Яндакъонгий-Юрт
| Юрт | |
| Яндакъонгий-Юрт | |
|---|---|
| хӀир. Дачнæй эрс: Дачное | |
| Юртара маьждиг | |
| 43°05′06″ с. ш. 44°44′13″ в. д.GЯO | |
| Паччахьалкхе |
|
| Федерацен субъект | ХӀирийче |
| Муниципальный район | ГӀалме |
| Сельское поселение | Гадаборшакъонгий-Юрта |
| Тархьари географии | |
| Хьалхара хьоахаяр | 1890 шу |
| ХьалхагӀа хинна цӀераш |
эрсий меттала 1944 кхачч. — Яндиево |
| Лакхал | 616 м |
| Сахьата оаса | UTC+3:00 |
| Бахархой | |
| Бахархой | ↘3851[1] саг (2010) |
| Къамаш | гӀалгӀай, хӀирий |
| Ди лелабераш | сунний бусалбаш, православхой |
| Паччахьалкхен мотт | хӀирий, эрсий |
| Дагарга идентификатораш | |
| Телефоний код | +7 86731 |
| Пошта индекс | 363101 |
| Код ОКАТО | 90240840002 |
| Код ОКТМО | 90640440106 |
| Номер в ГКГН | 0053008 |
|
|
|
Яндакъонгий-Юрт (хӀир. Дачнæй, эрс: Дачное[2]) — ГӀалме шахьаре ула юрт. Юрта хьисапе моттиг Гадаборашакъонгий-Юрт яхача муниципальни кхоллама́ юкъе йодаш я.
ЦӀи
ГӀалгӀай меттала юрт Яндакъонгий-Юрт[3][4] (Яндкъонгий-Юрт [5]) яхаш я. Янданаькъан фунах нах ба из иллар, цудухьа я цун ишта цӀи.
Эрсий меттала Дачное яхаш я юрт[3][4], хӀирий меттала а цунна тарра Дачнæй яхаш я из. Хьалха эрсий меттала гӀалгӀай меттала долчоа тара Яндиево[3][4] яхаш хиннай из.
Географи
Юрт ул ГӀалме аьтта берда тӀа. Шахьара юкъ йола Шолхи зӀилбухехьа улл 3 км гаьна, Буро — зӀилбухен-малхбузехьа 5 км гаьна.
ГаргагӀа я́дача юртех я малхбоалехьа ула Гадаборшакъонгий-Юрти, зӀилбухен-малбузехьара Шолхии, зӀилбухехьа ула ГӀалгӀай-Юрти, гӀинбухен-малхбузехьа ула Цхьорой-Юрти.
Тархьар
Яндакъонгий-Юрт 1890-ча шера юрт аьнна хьал долаш хьаяьй хьалха хиннача Янданаькъан отарах. Юрт йиллараш янданаькъан ба[3].
1944-ча шера гӀалгӀай мехках а баьха, СибарегӀа Ӏобахийтачул тӀехьагӀа Нохч-ГӀалгӀай АССР йоха а яь дӀаяккхай Сталина амарца. 1944-ча шера маьтсела 22-ча дийнахьарча № 621/1 йолча чӀоагӀамца Яндакъонгий-Юрт ХӀирий АССРах дӀатехай, тӀаккха цун цӀи Дачное яхачоа дӀахийцай.
1992-ча шера чӀоагӀа зе хиннад юртарча на́ха ду хӀираша гӀалгӀашта оттадаьча хатаре.
Бахархой
| 1926[6] | 2002[7] | 2010[8] | 2021[9] |
|---|---|---|---|
| 753 | ↗4499 | ↘3851 | ↘3127 |
- Къамашцара лоаттам
2010-ча шера хьисап деш нах дӀаязбаьчох[10].
| Къам | Дукхал, саг |
Да́къа массаболча бахароех, % |
|---|---|---|
| гӀалгӀай | 3 339 | 86,7 % |
| хӀирий | 495 | 12,9 % |
| кхыбараш | 17 | 0,4 % |
| берригаш | 3 851 | 100 % |
Сийленгаш
2017-ча шера цӀихеза оазархои юртара саги волча Янданаькъан Хамарзий Жамалдайна хетадаь дола накхага кхаччалца дола сийленг оттадаьд.
ЦӀихеза юртахой
- Юрта дукхача хана ваха а вахаш байташ язъеш къахьегаш хиннав Янданаькъан Жамалда.
- Юрта хьалкхийнав боксёр — Котанаькъан Ахьмад[11].
Белгалдаккхар
- ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2010 года по РСО-Алания. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений и населённых пунктов
- ↑ А. Куркиев. О некоторых топонимических названиях плоскостной Ингушетии // Литературная Ингушетия, 2002, № 2. С. 102—108
- ↑ 1 2 3 4 Куркиев, 2002.
- ↑ 1 2 3 Ономастикон Ингушетии, 2021, оа. 39.
- ↑ Ӏарчакхнаькъан, 2017, оа. 3.
- ↑ http://vivaldi.dspl.ru/bx0001137/details.
- ↑ https://web.archive.org/web/20120203125040/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/1_TOM_01_04.xls.
- ↑ https://stavstat.gks.ru/storage/mediabank/%D0%A2%D0%9E%D0%9C%201.%20%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C%20%D0%B8%20%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BC%D0%B5%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%20%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F.zip.
- ↑ https://web.archive.org/web/20220901194902/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx.
- ↑ Том4. Таблица 4. Национальный состав РСОА по муниципальным образованиям по переписи 2010 года. Архиваци яьй 19.08.2013.
- ↑ М. Ханиев. Чемпион из Дачного. Сердало (10.12.2004). Хоам хьаийца таьрахь: 14.08.2013. Архиваци яьй оригинала тӀара 19.09.2013.
Литература
- Дошлоргаш
- ГӀалгӀай-эрсийи эрсий-гӀалгӀайи терминий дошлорг = Ингушско-русский и русско-ингушский словарь терминов / Сост. Н. М. Барахоева, Н. Д. Кодзоев, Б. А. Хайров. Отв. ред.: д. филол. н. проф. Н. М. Барахоева. Реценз.: д. п. н. Т. В. Жеребило, д. филол. н М. М. Султыгова; Ингушский научно-исследовательский институт гуманитарных наук им. Ч. Э. Ахриева. — Магас, Нальчик : Тетраграф, 2016. — 618 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-00066-096-6.
- Ӏилман балхаш
- А. Куркиев. О некоторых топонимических названиях плоскостной Ингушетии // Литературная Ингушетия : журнал. — 2002. — № 2 (20). — С. 102—108.
- Ономастикон Ингушетии / Сост. Н. Д. Кодзоев, З. Х. Киева. Рецензенты: доктор пед. наук, проф. Т. В. Жеребило, канд. филол. наук, с.н.с отдела ингушского языка ИНИИГН Ф. М. Костоева, Редакторы: Х.А. Накостхоев, Р. Р. Хайрова; Консультант: Б. А. Хайров. — Справочно-энциклопедическое издание. — М.: ТПК «Центробланк», 2021. — 120 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-91303-022-1.
- С. Арчаков. Мишта язъю вай юртий цӀераш? (гӀал.) // Сердало : газет. — 2017. — 9 саькура (№ 17 (11753)). — С. 3.