Маьтсела бетта 9-гӀа ди
| Маьтсела бутт | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2026 шу | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Маьтсела бетта 9-гӀа ди — григоре ханоргагӀа шера 129-гӀа ди да (високосни шерашка 130-гӀа да). Шу чакхдала 236 ди диссад.
1582 шера ардара бетта 15-гӀа денга кхаччалца — маьтсела бетта 9-гӀа ди юле ханоргагӀа да, 1582 шера ардара бетта 15-гӀча денгара денз — маьтсела бетта 9-гӀа ди григоре ханоргагӀа да.
XX-гӀчеи XXI-гӀчеи бӀаьшерашка ер ди цхьатарра нийслу юле ханоргагӀа бекарга бетта 26-гӀча денца.
XX-гӀчеи XXI-гӀчеи бӀаьшерашка григоре ханорг юле ханоргал хьалхагӀа да 13 денна. Кхыча бӀаьшаренашка григореи юлеи ханоргий таьрахьаш вӀаший нийсдалар — кхыча тайпара хул[1].
ЦӀейнаши дагалоацама деноши
Хьажа иштта: ОагӀат:Маьтсела бетта 9 ден цӀейнаш
Къаман
Россе Федераци,
КӀайэрсече,
Молдвенехье,
Эрмалойче,
ГӀозлойче,
Гуржехье,
Абхази,
ЗӀилбухера ХӀирийче,
НКР,
Казахехье,
Узбекехье (Дагалоацамеи сий дареи ди),
Туркменехье,
ГӀиргӀизехье,
Таджикехье,
Республика Сербская,
ГӀинбухера Македони,
Серби,
Ӏаьржлоаме,
Жугтехье (2017 шера денз)[2] — Коталон ди (1945).
Къамашта юкъера
ООН — ШоллагӀча Дунен тӀем тӀа зе хиннача наха хетадаьча Дагалоацамеи тоамеи шин диноех цхьа ди (2005 шера денз).
Дин
- «праведни Глафира дева дагайохар» (322)[6];
- «священномученик Василий, епископ Амасийски дагавохар» (322 шу гаргга);
- «преподобни Иоанникий Девиченски (XIII) дагавохар» (Сербий православхой киназ);
- «святитель Стефан, епископ Великопермски дагавохар» (1396);
- «священномученик Иоанн Панков, пресвитер, цун къонгаш, Николай, Петр дагабохар» (1918);
- Сийлахь-Боккхача Даьхен тӀема тӀа байна салтий а массо хало лайна байна нах а дагабохар.
Именинаш
Хинна хӀамаш
Хьажа иштта: ОагӀат:Маьтсела бетта 9 дийнахьа хинна хӀамаш
XIX бӀаьшера хьалха
- 53 до н. э. — Марк Лициний Красса бӀу парфянаша бохабаьб Каррашта юхе хиннача латаре. Ше сурхо веннав.
- 1502 — Христофор Колумб диъ кемах латтача йоккха йоацача флотилеца, 150 саг экипаж йолаш, Кадисера араваьннав ший тӀеххьара 4-гӀа никъ бе Америке.
- 1701 — шин дийнахьа хиннача кхело бакъбаьб капитан Уильям Киддс фордгӀаьрал леладаьд аьннеи канонир Мур вийнав аьннеи бехк. Ши кӀира даьлча Кидд хьалъэллав.
- 1712 — йиллай Тулера герза завод.
- 1719 — Пётр I-чо Россе имперера иезуитий ордена викалаш арабаха аьнна амар даьд.
- 1754 — Бенджамин Франклин кепатехай хьалхара америкера карикатура.
- 1755 — императрица Елизавета Петровнайна тадж тилла шу дизар дездеча дийнахьа Москвера университет «Аптекарский дом» яхача гӀишло чу хьаеллаш церемони хиннай. Из ди университетий цӀей хургда, Николай I-чо 1835 шера наджгоанцхой бетта 12-ча денга, амар даьккхача денга, дехьадаккха лоӀам беллалца.
- 1791 — Г. А. Потёмкинс Екатерина II-чунна доккха цӀей оттадаьд хӀанзза хьалдеттача Таврически двореца чу[7].
XIX бӀаьшу
- 1832 — индейций-семинолий 15 баьччас барт баьб Флориде шоай лаьтта США Доалченга дохкарахи Миссисипи хил дехьа дӀабахарахи.
- 1837 — США Миссисипи хи тӀа 175 веннав «Sherrod» яхача цӀеркема тӀа цӀи яьннача хана[8].
- 1868 — Невадан гӀинбухен-малхбузехьа йоккха йоаца пхье Рено ший хӀанз йола цӀи хьаийцай федеральни инарала Джесси Рено хьамарагӀа.
XXI бӀаьшу
- 2001 — Ганай нанагӀалий тӀа йоаллача стадионе дуккхача наьха вӀаший таӀар хинна бахьан долаш 126 саг веннав.
- 2003 — Запорожски машензаводе гулаяьй укх автомобилий кердача моделий хьалхара экземпляраш: Opel — Corsa, Astra, Vectra.
- 2010 — маьтсела бетта 8-ча бийсанагара 9-ча бийсанага Кемеровски областе Междуреченске Распадская яхача шахта тӀа метан ийккхай.
- 2011 — Львове вӀашагӀа летаб Коталон ди дезде раьза бараши духьала бараши.
- 2012 — Индонезе россе фекемаSukhoi Superjet 100 Салак яхача лоамах кхийттай .
- 2018 — Кене дамба йохарах 48 саг веннав.
Баьб
XV—XVIII бӀаьшераш
Хьажа иштта: ОагӀат:Баьб маьтсела бетта 9 дийнахьа
• 1439 — Пий III (боккъонца йола цӀи Франческо Нанни Тодескини-Пикколомини; веннав 1503 шера), 215-гӀа Рума папа (1503 шера).
• 1567 — Клаудио Монтеверди (веннав 1643 шера), италий композитор («Орфей», «Ариадна», «Поппеи таждар»).
• 1709 — Якоб Штелин (веннав 1785 шера), россе гравёр, картограф, медальер, хьалхара эрсий исбахьален тархьархо, ший тайпарча фейерверкий театр хьаяьр.
• 1741 — Джованни Паизиелло (веннав 1816 шера), италий композитор, неаполитански оперни ишкола викал.
• 1773 — Жан Шарль Леонар Симонд де Сисмонди (веннав 1842 шера), швейцарски экономисти тархьархои.
• 1783 — Александр Росс (веннав 1856 шера), канадера пушнина йохкархо, Британски Колумбе массехк пхьеш йиллар.
XIX бӀаьшу
1826 — Грегорио Гутьеррес Гонсалес (веннав 1872), тӏеххьара колумбера поэт-романтик.
• 1835 — Максим Антонович (веннав 1918), эрсий литературни критик, публицист а философ а.
• 1837 — Адам Опель (веннав 1895), немций промышленник, «Adam Opel GmbH» компани йиллар.
• 1841 — Грегор Краус (веннав 1915), немций ботаника профессор, Галле ботанически беша директор.
• 1844 — Бели Бойд (еннай 1900), Хетта Америкерча Штаташка бӀорахой тӏема хана Конфедерацен шпионка.
• 1845 — Густаф де Лаваль (веннав 1913), свений инженер а изобретатель а.
• 1849 — Витольд Цераский (веннав 1925), россе астроном, астрономе даьккхача суртах пайда эцара пионерашта юкъера цаӏ.
• 1860 — сэр Джеймс Мэтью Барри (веннав 1937), шатландхой драматург а йоазонхо-романист а.
• 1871 — воккха аьла Георгий Александрович (веннав 1899), император Александр III-чун воӏ, Эрсий айламаӀилман юкъарлон тхьамада, хьалхара эрсий лоаман обсерватори хьаяьр.
• 1874 — Говард Картер (веннав 1939), британера археолог-египтолог, 1922 шера Тутанхамона каш дийлар.
• 1877 — Архиепископ Лука (боккъанца йола цӀи Валентин Феликсович Войно-Ясенецкий; веннав 1961), россе а советий а хирург, эрсий дин философ, жӀаргахой дин Ӏаламсаг, йоазонхо, ГӀирмера а Симферополера а архиепископ.
• 1882 — Генри Кайзер (веннав 1967), америкера промышленник, наькъаш, тӏаьш, сунташ, тоннелаш, машенаш хьаеш хиннар.
• 1883 — Хосе Ортега-и-Гассет (веннав 1955), испански философ, публицист, социолог а эссеист а.
1887
• Николай Мельницкий (веннав 1965), россе тӏема фекамахо а спортсмен а, 1912 шера Аьланпхье ловзарашка дото мейдилг яьккхай тепча тохаре.
• Николай Тырса (веннав 1942), эрсий советий суртанча, график, книжкий иллюстратор.
• 1889 — Чжан Цюнь (веннав 1990), ченкий политикахо, Ченкехьен доалчен тхьамада (1947—1948).
• 1892 — Николай Ходатаев (веннав 1979), эрсий советий суртанча-мультипликатор.
• 1895
• Лучиан Блага (веннав 1961), руманера оазархо, таржамхо, драматург, хоамбоаржабархо, философ-рационалист, дипломат, профессор.
• Ричард Бартелмесс (веннав 1963), америкера киноактёр, Америкерча киноакадеми йиллачарех цаӏ.
• 1896 — Ричард Дэй (веннав 1972), канадера а америкера а суртанча-постановщик, 7-зза «Оскар» премен лаурет.
Белгалдаккхар
- ↑ Уж таьрахьаш нийса лоархӀаргдолаш пайда эца йиш я лаьрххӀа йолча конвертерах.
- ↑ Парламент Израиля утвердил празднование Дня Победы 9 мая // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (29.03.2018) // РИА Новости.
- ↑ Старый стиль, 26 апреля, Новый стиль 9 мая, суббота // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (6.05.2015) // Православный церковный календарь
- ↑ 9 мая 2015 года // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (5.09.2017) // Православие и мир, православный календарь, 2015 г.
- ↑ Старый стиль, 26 апреля, Новый стиль 9 мая, понедельник // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (2.04.2016) // Православный церковный календарь
- ↑ Память святой праведной Глафиры // Жития святых на русском языке, изложенные по руководству Четьих-Миней свт. Димитрия Ростовского : 12 кн., 2 кн. доп. — М.: Моск. Синод. тип., 1903—1916. — Т. VIII: Апрель, День 26. — С. 447.
- ↑ Родился государственный и военный деятель Григорий Александрович Потёмкин. Президентская библиотека. Хоам хьаийца таьрахь: 6.05.2024.
- ↑ Катастрофы. Хоам хьаийца таьрахь: 12.04.2010. Архиваци яьй оригинала тӀара 29.01.2010.