Янданаькъан Яхььяй Хьава
| Я́нданаькъан Яхььяй Хьава́' | |
|---|---|
| эрс: Яндиева Хава Яхьяевна | |
 | |
| Ваь таьрахь | 1 маьтсела 1988 (38 шу) |
| Ваь моттиг |
 СССР Яндакъонгий-Юрт, ГӀалме шахьар, СОАССР |
| БӀорахол |
 Россе Федераци |
| Леладу гӀулакх | артист, оперни ашархо, иллиалархо |
Я́нданаькъан Яхььяй Хьава́ (эрс: Яндиева Хава Яхьяевна) ― гӀалгӀай оперни ашархо, иллиалархо, П. И. Чайковскечун цӀерагӀа йола Москвера консерватори яьккхар; гӀалгӀашта юкъе эггара хьалха цига деша этта хиннар я.
Биографи
Янданаькъан Хьава яьй 1988-ча шера маьтсела бетта 1-ча дийнахьа Яндакъонгий-Юрта (ГӀалме шахьар). 1992-ча шера, Хьавай диъ шу даьннача хана, цар дезал бахача моттигах баьннаб. ДукхагӀйола ха наьн-наьнаца яьккхай Хьавас, да-нана Казахехьа балха гӀулакха́ дӀабахар бахьан долаш. Баха моттиг шозза хийцай цар: цкъа Астрахане бахаш ха яьккхай цар, цул тӀехьагӀа Грозне. Цун да Янданаькъан Ӏусмана Яхьья инженер-электрик ва, хӀаьта нана Яражанаькъан Хьусена Ӏайна 10 класс мара яьккха яц. Хьалха атта деша бохийташ хиннабац мехкарий цӀагӀарча боккхийча наха. Хьавай ши воша ва, уж укхал зӀамагӀа ба: ца1 бархӀ шера́ зӀамагӀа ва, вож — шин шера́[1].
Иллеш даха йолаеннай зӀамига йолча хана. Из хоза оаз хилар бахьан долаш, илли даккха дӀаехаш хиннай концерташка. Кхоллама никъ болабеннаб Кадетий корпусе дӀадихьача вӀашагӀкхетарагара. 2004-ча шера мукъама говзанчаша зийнай цун къаьстта ека оаз, Дельфийски ловзарашка яйзачул тӀехьагӀа. 2006-ча шера Маькенаькъан Асхьаба «Лоамий мукъамаш» («Мелодии гор») яхача фильме из илли оалаш хиннай Дзейтанаькъан Тимураца.
Цун хьалхара хьехархо хиннай Малсаганаькъан Зарема. ЗамагӀйолча хана Хьавас ладувгӀаш хиннад Эдит Пиаф, Мирей Матьё, Шарля Азнавур, Охцанаькъан Хатчата кхолламага. 17 шу даьнна йиӀиг хиннай из деша оттача хана. Оаз оттаеш, оазаца болх беш цунна дукха гӀо даьд Бутенко И. В. Эггара хьалха цо дийшад Нальчикеи Ставрополеи, цул тӀехьагӀа цо тӀехдика яьккхай Ростова искусствон колледж. Колледж яьккхачул тӀехьагӀа из деша эттай Москверча П. И. Чайковски цӀерагӀа йолча консерваторе[2]. Из цӀеча дипломаца йистеяьккхай 2009-ча шера. Хьава оперни иллиалархочун наькъа тӀа дӀачӀоагӀъяьчарех ва вокала факультета декан, Москова консерваторе профессор, Россе оперни иллиалархо (тенор) Скусниченко Петр Ильич, Россе Халкъа артистка К. С. Станиславского цӀерагӀа долча Москверча академически мукъама театра солистика Скусниченко Екатерина Игоревна[3].
Дукхача лоархӀамеча концерташка, вӀашагӀкхетарашка дакъа лоацаш хиннай Хьава. ГӀалгӀайчен ткъо шу дузаш, доккха вӀашагӀкхетар дӀадоладеш, из илли оалаш хиннай Кремле. ШозлагӀа Кремле дакъа лоацаш хиннай Георгиевски зале, Евкуранаькъан Юнус-Бека йийха. Дукха да цо даьха толамаш. Иштта, 2017-ча шера, ГӀалгӀайчен 245 шу дузаш, из Кремле «Маьлха илли» оалаш хиннай.
Янданаькъан Хьавай репертуара юкъе цӀихеза оперни иллеш да: Ж.Бизе. Ария Микаэлы «Jedisquerienne m’epouvante…» «Кармен» оперера, П. И. Чайковский. Ариозо Кумы «Где же ты, мой желанный» оперы «Чародейка» оперера, Дж. Пуччини. Ария Лиу «Tuchedigelseicinta…» «Турандот» оперера, Ф.Чилеа. Ария Адрианы «Ecco respiro appena…» оперы «Адриана Лекуврер» оперера, иштта кхыдола иллеш а.
Дезал
Да — Янданаькъан Ӏусмана Яхьья, нана — Ярыжанаькъан Хьусена Ӏайна. Вежарий: Илези Рамзани[4].
Белгалдаккхар
- ↑ Арчаков, 2022.
- ↑ Хава Яндиева – первая ингушка, ставшая студенткой Московской государственной консерватории им. П. И. Чайковского
- ↑ Синтез Личности и Творчества
- ↑ Арчаков С. Полная версия интервью с профессиональной оперной певицой Хавой Яндиевой. Сердало (31.10.2022). Хоам хьаийца таьрахь: 14.01.2026.
Литература
- Ӏарчакханаькъан Яхььяй Сали. Человек высокой культуры // «Сердало» : газет. — 2022. — 19 августа.