БерхIа
| БерхIа | |
|---|---|
 | |
| МалагӀча къаман даара юкъедода | |
| ГӀалгӀай даар, Кавказхой даар | |
| Компоненташ | |
| Керттера | бежан дулхах дилла, хий, коартол, хох, можаовла, нарсий аьрхӀа, кинза, кондар, бурч, тух. |
БерхӀа (эрс: соус) — дулх-хьалтӀамашца дуаш дола гӀалгӀай даар да. Из даар ца хилча шу диза хилац. БерхӀа гӀалгӀаша дукхача хана денз кийчбеш ба.
Тархьар
Ширача хана денз кийчбу дулх-хьалтӀамца берхӀа. Из дукханахьа хьоахабаьб. Наьртех долча оаламашка бувцаш ба берхӀа. Хьалха коартол дааргахьа лела ца еча хана цунна когаметта аьхьа хьун кхораш бетташ хиннаб берхӀах[1]
Кийчбар
БерхӀа дахчан цӀера тӀа кийчбу бежан дулхах яьккхача диллалла. Кхехкача диллах дӀатох аьта кхийхка коартол. Хох къаьстта кхорз цӀийбаллалцца, цул тӀехьагӀа цох дӀатох можаовлеи, кондари, бурчи, нарсий аьрхӀеи, кинзаи. Из кхоачам, кхерза баьнначул тӀехьагӀа, коартолахи диллахи дӀатох. Кхехкабу кӀеззига-дукха, тух тох чамага хьежжа. Дулх-хьалтӀамашца истола тӀа хьу. Шу диза хилац нагахьа санна цунца кӀома берхӀа ца хуле. Из кийчбу саьмарсаькхах е хьонка маьчех[2]
Тайпаш
БӀерхӀан тайпаш:
- Мел бийцача кхоачамах, моажа-овла боацаш.
- Можаовла болаш, кондари кинзаи ца тохаш.
Царел совгӀа хул ишта:
- Котама берхӀа — котама дилла тӀа кийчбаь берхӀа;
- КӀай берхӀа — шуреи моша бочабӀареи теха берхӀа;
- Миста берхӀа — кӀеж яьккха мело дола морзи, тӀоаи, кӀеж яьккха шуреи, кӀезига-дукха диро йола кӀолди теха, педа чу кийчбаь бола берхӀа
- Найца́ берхӀа — фуа теха берӀха;
- ТӀоа берхӀа — тӀайхи кӀолдахи кийчбу берхӀа.