МацагӀатен лоаме

Рувики материал
Край (1-ча лагӀан АЕ)
МацагӀатен лоаме
гурж. მცხეთა-მთიანეთის მხარე
Aragvi-Mtskheta.jpg
42°17′ с. ш. 44°45′ в. д.GЯO
Паччахьалкхе  Гуржехье
Шийна чулоац 4 муниципалитет[1][2]
Админ. юкъ МацагӀате
Губернатор Гоча Зеикидзе[3]
Тархьари географии
Хьаяь таьрахь 1995
Лаьтта

6785 км², факт. — 5774

  • (3(6)-гӀа моттиг)
Сахьата оаса UTC+4:00[d]
ЙоккхагӀа йола пхьеш МацагӀате (7940 саг, 2014 шу), Душети (6167 саг).
Бахархой
Бахархой

93 897[1] саг (2018)

  • (10-гӀа моттиг)
Айхал 14 чел./км²
Къамаш гуржий 93,5 %
гӀозлой 2,4 %
хӀирий 1,4 %[4] кхыбараш 1,2 %
Ди лелабераш православхой 96,07, бусалбаш 2,43 %[5]
Официальни метташ гуржий, эрсий
Дагарга идентификатораш
Код ISO 3166-2 GE-MM
Официальни мазаоагӀув
Файл:Мцхета-Мтианети на административной карте Грузии.png
РУВИКИ.Медиа логотип РУВИКИ.Медиа чура файлаш

МацагӀатен лоаме, МацагӀате-Мтианети (я)[6][7] (гурж. მცხეთა-მთიანეთი мцхета-мтианети; гурж. მცხეთა-მთიანეთის მხარე mcxeta-mtianetis mxare) — Гуржехьен юкъе улла хӀанзара административни край. НанагӀалеи йоккхагӀа йола пхьеи МацагӀате я.

Гуржехьен массехк тархьара мехкаш чулаьцад: Эрцо-Тианети, Мтиулети, Хеви, Пхий мохк, Шой мохк, малхбоалера Картли. Края лаьттан цхьан да́къа́ доал деш яр цхьан даькъе тӀаийца́ йола Республика Къулбехьере ХӀирийче я.

Географи

Край географех йийкъа́ я Керттерча Кавказерча дукъаца[8] шин даькъе: къулбаседеи, къулбехьерчеи. Хьахетта́ я уж ЖӀарга хьисаперча дехьавоаллача моттигаца. Кавказерча дукъа орца тӀа Казбеген муниципалитета доккхагӀа дола да́къеи, Душетен муниципалитета зӀамагӀа дола да́къеи да.

Тархьар

1801-ча шера Эрсченах хьатохача хана МацагӀатен лоаме Картли-КӀахтой царства́ юкъедо́даш хиннад.

1840-ча шера ер лаьтта Гуржий-ИмертӀий губерне́нна юкъедаха́д, тӀаккха 1846-ча шера из губерни вӀашагӀъяьккха́ча хана МацагӀатен лоаме Кутаисен губерненна юкъеяхай. Цу хана края доазонна нийса хиннай Горени Каьлакени уездий Горени, Тушхой-шой-пхийи доакъош. ТӀехьагӀа уездий доазош хувцаденнад.

Административни екъаялар

МацагӀатен лоамес чулоац 4 муниципалитет (2006-ча шерага кхаччалца — шахьараш)[2]. 2016-2018-ча шерашка МацагӀате пхье муниципалитет мо лоархӀаш хиннай, края доалахь йола пхье а йолаш.

Муниципалитет майда,
км²		 бахархой
хьисап деш дӀаязбар
2002[9],
саг		 бахархой
хьисап деш дӀаязбар
2014[10],
саг		 бахархой
хила мегалга лаьрхӀар
2018[1],
саг		 юкъ
Душете муниципалитет 2982 33 636 25 659 26 128 Душети пхье
Казбеге муниципалитет 1082 5261 3795 3818 пгт Степанцминда
МацагӀатен муниципалитет[11] 806 64 829 55 651 53 944 МацагӀате пхье
Тианете муниципалитет 906 14 014 9468 10 007 пгт Тианети
берригаш[12] 5776 117 740 94 573 93 897 МацагӀате пхье

Ахалгоре муниципалитет нийсса я ЗӀилбухерча ХӀирийчен Ленингора шахьара́, цу цхьан даькъе тӀаийца́ йолча паччахьалкхено еррига а доалахьа я Ахалгори (Ленингори) яха пхье тайпара йола юрт а.

Пхьенаш: МацагӀате (7940 саг, 2014-ча шера хьисап деш дӀаязбар), Душети (6167 саг).

Пхье тайпара йола юрташ: Тианети (2479 саг, 2014-ча шера хьисап деш дӀаязбар), Жинвали (1828 саг), Степанцминда (1326 саг), Пасанаури (1148 саг), Сиони (371 саг).

Края къамашцара лоаттам
(2014-ча шера хьисап деш дӀаязбар)[13]

саг %
веррига а 94 573 100,00 %
Гуржий 89 343 94,47 %
ГӀозлой 2316 2,45 %
ХӀирий 1327 1,40 %
Ассирий 709 0,75 %
Эрмалой 291 0,31 %
Эрсий 252 0,27 %
Украинхой 80 0,08 %
Ездий 61 0,06 %
Яний 55 0,06 %
кхыбараш 139 0,15 %

Бахархой

2018-ча шера наджгоанцхой бетта 1-ча дийнахь хиннача хьа́лах края бахархой дукхал 93 897 саг хиннай[1], 2014-ча шера наджгоанцхой бетта 1-ча дийнахь — 108 800 саг (Ахалгоре шахьар ца лоархӀаш).

МацагӀатен лоамен краяи цун муниципалитетийи къамашцара лоаттам (2014)[13]

Край,
шахьар[14]		 берригаш гур-
жий		 % гӀоз-
лой		 % хӀи-
рий		 % асси-
рий		 % эрма-
лой		 % эр-
сий		 % ук-
раин-
хой		 % ез-
дий		 % я-
ний		 % кх. %
край Ахалгори йоацаш[15] 94 573 89 343 94,47 % 2316 2,45 % 1327 1,40 % 709 0,75 % 291 0,31 % 252 0,27 % 80 0,08 % 61 0,06 % 55 0,06 % 139 0,15 %
Душете 25 659 24 946 97,22 % 3 0,01 % 609 2,37 % 1 0,00 % 18 0,07 % 39 0,15 % 17 0,06 % 0 0,00 % 10 0,04 % 16 0,06 %
Тианете 9468 9409 99,38 % 1 0,01 % 19 0,20 % 0 0,00 % 8 0,08 % 14 0,15 % 6 0,06 % 1 0,01 % 8 0,08 % 2 0,02 %
МацагӀатен 55 651 51 222 92,04 % 2311 4,15 % 686 1,23 % 708 1,27 % 262 0,47 % 192 0,35 % 56 0,10 % 60 0,11 % 37 0,07 % 117 0,21 %
Казбеге 3795 3766 99,24 % 1 0,03 % 13 0,34 % 0 0,00 % 3 0,08 % 7 0,18 % 1 0,03 % 0 0,00 % 0 0,00 % 4 0,11 %

Галерей

  • Орган атагӀе.

    Орган атагӀе.

  • Багинети лоама тӀара гуш дола МацагӀатени Светицховле элгацеи сурт

    Багинети лоама тӀара гуш дола МацагӀатени Светицховле элгацеи сурт

  • Мухрански атагӀара Ксански гӀапков

    Мухрански атагӀара Ксански гӀапков

  • Гудауре гонахье, Гудски чӀож

    Гудауре гонахье, Гудски чӀож

  • Пивзавод "Натахтари"

    Пивзавод "Натахтари"

  • Шатили

    Шатили

Белгалдаккхар

  1. ↑ 1 2 3 4 Численность населения краёв и муниципалитетов Грузии на начало года в 1994—2018 гг. (ингал.). Национальная статистическая служба Грузии. Хоам хьаийца таьрахь: 29.10.2018. Архиваци яьй оригинала тӀара 23.07.2018.
  2. ↑ 1 2 Гуржехьено иштта Ахалгорен шахьар юкъейодаш лоархӀ, цхьабакъда из Ленингорен шахьар яхаш цхьандаькъе тӀаийца{{subst:тохарг}}ча ЗӀилбухерча ХӀирийченна юкъейода
  3. ↑ Mtskheta-Mtianeti. Хоам хьаийца таьрахь: 5.10.2008. Архиваци яьй 29.09.2007.
  4. ↑ Ethnic composition of Georgia 2014. Хоам хьаийца таьрахь: 8.11.2018. Архиваци яьй 4.11.2018.
  5. ↑ georgia-religion2014. Хоам хьаийца таьрахь: 26.01.2021. Архиваци яьй 22.11.2021.
  6. ↑ Грузия // Энциклопедия Кольера. — Открытое общество, 2000.
  7. ↑ Грузия // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (25.03.2016) // Энциклопедия «Вокруг света»
  8. ↑ Европаннеи Азеннеи юкъера гӀай Кавказерча дукъаца деш хилча, муниципалитета лаьтта цхьан даькъе Европага дилла мегаш да; Амма Кумай-Маныча таьӀа́ча моттигаца гӀай деш хилча уж лаьтташ, еррига Кавказ мо, Азе нийслу.
  9. ↑ Этнический состав Грузии по переписи 2002 года // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (3.08.2012) (ингл.)
  10. ↑ Итоги переписи населения Грузии 2014 года (2014 General Population Census Main Results General Information). 2014 GENERAL POPULATION CENSUS RESULTS (ингал.). Национальная статистическая служба Грузии. Хоам хьаийца таьрахь: 28.04.2016. Архиваци яьй оригинала тӀара 8.08.2016.
  11. ↑ МацагӀате пхье чу а лоацаш
  12. ↑ Ахалгоре муниципалитет йоацаш
  13. ↑ 1 2 Национальный состав по краям Грузии (Total population by regions and ethnicity). Итоги переписи населения Грузии 2014 года (2014 GENERAL POPULATION CENSUS RESULTS) (ингал.). Национальная статистическая служба Грузии. Хоам хьаийца таьрахь: 28.04.2016. Архиваци яьй 8.08.2016.
  14. ↑ 2006-ча шера массайолча Гуржехьен шахьарех муниципалитеташ хьаяьй
  15. ↑ Ахалгоре шахьар йоацаш, Къулбехьерча ХӀирийчен кара я из 2008=ча шера маьцхали бетта денз

ТӀатовжамаш

Хьаст — «https://inh.ruwiki.ru/w/index.php?title=МацагӀатен_лоаме&oldid=126475094»