Маьтсела бетта 9-гӀа ди

Рувики материал
Маьтсела бутт
Ор Ши Кх Ер ПӀ Шт КӀ
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
2026 шу

Маьтсела бетта 9-гӀа ди — григоре ханоргагӀа шера 129-гӀа ди да (високосни шерашка 130-гӀа да). Шу чакхдала 236 ди диссад.

1582 шера ардара бетта 15-гӀа денга кхаччалца — маьтсела бетта 9-гӀа ди юле ханоргагӀа да, 1582 шера ардара бетта 15-гӀча денгара денз — маьтсела бетта 9-гӀа ди григоре ханоргагӀа да.

XX-гӀчеи XXI-гӀчеи бӀаьшерашка ер ди цхьатарра нийслу юле ханоргагӀа бекарга бетта 26-гӀча денца.

XX-гӀчеи XXI-гӀчеи бӀаьшерашка григоре ханорг юле ханоргал хьалхагӀа да 13 денна. Кхыча бӀаьшаренашка григореи юлеи ханоргий таьрахьаш вӀаший нийсдалар — кхыча тайпара хул[1].

ЦӀейнаши дагалоацама деноши

Хьажа иштта: ОагӀат:Маьтсела бетта 9 ден цӀейнаш

Къаман

Къамашта юкъера

Дин

OrthodoxCross(black,contoured).svg Православи[3][4][5]
  • «праведни Глафира дева дагайохар» (322)[6];
  • «священномученик Василий, епископ Амасийски дагавохар» (322 шу гаргга);
  • «преподобни Иоанникий Девиченски (XIII) дагавохар» (Сербий православхой киназ);
  • «святитель Стефан, епископ Великопермски дагавохар» (1396);
  • «священномученик Иоанн Панков, пресвитер, цун къонгаш, Николай, Петр дагабохар» (1918);
  • Сийлахь-Боккхача Даьхен тӀема тӀа байна салтий а массо хало лайна байна нах а дагабохар.

Именинаш

Хинна хӀамаш

Хьажа иштта: ОагӀат:Маьтсела бетта 9 дийнахьа хинна хӀамаш

XIX бӀаьшера хьалха

  • 53 до н. э. — Марк Лициний Красса бӀу парфянаша бохабаьб Каррашта юхе хиннача латаре. Ше сурхо веннав.
  • 1502 — Христофор Колумб диъ кемах латтача йоккха йоацача флотилеца, 150 саг экипаж йолаш, Кадисера араваьннав ший тӀеххьара 4-гӀа никъ бе Америке.
  • 1701 — шин дийнахьа хиннача кхело бакъбаьб капитан Уильям Киддс фордгӀаьрал леладаьд аьннеи канонир Мур вийнав аьннеи бехк. Ши кӀира даьлча Кидд хьалъэллав.
  • 1712 — йиллай Тулера герза завод.
  • 1719 — Пётр I-чо Россе имперера иезуитий ордена викалаш арабаха аьнна амар даьд.
  • 1754 — Бенджамин Франклин кепатехай хьалхара америкера карикатура.
  • 1755 — императрица Елизавета Петровнайна тадж тилла шу дизар дездеча дийнахьа Москвера университет «Аптекарский дом» яхача гӀишло чу хьаеллаш церемони хиннай. Из ди университетий цӀей хургда, Николай I-чо 1835 шера наджгоанцхой бетта 12-ча денга, амар даьккхача денга, дехьадаккха лоӀам беллалца.
  • 1791 — Г. А. Потёмкинс Екатерина II-чунна доккха цӀей оттадаьд хӀанзза хьалдеттача Таврически двореца чу[7].

XIX бӀаьшу

XXI бӀаьшу

  • 2001 — Ганай нанагӀалий тӀа йоаллача стадионе дуккхача наьха вӀаший таӀар хинна бахьан долаш 126 саг веннав.
  • 2003 — Запорожски машензаводе гулаяьй укх автомобилий кердача моделий хьалхара экземпляраш: Opel — Corsa, Astra, Vectra.
  • 2010 — маьтсела бетта 8-ча бийсанагара 9-ча бийсанага Кемеровски областе Междуреченске Распадская яхача шахта тӀа метан ийккхай.
  • 2011 — Львове вӀашагӀа летаб Коталон ди дезде раьза бараши духьала бараши.
  • 2012 — Индонезе россе фекемаSukhoi Superjet 100 Салак яхача лоамах кхийттай .
  • 2018 — Кене дамба йохарах 48 саг веннав.

Баьб

XV—XVIII бӀаьшераш

Хьажа иштта: ОагӀат:Баьб маьтсела бетта 9 дийнахьа


• 1439 — Пий III (боккъонца йола цӀи Франческо Нанни Тодескини-Пикколомини; веннав 1503 шера), 215-гӀа Рума папа (1503 шера).
• 1567 — Клаудио Монтеверди (веннав 1643 шера), италий композитор («Орфей», «Ариадна», «Поппеи таждар»).
• 1709 — Якоб Штелин (веннав 1785 шера), россе гравёр, картограф, медальер, хьалхара эрсий исбахьален тархьархо, ший тайпарча фейерверкий театр хьаяьр.
• 1741 — Джованни Паизиелло (веннав 1816 шера), италий композитор, неаполитански оперни ишкола викал.
• 1773 — Жан Шарль Леонар Симонд де Сисмонди (веннав 1842 шера), швейцарски экономисти тархьархои.
• 1783 — Александр Росс (веннав 1856 шера), канадера пушнина йохкархо, Британски Колумбе массехк пхьеш йиллар.

XIX бӀаьшу

1826 — Грегорио Гутьеррес Гонсалес (веннав 1872), тӏеххьара колумбера поэт-романтик.
• 1835 — Максим Антонович (веннав 1918), эрсий литературни критик, публицист а философ а.
• 1837 — Адам Опель (веннав 1895), немций промышленник, «Adam Opel GmbH» компани йиллар.
• 1841 — Грегор Краус (веннав 1915), немций ботаника профессор, Галле ботанически беша директор.
• 1844 — Бели Бойд (еннай 1900), Хетта Америкерча Штаташка бӀорахой тӏема хана Конфедерацен шпионка.
• 1845 — Густаф де Лаваль (веннав 1913), свений инженер а изобретатель а.
• 1849 — Витольд Цераский (веннав 1925), россе астроном, астрономе даьккхача суртах пайда эцара пионерашта юкъера цаӏ.
• 1860 — сэр Джеймс Мэтью Барри (веннав 1937), шатландхой драматург а йоазонхо-романист а.
• 1871 — воккха аьла Георгий Александрович (веннав 1899), император Александр III-чун воӏ, Эрсий айламаӀилман юкъарлон тхьамада, хьалхара эрсий лоаман обсерватори хьаяьр.
• 1874 — Говард Картер (веннав 1939), британера археолог-египтолог, 1922 шера Тутанхамона каш дийлар.
• 1877 — Архиепископ Лука (боккъанца йола цӀи Валентин Феликсович Войно-Ясенецкий; веннав 1961), россе а советий а хирург, эрсий дин философ, жӀаргахой дин Ӏаламсаг, йоазонхо, ГӀирмера а Симферополера а архиепископ.
• 1882 — Генри Кайзер (веннав 1967), америкера промышленник, наькъаш, тӏаьш, сунташ, тоннелаш, машенаш хьаеш хиннар.
• 1883 — Хосе Ортега-и-Гассет (веннав 1955), испански философ, публицист, социолог а эссеист а. 1887
• Николай Мельницкий (веннав 1965), россе тӏема фекамахо а спортсмен а, 1912 шера Аьланпхье ловзарашка дото мейдилг яьккхай тепча тохаре.
• Николай Тырса (веннав 1942), эрсий советий суртанча, график, книжкий иллюстратор.
• 1889 — Чжан Цюнь (веннав 1990), ченкий политикахо, Ченкехьен доалчен тхьамада (1947—1948).
• 1892 — Николай Ходатаев (веннав 1979), эрсий советий суртанча-мультипликатор.
• 1895
• Лучиан Блага (веннав 1961), руманера оазархо, таржамхо, драматург, хоамбоаржабархо, философ-рационалист, дипломат, профессор.
• Ричард Бартелмесс (веннав 1963), америкера киноактёр, Америкерча киноакадеми йиллачарех цаӏ.
• 1896 — Ричард Дэй (веннав 1972), канадера а америкера а суртанча-постановщик, 7-зза «Оскар» премен лаурет.

Белгалдаккхар

  1. Уж таьрахьаш нийса лоархӀаргдолаш пайда эца йиш я лаьрххӀа йолча конвертерах.
  2. Парламент Израиля утвердил празднование Дня Победы 9 мая // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (29.03.2018) // РИА Новости.
  3. Старый стиль, 26 апреля, Новый стиль 9 мая, суббота // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (6.05.2015) // Православный церковный календарь
  4. 9 мая 2015 года // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (5.09.2017) // Православие и мир, православный календарь, 2015 г.
  5. Старый стиль, 26 апреля, Новый стиль 9 мая, понедельник // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (2.04.2016) // Православный церковный календарь
  6. Память святой праведной Глафиры // Жития святых на русском языке, изложенные по руководству Четьих-Миней свт. Димитрия Ростовского : 12 кн., 2 кн. доп. — М.: Моск. Синод. тип., 1903—1916. — Т. VIII: Апрель, День 26. — С. 447.
  7. Родился государственный и военный деятель Григорий Александрович Потёмкин. Президентская библиотека. Хоам хьаийца таьрахь: 6.05.2024.
  8. Катастрофы. Хоам хьаийца таьрахь: 12.04.2010. Архиваци яьй оригинала тӀара 29.01.2010.