Мочкъий-Юртара консервий завод
Мочкъий-Юртара консервий завод (эрс: Черменский (Базоркинский) консервный завод) — хӀанз Бекъий-Юрта лаьтта нийслуш йола советий хана етта хинна консервий завод.
Тархьар
ГӀалгӀай автономе областе 1931-ча шу хьатӀадалалехьа 17 промышленни предприяти хиннай, царех дукхагӀа мел яраш Буро тӀа хиннай, шиъ — Мочкъий-Юрта. Консервий завод 1931-ча шера йотта йолаяьй Мочкъий-Юртах 3 км гаьна (хӀанз Бекъий-Юрт йолча), белха тӀавиллар инженер хинна Коазой Бийбота Берс]] хиннав. Завода оборудовани Ӏалашъеш хиннар Ужахьанаькъан Зоврбика Козло хиннав — инженер-механик[1].
Завода болх 1933-ча шера болабаьб. Завод йотташ дохка лаьрхӀар хиннад 4,338 миллион сом. 1934-ча шера етта яьннай из. Юххера из йотташ 5,53 миллион сом дӀатӀадахийтад[2]. Бийдалца завод Ӏалашъергйолаш бешамий совхоз вӀашагӀъелла хиннай[1][3].
Завод 12 млн. баьцадаарий консервий банка хьаяра лаьрхӀа хиннай. Шера́ арахецаш хиннар 20 млн консервий банка хиннай[2]. Завода белха доал Буро тӀарча консервий трестага хиннад. Заводо хьаеш хиннараш баьцадаарий консерваши, кхыйола продукции хиннай (масала, хьовла). Эрсий меттала Базоркинский хиннаш йола завод, 1947-ча шера Черменский, аьнна цӀи тилла хиннай, гӀалгӀай мехках баьхачул тӀехьагӀа[3].
1931—1934-ча шерашка Мочкъий-Юртара консервий завод йотташ тӀавилла хиннав. 1937-ча шера завода цхьан цехе цӀи яьнна хиннай, цӀи техар Берс ва, аьнна, шин шера набахта чувелла хиннав. Ши шу даьннача гӀолла, 1939-ча шера, реабилитаци яьй[1].
Белгалдаккхар
ТӀатовжамаш
- Къулбаседа Кавказа индустриализаце тархьар (1933-1941 шераш). Каьхаташи материалаши = История индустриализации Северного Кавказа (1931-1941 гг.). Документы и материалы / Филькин В. редакцен кӀала, оттадаьраш: М. П. Севостьянов, Е. И. Кобзев; Главное архивное управление при Совете Министров СССР. Гос. и парт. архивы Дагестанской, Кабардино-Балкарской, Северо-Осетинской, Чечено-Ингушской АССР, Ставропольского края и Ростовской обл.. — Шолжа-ГӀала : Нохч-ГӀалгӀай дешаргий зарбанче, 1973. — 622 с. — 1000 экз.
- Коазой Н. Хьалхара гӀалгӀай инженераш : [рус.] = Первые ингушские инженеры // ГӀалгӀайче : газет. — 2010.