Къаман проект «Туризми хьаьший тӀаэцари»

Рувики материал

Къаман проект «Туризми хьаьший тӀаэцари» (Национальный проект «Туризм и гостеприимство») — 2021 шера йолаяь, 2024 шера кердаяьккха йола Эрсечен къаман проект я. Цунца лерхӀар да мехка экономике туристий отрасла амал алсамдалар а, 2030 шерага туристий ахар 140 млн кхаччалца дукхахилар а[1].

Тархьар

Юххьанца из нацпроект цӀи йолаш хиннай «Туризм и индустрия гостеприимства» яхаш. 2020 шера вӀашагӀъелла хиннай из коронавируса пандеми  (эрс.) йодача юкъа, Эрсечен президента Владимир Путинс га а даьккха[2]. Нацпроект хьахийца хиннай 2021 шера[3].

Цун лоаттаме кхоъ инициатива хиннай:

  • Туристий инфраструктура дегӀайоалаяр;
  • Туристашта гӀулакх дарга́ тӀакхоачилга алсамдаккхар;
  • Туризма сфере урхал толашагӀдар[4].

2022 шера ардара бетта Эрсечен президента дӀаяьккхай Туризмах йола федеральни агентство (Ростуризм) — нацпроект вӀашагӀйоллаш а цох жоп луш а йола ведомство. Цун баьрел дӀаденнад Минэкономразвитиянна  (эрс.)[5]. Нацпроекта куратор вице-премьер Дмитрий Чернышенко висав.

Хьалххе бола хоадам

«Туризм и индустрия гостеприимства» яха проект кхоачашъяр чакхадьннад 2024 шера. Хьалххе хоадам беш цу шера лайчилла бетта, Чернышенко белгалдаьд, из кхоачашъяра́ федеральни булама чура 200 млрд сом хьожадаьд, иштта аьннад цо:

Положительная динамика есть по всем показателям. Например, количество турпоездок по стране — с 45 млн в 2020 году увеличилось до 84 млн в 2023 году. По итогам 2024 года ожидаем около 92 млн турпоездок.

Нацпроекта лоадаме долча соцамех да аьннад цо туроператораши гостиницашка нах ховшбара гӀулакхаши 2027 шерага кхаччалца НДС-ах  (эрс.) мукъабахар, иштта гостиницашта нулевой НДС 2030 шерага кхаччалца дӀайӀаьхъяр[6].

Максим Решетниковс аьннад, нацпроект хьалхарча этапах толам бола антикризисни кечал хиннай.

Проект кхоачашъяр мишта хилар дувцаш, экономикан дегӀадоаладара министра Максим Решетниковс дагадохийтад, хьалхарча этапах из толам бола антикризисни кечал хинналга, коронавируса пандеми хинначул тӀехьагӀа халча хьале этта йола отрасль хьалъараяккха гӀо даьлга:

Благодаря принятым мерам удалось не только сохранить отрасль, но и начать реализацию планов инфраструктурного развития. Запущены программы льготного кредитования для строительства отелей и субсидирования модульных гостиниц. Внутренний туризм стал развиваться ускоренными темпами. Бизнес откликнулся на растущий спрос: увеличились инвестиции. За первое полугодие 2024 года бизнес привлёк 377 млрд рублей, что на 60 % больше аналогичного периода прошлого года[7].

Сурт оттадар

Кердаяьккха йола нацпроект «Туризм и гостеприимство» яхаш цӀи лелаеш я, пхиъ федеральни проект я цунна юкъе:

  • Номерной фонд хьаяр;
  • Форда курорташ;
  • Мехка туристашта хозахеташ хилар;
  • Кадраш;
  • Туризм промышленни Ӏалашъяр[1].

Нацпроект 2030 шерага кхаччалца лаьрхӀа я. Эрсечен президента декхар оттадаьд туризма ВВП чу дола дакъа 5 % кхаччалца хьадоккхаде[8].

Керттера мероприятеш

Нацпроекта юкъе, Минэкономразвитес фу ду аьлча, ведомства кулгалхо хиннача Максим Решетниковс аьнначох, керттера акцент ю на́ха́ дӀадала долаш хилар дегӀадоаладара́ — Ӏечеш хьаяри дӀашеръяри, туристаш хьатӀаозабергбола керда моттигаш хьаяр а[7]. ТӀеххьарчунца ловш дар да, лоаман лувжарий курорташ, аквапаркаш, бӀарчча шера йола сакъердама паркаш. Плана юкъе да 59 эзар керда номер хьаяр а, салоӀамаи сакъердамаи хьалъяьча инфраструктурага нах ахар алсамдаккхар а, шера́ 23 млн саг а хулаш[1]. Из а доацаш плана чу да:

  • БӀарчча шера йола форда курорташ хьаяр — 11 проект я ийс Россе Федерацен субъекта чу: 72 эзар совгӀа керда номери 80 эзар белха моттиги;
  • Модульни Ӏе моттигаш хьалйоттар — 10 эзар керда номер;
  • Россе Федерацен субъекташта цаӀ йола субсиди хьожаяр мероприятеш увттаяргйолаши, пхьей тархьара йовкъаш хоза тоаяргйолаши, пляжаши туристий маршруташи нийсъергйолаши, капитальни йоаца причальни инфраструктура кхолларгйолаши. Цу дерригачо хӀамо туристаш ахар 7,4 млн алсамдаккха дезаш да;
  • Туризма сфере йолча 57 организацешка, «Бережливое производство» яхача ластарах, къахьегама овсарал алсамдаккхарах йола проекташ;
  • Дешара-методически комплексаш вӀашагӀйохкари, туризмеи хьоашалеи индустриянна кадраш Ӏомабар дӀадахьари, 53 эзар ладувгӀархо хиллал[1].

Нацпроект кхоачашъяра критика

2021 шера оагӀой бетта президент Владимир Путинс критика яьй нацпроект кхоачашъяра́. Цо аьннад, чиновникаш отчёт тел цу проекта хьожадаьча ахчах 83,1 % чакхдаьлга, амма дар ишта да, дукхагӀа дола ахча боккъонца долча гӀулакхашта, инфраструктура а объекташ хьалйоттара́ дӀатӀа ца дохийташ, «Туризм.рф» яхача корпорацен уставной капитала чу ахийтад (2020 шера оагӀой бетта хьаяьй из премьер-министр Михаил Мишустина аларах, чуреи арахьа водаши йола туризм дегӀайоалаяра духьа). Цига доагӀа кхы а керттера белхаш 51 % мара кхоачашдаь ца хилар[9].

Белгалдаккхар

  1. 1 2 3 4 Основные показатели и мероприятия национального проекта «Туризм и гостеприимство». government.ru. Хоам хьаийца таьрахь: 15.07.2025.
  2. Путин поддержал разработку нацпроекта по туризму, Коммерсантъ (16 лайчилла 2020). Техкад укх дийнахьа: 15.07.2025.
  3. Интерфакс-Туризм. Путин поручил кабмину обеспечить нацпроект по развитию туризма финансированием до 2030 года. Хоам хьаийца таьрахь: 15.07.2025.
  4. Национальныепроекты.рф. Туризм и индустрия гостеприимства. Хоам хьаийца таьрахь: 15.07.2025.
  5. Путин упразднил Ростуризм. Что важно знать, РБК. Техкад укх дийнахьа: 15.07.2025.
  6. В России одобрили паспорт нового национального проекта «Туризм и гостеприимство» - Газета.Ru | Новости, Газета.Ru. Техкад укх дийнахьа: 15.07.2025.
  7. 1 2 Дмитрий Чернышенко: Положительная динамика есть по всем показателям нацпроекта «Туризм и индустрия гостеприимства». government.ru. Хоам хьаийца таьрахь: 15.07.2025.
  8. Представлена структура обновленного нацпроекта «Туризм и гостеприимство» до 2030 года, Lenta.RU. Техкад укх дийнахьа: 15.07.2025.
  9. Вести. Путин о туристическом нацпроекте: деньги пошли не на реальную работу. Хоам хьаийца таьрахь: 15.07.2025.