Доврбиканаькъан Албаста ГӀаза-Махьмад
| Доврбиканаькъан Албаста Гӏаз-Махьмад | |
|---|---|
| эрс: Гази-Магомед Албастович Даурбеков | |
 | |
| Ваь таьрахь | 24 тушола 1904 |
| Ваь моттиг | |
| Венна таьрахь | 1976 |
| Жанр | суртанча, график |
| Дешар | |
| СовгӀаташ |
 |
Доврбиканаькъан Албаста ГӀаз-Махьмад (эрс: Гази-Магомед Албастович Даурбеков; 24 тушола 1904, Тийрка область — 1976) — эггара хьалхарагӀа хинна балхаговзал йолаш суртанча ва ГӀалгӀай Мехка. Кхелхачул тӀехьагӀа цунна еннай «КарагӀдаьннарех» яха орден (2005 шу).
Биографи
Дешар
Доврбиканаькъан Албаста ГӀаз-Махьмад ваьв Буро-КӀалха 1904-ча шера тушола бетта 24-ча дийнахьа. ГӀаз-Махьмад волаш кхо дезалхо хиннав уж дезале: йиӀиг Зайнап, шолла даь бераш ГӀаза-Махьмади Шамали. Воша дӀаваьннав зӀамига волаш. Да болх беш хиннав аьшкан наькъаш дохкаш, машинисталла. Нана Залихан маха боаккхаш хиннай, кулгговзал йолаш. ЗӀамига волча хана денз гучаювла йолаеннай кӀаьнка говзал, нанас топпарах еш хиннай тайп-тайпара хӀамаш, цигара совбаьннаб кӀаьнка исбахьаленцара безам. 1913-ча шера из дӀаийцав Наьсарерча лоамарой ишколе. Из дика чакхъяьккха, 1914-ча шера деша вахав Буро тӀарча гимназе.
Болх
1924-ча шера сурташ дахка волавенна гӀаза_махьмад деша эттав Ленинградерча Лакхерча исбахьален-технически институте (ВХУТЕИН), из цо дийша йистеяьккхай 1930-ча шера. Дувцаш да, цу хана яздаьд яхаш ГӀаз-Махьмада ший «Казбек» яха сурт, тӀехьагӀо из ӀотӀадаьккха хиннад «Казбек» яхача гӀаьле кӀопилгаш тӀа[1].
1931-ча шера ГӀаз-Махьмад болх бе волавеннав Буро тӀарча ГӀалгӀай мохктохкама музее. Болх беш шу даьнначул тӀехьагӀа из дакъа лоацаш хиннав гӀалгӀай лоаме дӀайихьача экспедице тархьар тохкача Ӏилманхошцеи Л. П. Семенов, Байсаранаькъан М. М. , суртанчашцеи Оахаранаькъан Х.-Б., Щеблыкин И.
Захарова П. цӀерагӀа йолча гойтара исбахьалений Нохч-ГӀалгӀай музее хиннад цо 30-ча шерашка даьттаца яздаь дола балхаш: «Къаскимара латар» («Кескемский бой»), «Долакх-Юртара гӀалгӀай партизаний керттера окоп» («Главный окоп ингушских партизан у села Далаково»), «Наьсарера гӀовттам 1858-ча шера» («Назрановское восстание 1858 г.»), «Воздвиженский бой», «КӀай эскаро Экажакъонгий-Юртара нах боабар» («Обстрел белогвардейцами отступающих жителей села Экажево»), иштта кхыдола суртанчий балхаш. Нохчий мехка тӀом болабеннача хана, уж мел дола балхаш дайнад[2].
Духхьашха ший суртий гойтам хьекхаб Нохч-ГӀалгӀай паччахьалкхен мохктохкама музее залашка 1984-ча шера тушола бетта 24-ча дийнахьа, цунна 80 шу дизара хетадаь.
СовгӀаташ
- Орден «КарагӀдаьннарех» (ГӀалгӀайче, 2005)[3].
Белгалдаккхар
- ↑ Дзарахова Зайнап. История и культура в творчестве художника Гази-Магомеда Даурбекова. gazetaingush.ru (24.03.2023). Хоам хьаийца таьрахь: 2.12.2025.
- ↑ Алмазова Лейла. Художники Ингушетии. Гази – Магомед Албастович Даурбеков. museumizori.ru. Хоам хьаийца таьрахь: 2.12.2025.
- ↑ Указ Президента Республики Ингушетия от 18 мая 2005 г. № 141.
Литература
- Акиева Хава. Чистый родник творчества // «Третьяковская галерея» : журнал. — 2007. — № 1. — С. 106—112.
- Алмазов И. Г. Маэстро художественных образов талантливый Ингушский художник Гази-Магомед Даурбеков. — 2018.