Балаж
| Балаж | |
|---|---|
 | |
| МалагӀча къаман даара юкъедода | |
| ГӀалгӀай даар, Кавказхой даар | |
| Компоненташ | |
| Керттера | мукх, хий, ята шура, дрожжи, тух |
Балаж (я) (гӀа: ячменный хлеб) — ГӀалгӀай даар да, мукха ишках герга кепе, ябакха генаргаш теха йотташ йола маькх. ДикагӀдола хьоар тох бедах, балаж чӀоагӀа сайса́ а йолаш хургйолаш. Из гӀалгӀай цӀихеза даар да.
Тархьар
XVII бӀашерагара денз ябакх гӀалгӀай даара юкъе я. Иштта ябакха генаргаш чам тоабеш дӀатохаш хиннад. Мукха ишках еш йола маькх уж ца тохаш еш хиннаяц[1].
Хьаяр
Хьоарах дола даар лоархӀаме хиннад гӀалгӀай даара юкъе. Хьоарах еш хиннай божолгаши, хьовлеи, чӀаьпилги, хингалаши, олгаши. Иштта цумажаргаш кийчдеш хиннад. ГӀалгӀай литературан доазон тӀа, сискал мо, дукханахьа хьоахадаьд уж а балажаш а. Маькх массаза даара корта хиннаб. Цу хана цунга хьежжа кица доаккхаш хиннад «Худар бога диа́р лоам кӀала висав, балаж йиар лоам тӀа ваьннав»[2]. Балаж кийчъе къаьстта ший аргӀах бод дӀаболлаш хиннаб. Цох дӀатохаш хиннад къаьстта ишках даьккха мукха хьоар. Бедах тохаш хиннай ята шура, дрожжаш, ябакха генаргаш, тух. Бедах герга доакъош даьхад, маькх йоттача хана уж хьалсовсаш хиннад. Хьалха балаж товгӀа чу йотташ хиннай, вай хана гӀалгӀаша хӀанзарча пишкашка йотт уж[3].
Тайпаш
Ши-кхо тайпа да балажа:
- Хьалха санна бод дӀабелла йотташ
- Ята шура теха бод дӀабелла йотташ
Белгалдаккхар
- ↑ Ингушская кухня — ГӀалгӀай даар. Чилиева Х. А., М., 2019
- ↑ Традиционная ингушская кухня
- ↑ Долгиева М. Д. Ингушские национальные блюда. М., 1996, с.45