяь вар. Цун сесаг Мадина яхаш цӀи йолаш я^[6].

ЦӀихеза Ӏамеш

Албаканаькъан Аслан — Европан чемпион ондаргашта юкъе, СССР Кубок яьккхар, СССР спорта къамашта юкъерча класса пхьар;
Белхарой Къурейша Руслан (эрс.) (гӀа. (ваьв 1987 шера) — Европан а Эрсечен а чемпионатий яхьараташ даьхар, Эрсечен спорта къамашта юкъерча класса пхьар;
ЧхьагӀийнаькъан Саварбика Беслан (эрс.) (гӀа. (1968—2009) — СССР чемпионата а Дунен кубка а яхьарат даьккхар, Европан а СНГ а Эрсечен а чемпион, СССР спорта къамашта юкъерча класса пхьар;
Оздой Бекхан — Европан чемпион^[8];
иштта кхы а дуккха спортсменаш. 2019 шерага диллача Белхарой Асхьаба кийчбаь ба: Эрсечен а ЗӀилбухерча федеральни округа а хьалхален 40 яхьарат даьккхар, 50 Эрсечен спорта пхьар, 35 спорта пхьаралла кандидат^[3].

Сийлен совгӀаташ

«КарагӀдаьннарех» орден (ГӀалгӀайче)^[6];
Физикан товшхалеи спортеи урхалдеш йола паччахьалкхен маьже вӀашагӀйоллара хетаяь йола юбилейни мейдилг (2024 шу)^[9].

Белгалдаккхар

↑ ¹ ² Гешаев, 2006, оа. 526.
↑ Гешаев, 2006, оа. 527.
↑ ¹ ² Ингушетия.Ру.
↑ Магас.
↑ Ушёл из жизни Асхаб Белхороев — Заслуженный тренер России, мастер спорта СССР, легендарный наставник, воспитавший не одно поколение борцов греко-римского стиля, ingushetia-news.ru (25 маьцхали 2026). Техкад укх дийнахьа: 27.08.2026.
↑ ¹ ² Аушева, 2010, оа. 6.
↑ Гешаев, 2006, оа. 528.
↑ Аушева М. Лучший на Юге России (эрс.) // Сердало : газета. — 2010. — 30 октября (№ 171-172 (10501-502)).
↑ Ибрагим Цороев. Заслуженный тренер России Асхаб Белхороев из Ингушетии удостоен почетной медали (эрс.) ((ст.)). gazetaingush.ru. газета «Ингушетия» (12.02.2024). Хоам хьаийца таьрахь: 2.09.2026.

Литература

Аушева М. Звёздный путь Асхаба Белхароева (эрс.) // Сердало : газета. — 2010. — 13 мая (№ 68—69 (10395-396)).
Гешаев М. Б. Знаменитые ингуши. — Турин: STIG, 2006. — Т. 2. — С. 524—528. — 620 с. — 2000 экз.

ТӀатовжамаш

Асхаб Белхароев - тренер-легенда (эрс.). Магас без формата (11.01.2019). Хоам хьаийца таьрахь: 7.07.2025.
Ю. Евкуров поздравил заслуженного тренера России Асхаба Белхароева с 75-летием (эрс.). ingushetia.ru (6.04.2019). Хоам хьаийца таьрахь: 7.07.2025.

[_a15e1dc58c9504c8-1] ¹ ² Гешаев, 2006, оа. 526.

[_a15e1dc58c9504c9-2] Гешаев, 2006, оа. 527.

[_687efd3930f209d8-3] ¹ ² Ингушетия.Ру.

[_131394ef7371d68e-4] Магас.

[5] Ушёл из жизни Асхаб Белхороев — Заслуженный тренер России, мастер спорта СССР, легендарный наставник, воспитавший не одно поколение борцов греко-римского стиля, ingushetia-news.ru (25 маьцхали 2026). Техкад укх дийнахьа: 27.08.2026.

[_6594459cd338c546-6] ¹ ² Аушева, 2010, оа. 6.

[_a15e1dc58c9504c6-7] Гешаев, 2006, оа. 528.

[8] Аушева М. Лучший на Юге России (эрс.) // Сердало : газета. — 2010. — 30 октября (№ 171-172 (10501-502)).

[9] Ибрагим Цороев. Заслуженный тренер России Асхаб Белхороев из Ингушетии удостоен почетной медали (эрс.) ((ст.)). gazetaingush.ru. газета «Ингушетия» (12.02.2024). Хоам хьаийца таьрахь: 2.09.2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]