Майнинг

Рувики материал

Майнинг, также да́ккхар (ингал: mining яхачох хьадаьннад — оахкалаш яхар) — криптовалютай платформаша болх бар Ӏалашдара́ йола керда структураш (амма дукхагӀа укхаза ловш дар блокчейне керда блокаш) кхоллара болх ба. АргӀанара структурни цхьоале кхолларах мах лу керда (эмитированни) криптовалютай цхьоаленца а, цунца цхьана е къаьстта, комиссионни гулдарца а. Майнинг, дукхагӀча даькъе, параметрашца перебор еш вычисленеш я, хьалххе белгалъяь белгалонаш йола хеш лохаргйолаш.

Майнинга блокаш Ares256 латта стойка я HashCoins OÜ компане дата-юкъарче

Тайп-тайпарча криптовалюташа башха-башха вычислений моделаш лелаю, амма уж массахана тоъал хана йӀаьха а хул мегаргйола вариант лахара́, чехка а хул корабаь соцам тахкара́. Ишта йола вычисленеш криптовалютий алгоритмаша лелаю цхьаъаш цхьоаленаш юха (шозза) чакх ца ялийтар лорадар Ӏалашдергдолаш, хӀаьта, мах баларо на́ха́ стимул лу шоай вычислительни гӀоарал доадара́ а, ма́зай белха гадаккхара́ а.

Майнинг — цаӀ мара йоацаш яц керда блокаш кхоллареи эмисси Ӏалашъяреи технологи. Альтернативаш я форжинг (минтинг) а, ICO а. ДукхагӀча даькъе алхха цхьа технологи лелаю, амма цхьайолча криптовалюташка цар комбинаци лелаю.

Тархьар

1983 шера американски Дэвид Чаумас яха криптографас дагалаьцай ecash яха элктронни ахчай криптографически кеп. Цул тӀехьагӀа, 1995 шера, Digicash чу гӀолла дегӀайоалаяьй цо криптографически электронни махбара система. Банкера банкноташ Ӏодохаргдолаш, нахага дӀадахалийтлаьхь къаьстта шоай шифрашца доагӀаш хургдолаш Digicash программни обеспечени эшаш яр. Цу хӀаманнна карагӀдаьннад цифровой ахч кхоалагӀча оагӀонна ца хайта.

1996 шера Къаман кхерамзден агенство  (эрс.) (гӀа. оттадаьд криптографе система ювца каьхат «Капига цӀа миштта дергда: къайлагӀдола электронни ахча криптографи». Статья эггара хьалха Массачусетского технологического института рассылка чу[1], цул тӀехьагӀа, 1997 шера The American Law Review яхача чу оттаяьй[2].

1998 шера Вей Дай язъяй «b-money», къайлагӀайола электронни ахча дӀахьожадара система. ТӀаккха Ник Сабос «bit-gold» оттаяьй. Биткоинаи цун тӀехьа йоагӀа кхыча криптовалюташтеи тарра бит-дошувс электронни ахча система санна лаьттай, криптографически цхьан гулладаь, кепатеха хинна болх бара дарий деш.

Нажгоанцхой бетта 2009 шера Сатоши Накамотос биткойн кхеллай. Цо йоалаяьй SHA-256, криптографически хеш-функци, ший белха никъ тохкача хана. Бекарга бетта 2011 шера децентрализированни DNS кхолла гӀийртав. Тов бетта 2011 шера араяьннай SHA-256 когаметта хеш-функци scrypt лелаю Litecoin араяьннай. Proof-of-Work и Proof-of-Stake гибрид лелаяьй мангалла бетта 2012 шера кхеллача Peercoin[3].

2024 шера маьцхали бетта 1-ча дийнахьа Россе Федераце Федеральни Гуллама Федераце Совета чура Буламахи финансий рынкехи йолча комитето оагӀув а лаьца, парламента лакхерча пала́та́ хьийхар Эрсече криптовалюта яккха йиш йола гӀулакх кхоачашдайташ дола закон чакхдалийта аьнна[4].

Лархара масала

Масала санна лелаю Биткойн санна хеш  (эрс.) (гӀа. махбара йола система, оттадаьча Difficulty Target, цу чоалханеча боарама бӀарчча, таьрахьа хеш карагӀйоалаеча Nonce къаьстта хьисап лохача майнинга процесс.

Цхьатарра йолча калама хеший масал, амма тайп-тайпара тӀатоха хьисапашца. Масала тӀеххьара мугӀ кӀезигагӀа хеша маӀан долаш ба. 

«Hello, world!0» => 1312af178c253f84028d480a6adc1e25e81caa44c749ec81976192e2ec934c64
«Hello, world!1» => e9afc424b79e4f6ab42d99c81156d3a17228d6e1eef4139be78e948a9332a7d8
«Hello, world!2» => ae37343a357a8297591625e7134cbea22f5928be8ca2a32aa475cf05fd4266b7
...
«Hello, world!4248» => 6e110d98b388e77e9c6f042ac6b497cec46660deef75a55ebc7cfdf65cc0b965
«Hello, world!4249» => c004190b822f1669cac8dc37e761cb73652e7832fb814565702245cf26ebb9e6
«Hello, world!4250» => 0000c3af42fc31103f1fdc0151fa747ff87349a4714df7cc52ea464e12dcd4e9

«Биткойн» система чу халоний боарам хӀара 2016 блока тӀехьа лоархӀ (кӀира шозза гарга). Из дукхагӀлу е кӀезигӀлу уж блокаш хьакхоллара ха 20160 минота мел башхаювла хьажжа (2016 * 10). Ишттача механизм оттара еррига майнера дозал ца лоархӀаш хӀара 10 минута керда блокаш кхолл. Кхыча криптовалюташка хеший а дозала боарама а лархар тайп-тайпара хул. ДукхагӀйолча альткойнашка блок кхоллара юкъара ха дуккха кӀезигагӀа я, цхьцца секундашка а.

Биткоина майнинг

Биткойн яха система тӀатоха эмиссена цхьа гӀойле кхаочашъю — аргӀанара блок хьакхеллачун керда биткоинаш лу. Уж 120 тешал гуладича леладе йиш я (20 сахьат даьлча уж доаде йиш хургья).

Из совгӀат 10 минота юкъа соло-майнераца эца аьттув цун лархара дозала берригача мазий лархара дозалаца юсташ я. Из бустам кӀезига бале, мел йӀаьха ха ца хиларах цох ахча эца а аьттув лоха хургба. ДукхагӀа эца безам болчара дукхагӀа лархара мощностешца болх беш хиннаб. Клиента хьалхарча версешка «керда биткойнаш кхолл» яха кнопк хиннай[5].

Майнинга декхарий къоастамо лархара лакхера распараллеливани йоалае карагагӀдоалийташ хиннад. Ший къаьстта оттам хиларах дика нийсаеннай йоккхайоаца тӀатоха программаца йола графически процессораш (GPU)[6] (CPU дукха дикагӀа болх беш йола[7]), иштта FPGA платаш (видеокарташта таралеста, амма энергоэффективность лакхагӀа я).

Цул тӀехьагӀа, стандартни клиенте керттера процессора лелаеш йола майнинг сов кӀезига пайда хьабола бахьана лоархӀам дӀабаьнна йисар, кнопка дӀаяьккхар. Цул тӀехьагӀа къаьстта биткойн маза лоархам беш къоастама процессараш (ASIC) араювла йолаелар, цар энергоэффективностеи производительностеи лакхагӀа яр GPU, FPGA, цул совгӀа CPU, яхачарел. 2012[8]—2013 шерашкара денз яьржа криптовалюта моллагӀча хӀаман тӀа, видеоката тӀа а, къаьстта чипашта йоаца, лелае пайдане хилац — дӀалоацаш йола электроэнерги юкъара жӀамал лакхагӀа хул. Масала, 2015 шу долалуча хана эггара белгала йолча Bitcoin яхача криптовалюта дозал 10 эзар хьалъаййялар[9].

Итте стартапаш шоай къаьстта ASIC-майнера реализацеш кхеллай, цул совгӀа, керда йола, толашагӀа йола чипе ноахалаш хӀара ах шера араювла мегаш хиннай (логически схемашка транизстораш дӀаувттаяр шозза дукхагӀлу 2 шера)[9].

Майнинг ASIC яхачу тӀа дӀатӀаяьнначул тӀехьагӀа керда, майнингаца промышленни йоккхалаца бувзамбеш, йоккха майнинга установкаш даьрегӀа сердал йолча, фена температур сов лакха йоацача, къаьстта Чухьара Моалойче (Ченкехье) хьакхолла йолаеннай[9]. Цу санна компанеш шоай ресурсашкара дакъа аренда дӀателаш, «облачни» аьнна цӀи йоаккха[9].

ЖӀам дарца Россе деррига 2023 шера 54 эзар биткойн $3,5 млрд ахча даьккха хиннад (2024 шера маьтсела бетта дола хьал). Эксперташ яхачох, россе Паччахьалкхе чу майнинга йизза индустрия хьаэттай[10].

Пулаш

Аьттонца мара дувзаденна хургдоацаш ший оттабаь мах хургболаш майнераш шоай лархара мощностеш пулашка[11] ерзаю (ингал. pool — юкъара фонд). Майнераш лелабу лархара къоастам санна белгалбу максимальни процесса распараллеливани, цу хана хӀара пула доакъашхо ший белгалла никъ лохаш хул, ший гӀулакхаш кхыболча доакъашхой гӀулакхашца э ца деш, расчеташ цар цхьатарра ца хилча новкъарло йолаш хулац. Майнера лушдола ахч цу пула кхахьийта стандартни варианташ (shares) (блокаш, дозала параметр 1-га кхочаш яларе, нийса хургйола хешаш). Блок хьалахара йолача дозала гаргайола стандартни варианти масал эш).

Криптовалютни системага хьажача пул юкъара даькъах ахч эца чӀоагӀа соломайнер санна лел. Бакъда, шийга долча дозалага хьажача пулагара совгӀат эцар хӀарача цун доакъашхочунгара из совгӀат эцачун тарлу. Из ахча доакъошхошта юкъе гӀолла дӀадекъа пула дас оттаяь бокъонашка хьажжа. 3 лоархӀаме тайп да цу совгӀата[12]:

  • Proportional — пулас блок хьалахача хӀара доакъошхочо баь белхага хьажжа юхадекъа цун.
  • PPS — хӀара хьатӀатасса стандартни вариантах ахч лу (блоках дола ахч йола балха моттигаш дийкъача хьахулар).
  • Score — стандартни вариантшата махбара, цун алгоритм пула оагӀонца оттаю.

Цу пулашка ер лоархӀаме варианташ я:

  • SMPPS —PPS тара я, бакъада пулас цӀаккха ший дьаккхачул дукахагӀа луц пайдаэцарашта. Пулас бокъонца хӀама эцараи стандартни вариантас PPS эцараи, иштта нагахьа санна яле, юкъера башхало шорттига юхайоала.
  • ESMPPS —SMPPS тара я, амма массаза болчаи кердача пайдаэцараштеи юкъера доккхал нийсаду.
  • RSMPPS —SMPPS тара я, бакъда хьалхагӀа совгӀат керда пайдаэцарашта тел.
  • PPLNS —Proportional тара я, амма совгӀат декъар пул N доакъош хьатӀатассара пропорционально хул, N шозза дукхагӀдола дозал долча метте.

2016 шера шоай хьалага диллача йоккхагӀйола Биткоина майнинга пулаш КНРе я: 2016 шера тушола бетта аханел совгӀа маза низ бийкъа хиннаб китай мехка йоккхагӀйолча кхаь пулашта юкъе[13][14][15][16][17]. ЙиълагӀа йола моттиг дӀалоац пуло компане BitFury — майнингови чипаш хьаяьчарех цаӀ[18], иштта хиннача СССРе баьхача наха хьакхелла йола[19].

Эмисси

Хана йӀоахал биткойна массал (2009-ча 2033-ча шерашка кхаччалца)

Хьалха денз хьайоагӀача бокъонашца хул криптовалюта керда единиций порци арахецар (хьажа 2033 шерага кхаччалца йола биткойна массалий графикага). ДукхагӀа, совгӀата кепе керда единиций стандартни порци кхоач блокчейне аргӀанера блок хьаяьчун. Майнинге аьттув балар, йолча криптовалютай ерригача майнерай юкъарча низа лархӀара низа дакъа нийса да, цхьабакъда, къоастам болча моттиге дагадоацача тайпара чакхдоал.

Аьттув балара стандартни боарам массаза а хувца ца луш хила йиш я. Цхьабакъда, дукхагӀйолча криптовалюташка эмиссиони совдалара боарам кӀеззиг-кӀеззига лохбала тарлу[20]. Масала, эггара хьалха цхьан блока 50 биткойн лора, цхьабакъда, хӀара 210000 блок хьа массаза хул (хетаре 4 шера цкъа) шозза кӀезигагӀа хул, вешта аьлча, лохлуш йола геометрически прогресси хул. Цу хана эмисси юкъара йоаккхал хул лохлушйолча геометрически прогресси еррига маьжений джамӀа миссел лоархӀ, 21 миллион биткойнал хьаллакхъялац. 2014 шера маьтсела бетта тӀадерзара юкъе яр 12,7 миллион биткойнаш. 2012 шера лайчилла бетта 28-ча дийнахьа хилар хьалхара эмиссионни совгӀат 50-гара 25 биткойнашка кхаччалца лохдалар. Цул тӀехьагӀа шозза уж лохдалар хилар 2016 шера кӀимарса бетта 9 дийнахьа. 2031 шера эмисси еррига а юхасоцаергья (совгӀата боарам 50 → 25 → 12,5 → … → 0)[20][21]. Блокаш хьаяр дӀахо а дӀагӀоргда, цхьабакъда, эмиссионни дакъа долаш хургдац совгӀат, цу хьахилар хургда духхьал ший лоӀаме комиссионни хьатӀадаларца. Керда блокай цхьацца дола массал хьахинначул тӀехьагӀа мара бокъо хилац майнерий шоашта кхаьчача совгӀатах пайда эца (масала, 120 блок я из биткойнах, вешта аьлча, совгӀат хьатӀадена ди-бийсеи даьлча дохка йиш хул из)[22].

КъайлагӀара майнинг

Къайла оал майнинг, наьха гур лелаеш йолчох, масала, корпоративни серверашка болхлоша майнинг хьахецар е вирусии троянии оттаме майнинга код юкъедоаладар. 2011 шера Аьтинга бетта Symantec хоам баьб, ботнетах арахеца мег майнинг, аьнна. 2011 шера шоллагӀча квартала ший отчета тӀа Лаборатория Касперского хоам бу троянски модулех, къайлагӀарча майнингаца болх беш хиннача[23].

2013 шера вирус дӀадаржара йоккха эпидеми белгалъяьккхай троянски программай Skype чу йоазон сообщенешка гӀолла, цар дагалоацам хиннаб криптовалютни бохчай фойлаш (wallet.dat) хьалахари уж лечкъаяри, иштта CPU къайлагйара майнинг а[24][25].

2011—2013 шерашка кхаччалца биткойний къайлагӀара майнингаш хиннай (ASIC GPU тӀа майнингаш шортта дӀаяржалех, Кыдола криптовалюташ кхоллача лелаяьй къайлагӀара майнинг.

Торрент-клиенто μTorrent (верси 3.4.2 build 28913 тӀехьагӀо а) оттае лерхӀ сецача хана кхыдола тӀерадахараш кхоачаш деш йола компьютера ресурсаш Ӏалашъеш йола тӀатоха программа EpicScale[26]. μTorrent викалаша белгалдоах, хӀанзарча хана EpicScale маза криптовалютай майнинга лелаерг, цох хьабола пайда компани ахчаца Ӏалашъяра хьожабелга. Кепа хоамаша яхачох, EpicScale майнинг лелаю биткоинашахь[27][28]. Кхычахьа хоам бу Litecoin майнингах[29][30][31][32].

2017-ча шера цхьадолча криптовалютай къайлагӀара майнинг JavaScrip йола сайташ хиларах хоам хиннаб[33][34] (цу тайпарча майнингах эрсий меттала цӀи яькхай «браузерни майнинг», хӀаьта ингалсий меттала — «криптоджекинг»[35]). Цу тайпара компоненташ кораяьй браузерашта тӀатехача цхьадолча кхоачамашка[36].

IBM X-Force тов бетта еннача отчёта хоамех, 2017-ча шера 8 бетта 6 дукхагӀа хиннай компьютераш, майнинга зене ПО у кхийтта[37].

Хьалхарчеи тӀехьарчеи майнерашта юкъе йоаца нийсхо

Биткойна эмиссе бокъоно дукхагӀа бокъо лу, мазай кӀезига низвӀашагӀкхийттача майнингаца болх бечарна. ХӀаьта, блока генераци е эшаш дола, белха массал, 2013 шера азмиллионал дукхагӀа хиннад, маза арахийцачул. Майнера тӀатохара низ дукхагӀа мел хул, энергои- аппаратнийоаяри дукхагӀа хул генераци. Майнинга доагӀаш дола совгӀат лаьрххӀа кӀезигдарца дувзаденна да из.

Серджио Лернеро (Sergio Demian Lerner) транзикце хьалхара блокай анализа лардага хьежжа дӀачоагӀду, 2009 шера Наджганцхой бетта 3 дийнахьа 2010 шера Наджганцхой бетта 25 денга кхаччалца майнингашца болх беш хиннав духхьал цхьа саг, 1 миллион гарга биткойнаш гулъяьй цо, царех дукхагӀъяраш цхьаннахьа ехка а яц[38].

Майнинга паччахьалкхен программаш

2017 шера Россе интернет-омбудсмена Дмитрий Мариничева дийцар шахьаре электроэнерги совленаш йола 20 мегаватт низ бола майнингови ферма хьалъеш 100 миллион долларов тӀаоза план хилар[39][40][41].

2017 шера денз КНДР къаман валют хьаллацара криптовалюта майнинг лелаю[42][43].

Эрмалойчен Доалчено 2018 шера чӀоагӀам баьб Раздане кортамукъа экономикан зона хьакхоллара[44]. СЭЗ организатор ва компани ECOS, технологически кластер дегӀайоалаяра жоп луш йола. СЭЗо чулоац дешара-коммуникационни проекташ, тохкама лаборатореш, электронни площадкаш стартап инвестицеш тӀаозара а, майнинга лаьрхӀа таьрахь-центр а[45][46].

Майнинг видеокарташ тӀа

Тайп-тайпара криптовалюта майнинго лелае йиш я болх бара дӀачӀоагӀъеш йола тайп-тайпара процедураш. ДукхагӀйолча криптовалюта, иштта Биткойна а, хьакхелла хиннай (ASIC) яха специализированни процессораш. 2017 шу чакхдоаллаш криптовалюта аргӀанера майнингаш, иштта Ethereum, дикагӀа лела видеокарта процессораша юкъейоалаярца. Криптовалюташта мах тӀакхетаро майнингови оборудоване мах хаттар айбаьб, иштта видеокарташ тӀа а[47]. Цу гӀулакхо Sapphire Asus компанешка специализированни комплекта така арахецара терко яйт[48][49].

Майнинг SSD тӀеи чӀоагӀача дискаш тӀеи

2021 шера маьтсела бетта чӀоаггӀа (2—3 дукхагӀа[50]) мах айбеннаб SSD HDD боккхача боараме[51], аналитикаша из дувзаду Сhia яха криптовалюташ арахецарца[52]. Авторо кхелла йола протокола BitTorrent Брэмом Коэном маза Chia Network, Proof-of-Space и Proof-of-Time консенсуса алгоритмаш лелаю[53].

Майнинги энергетики

Транзакце энергетически эффективность цахилар

Майнинга системаш хьабеча белха ларде хул геттара ресурсоёмки.

  • 2013 шера гуллама лархӀара низ, боабеш бола маза чу Bitcoin, хьалхаяьннай 256-за цу шера укх дунен тӀа эггара низ болаш йола 500 суперкомпьютераш, ерригаш цхьана[54].
  • 2015 шу дӀадолалуш дунен майнераш Биткойно йоаеш йола ток кӀезигагӀа яле а 1,46 ТВт·ч хиннай хӀара шера[9].
  • 2017 шера Bitcoin системе ца1 транзакци хьаеш кӀезигагӀа дале а йоаеш хиннай 163 кВт⋅ч энерги. Цу тайпара энерге массалца йиш хиннай пхиъи ахи дийнахьа кхаь сагах латташ болча, цхьан гӀатах латташ долча цӀагӀа бахача дезала мел дола хьал кхоачашде[55][56][57].
  • Нидерландски экономист вола Алекс де Вриcа яхачох, 2018 шера маьтсела бетта майнинг биткойнои кхыйолча криптовалютои йоаю 0,5 % дунен хьаеш йола электроэнерги, из нийса я йоккха йоацача европерча паччахьалкхен энергобулама[58][59].
  • Цхьацца болча Ӏилманхоша хоам баь хиннаб, нагахьа санна 30 шу даьлча а дӀахо майнинга лархӀара низ совбоале, Биткон лелаяро 2 градус дукхагӀа глобальни йӀовхал оттаргья Цельсий шкалага хьежжа[60][61][62][63].
  • Кийчдараш хьакхеллад, цӀенош дӀоахьдеш дола, криптовалюта майнингага гӀолла хьахулаш йолча йӀовхалца.
  • 2021 шера бӀаьсти тайп-тайпарча Китая провинцешка начали вводиться запреты на централизованни майнинга бехкам оттабе болабаьб, тока мазаша дикагӀа болх бергболаш. К середине июля 2021 шера КӀимарса бутт юкъе кхаьчача хана 90 % майнинг-компанеша Китаешоай болх соцабаьб. Биткойна из 45 % халон параметр лохъеннай, 2021 шера Маьтсела беттага хьежача.
  • 2018 шера Бекарга бетта 20 дийнахьа МЧС документ арахийцад, цу тӀа йоах, криптовалюта майнинга Россе энергетически объекташка авареш дукхагӀа хилийта тарлу, хӀана аьлча хӀанзара электрически мазаш цу доттара лаьрхӀа дац.
  • 2024 шера КӀимарса бетта 17 дийнахьа Путин Владимира экономически хаттарий совещанех аьлар, майнинге тӀахьожам ца беш лелаеш йолча токо, эшам хулийт тока Иркутски шахьареи, Бурятеи Забайкальскеи. Иштта цӀенхашта эшам хургба шахьарий предприятешка,При этом серьёзный урон будет нанесён предприятиям регионов, ЖКХ сфере, нах бахача моттигашка.
  • 2024 шера Ардара бетта 30 дийнахьа года замглавы Минэнерго РФ Грабчак Евгенес белгалдаьккхар Дальни Востокеи, Къулбехье-малхбузеи, Сибирии, мехка Къулбехьеи майнинг лелаерг ца хиларах, электроэнерги регионашка кӀезига хиларца дувзаденна да из. Цул хьалха Путин Владимира закон арадаьккхад цифровой валюта регулировать деш дола. 2024 шера Лайчилла бетта 1 дийнахьа РФ правительствос регионашка майнинг ца лелаяйта мег, арадаьккхача законага хьежжа.
  • 2024 шера Лайчилла бетта 13 дийнахьа РФ президента администраци гӀонча волча Орешкин Максима кхайкадир, хьинаре майнинг бахьан тӀадоагӀача 5-10 шера Россе экономике электроэнерги дефицита проблема хургья, аьнна.
  • РФ Правительствос хьакхайкадаьд майнинг криптовалюта бехкам оттабе гуйран-Ӏан хана 2031 шерага кхаччалца Иркутский шахьареи, отдельных частях Буряти къаьстача доакъоштеи Забайкальски краеи.
  • 2024 шера ОагӀой бетта электроэнергетикацара хьал талхар бахьан долаш Абхазе парламенто хьалхарча чтенех законопроекташ тӀаийцай, майнинг соцаяраи криптовалют гулъяраш бехктокхаме оттабараи. Абхазе президента декхар кхоачаш деш волча Бадра Гунбас тӀадиллад МВД подразделени хьакхолла криптовалюта майнингаца къовсам лоаттабара, энергокризис хилар бахьан.
  • 2025 шера Наджгоанцхой бетта денз Россе итт регионашка еррига дӀаяьккхай майнинг (ДаьгӀасте, ГӀалгӀайче, ГӀаьбарте мохк, Къарше мохк, ХӀирийче, Нохчийче, Донецкии Луганскии паччахьалкхенаш, Запорожскии Херсонскии шахьараш), иштта Забайкальски крае, Иркутски шахьаре, Буряте къаьстта моттигашка — гурахьеи Ӏайи. 2025 шера Саькура бетта РФ Минэнерге пресс-службо хоам баьб, цхьацца йолча Россе регионашка майнинг дӀаяккхар бахьан долаш 300 МВт совгӀа СибарегӀарча энергосистема нагрузка Ӏояккха вӀаштӀехьдаьннад, новкъостал хиннад цох электроснабжени кӀезига ца яра.
  • 2025 шера Тушола бетта П. А. Столыпина цӀерагӀа йолча экономика дегӀайоалаяра Института эксперташа тохкама кепатехай, цу тӀа яхачох Россе экономика хӀара шера 10 млрд сом дӀакхачац, энергосекторе ток йовр бахьан, «сира» майнерий балхаца дувзаденна да из. Бокъо йоацача майнинго хьакхолл «энергосети тӀехъяьнна нагрузка, авареш дукхагӀа хулийт, экологе цӀенон кхерам тосс».

Майнинга лаьрхӀа органически юхедисар

2024 шера кӀимарса бетта Россе халкъа боахамеи паччахьалкхен гӀулакхеи академе хоам баьб криптовалюта майнинга лаьрхӀа электроэнергетически профицит хьакхолла мег, аьнна, хьайбаш леадечара органически юхедисараш юхадарца. Юхадара процессе газ хьахул, электроэнерги хьае йиш йолаш. Хьахиннача энерге цхьа дакъа дӀахьожаде йиш я къаьсттача предприяте хьашташ кхоачашдара, юхейисар дӀаяхьа йиш я майнингови фермашка[64][65].

Критика

  • Биткойн белгалъяьккха хиннай спекулятивни ахкарг санна экономически Ӏилмаца Нобелевски преме бархӀ лауреатаца;
  • Мецхали бетта криптовалютни базар ехачул тӀехьагӀа, криптографеца дувзаденна, шийна теха нах бовр дукхагӀа хилар зийна хиннад 2018 шера;[66]
  • Аьтинга бетта 2022 шера Билл Гейтсас аьннад, «100% воккхача Ӏовдала теорена кхелла я» криптовалюташ, аьнна[67].

Белгалдаккхар

  1. ↑ How To Make A Mint: The Cryptography of Anonymous Electronic Cash. groups.csail.mit.edu. Хоам хьаийца таьрахь: 12.02.2023.
  2. ↑ Laurie Law, Susan Sabett, Jerry Solinas. How to Make a Mint: The Cryptography of Anonymous Electronic Cash // American University Law Review. — 1997-04-01. — Т. 46, вып. 4.
  3. ↑ WIRED UK. Wary of Bitcoin? A guide to some other cryptocurrencies (амер. ингал.). Ars Technica (11.05.2013). Хоам хьаийца таьрахь: 4.09.2025.
  4. ↑ Профильный комитет СФ поддержал закон о легализации майнинга криптовалют в РФ, TACC. Техкад укх дийнахьа: 3.09.2025.
  5. ↑ Сергей Козловский. Никто не знает, но стоит дорого. Lenta.ru (3.04.2013). Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (6.04.2013)
  6. ↑ Dan Goodin. Malware mints virtual currency using victim's GPU (16.08.2011). Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (9.07.2019) «the idea of GPGPU extremely attractive for the purpose of bitcoin mining»
  7. ↑ More Bitcoin malware: this one uses your GPU for mining (18.08.2011). Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (9.05.2012) «estimates that GPUs can compute hashes up to 750 times as quickly as a typical CPU.»
  8. ↑ Bitcoin under pressure. Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025. Архиваци яьй 30.11.2013.
  9. ↑ 1 2 3 4 5 The magic of mining (ингл.), The Economist (3 September 2025). Архиве диллад 2015 шера наджгоанцхой 12 дийнахьа. Техкад укх дийнахьа: 22.12.2015.
  10. ↑ Домайнить и перемайнить. Коммерсант (3.09.2025). Хоам хьаийца таьрахь: 13.06.2024.
  11. ↑ Pooled Mining. Bitcoin wiki. Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (10.05.2017)
  12. ↑ Mining pool reward FAQ. Bitcoin wiki. Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (24.12.2016)
  13. ↑ Bitcoin Hashrate Distribution — Blockchain.info. Хоам хьаийца таьрахь: 22.03.2016. Архиваци яьй оригинала тӀара 21.04.2020.
  14. ↑ Список крупнейших пулов для майнинга Bitcoin. Хоам хьаийца таьрахь: 12.07.2022. Архиваци яьй 24.02.2021.
  15. ↑ 帮助与支持 — 蚂蚁矿池. Хоам хьаийца таьрахь: 22.03.2016. Архиваци яьй 3.04.2016.
  16. ↑ F2Pool — 比特币矿池. Хоам хьаийца таьрахь: 22.03.2016. Архиваци яьй 21.03.2016.
  17. ↑ BTCC矿池 — 保护比特币网络. Хоам хьаийца таьрахь: 22.03.2016. Архиваци яьй оригинала тӀара 7.04.2016.
  18. ↑ Получены фотографии кристалла специализированного Bitcoin-процессора Bitfury / Блог компании Zeptobars / Хабрахабр. Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025. Архиваци яьй 2.04.2016.
  19. ↑ CEO Bitfury: я верю в Bitcoin! — Bit•Новости. Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025. Архиваци яьй 20.03.2016.
  20. ↑ 1 2 Bitcoin Clock, прогноз моментов изменения сложности и уменьшения вознаграждения. Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025. Архиваци яьй 6.04.2016.
  21. ↑ Protocol_rules (ингал.). en.bitcoin.it/wiki. Bitcoin Wiki. Хоам хьаийца таьрахь: 4.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (28.03.2017) (ингл.)
  22. ↑ «Bitcoin: Peer-To-Peer Electronic Cash System» (ингал.). bitcoin.org. Хоам хьаийца таьрахь: 4.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (8.12.2017) раздел № 6 «Incentive»
  23. ↑ Развитие информационных угроз во втором квартале 2011. Лаборатория Касперского (16.08.2011). // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (1.08.2013)
  24. ↑ Троян в Skype использует компьютер жертвы для генерирования Bitcoin. Информационный портал по безопасности (8.04.2013). Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025. Архиваци яьй 22.12.2015.
  25. ↑ Skypemageddon by bitcoining // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (31.03.2014), An avalanche in Skype // Dmitry Bestuzhev (Kaspersky Lab), 4 April 2013;
    Новый skype-троян превращает компьютер в раба, добывающего Bitcoin. Хабрахабр (7.04.2013). Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025. Архиваци яьй 18.04.2013.
  26. ↑ What is Epic Scale? (ингал.) (6.03.2015). // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (2.04.2015) (ингл.)
  27. ↑ Последняя версия uTorrent поставляет биткоин-майнер. Хоам хьаийца таьрахь: 9.05.2015. Архиваци яьй 15.03.2015.
  28. ↑ BEWARE! μTorrent Silently Installing Bitcoin Mining Software. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (29.04.2017)
  29. ↑ Shaun Nichols. Litecoin-mining code found in BitTorrent app, freeloaders hit the roof. The Register (7.03.2015). Хоам хьаийца таьрахь: 4.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (7.10.2017): «But it mostly mines Litecoin.»
  30. ↑ Russell Brandom. uTorrent’s latest update installs a cryptocurrency miner. The Verge (16.03.2015). Хоам хьаийца таьрахь: 4.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (7.03.2015) : «uses the computer’s processor to mine a bitcoin variant called Litecoin»
  31. ↑ Chris Merriman. BitTorrent puts freeze on uTorrent bundleware after user fury. The Inquirer (9.03.2015). Хоам хьаийца таьрахь: 4.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (2.04.2015) : «However, it’s also mining litecoin digital currency for the owners»
  32. ↑ Popular torrent client can steal your CPU cycles to mine bitcoins Popular torrent client can steal your CPU cycles to mine bitcoins. Engadget (6.03.2015). Хоам хьаийца таьрахь: 4.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (7.10.2017) : «use your computer as part of a bitcoin farm (Litecoin, to be exact)»
  33. ↑ The Pirate Bay used ‘hidden code’ to mine cryptocurrency | The Week UK. Хоам хьаийца таьрахь: 25.09.2017. Архиваци яьй 25.09.2017.
  34. ↑ New Malicious Ads Mine Cryptocurrency in Your Browser | News & Opinion | PCMag.com. Хоам хьаийца таьрахь: 25.09.2017. Архиваци яьй 25.09.2017.
  35. ↑ Как включить защиту от майнинга в Opera. Антимайнинг Опера. Хоам хьаийца таьрахь: 28.03.2018. Архиваци яьй 29.03.2018.
  36. ↑ First Chrome extension with JavaScript Crypto Miner detected — gHacks Tech News. Хоам хьаийца таьрахь: 25.09.2017. Архиваци яьй 25.09.2017.
  37. ↑ Два миллиона компьютеров по всему миру заражены вредоносным ПО для майнинга (эрс.), CoinMarket.News (24 тов 2017). Архиве диллад 2017 шера лайчилла 7 дийнахьа. Техкад укх дийнахьа: 1.11.2017.
  38. ↑ Анатолий Ализар. Заслуженное богатство Сатоси Накамото. ХАБР. Хоам хьаийца таьрахь: 4.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (9.09.2017)
  39. ↑ Биткойномания: Советник Путина намерен привлечь 100 млн долларов в ходе ICO (эрс.), CoinMarket.News (9 маьцхали 2017). Архиве диллад 2017 шера ардара 28 дийнахьа. Техкад укх дийнахьа: 4.09.2025.
  40. ↑ Интернет-омбудсмен с партнерами привлечет $100 млн на добычу криптовалюты, РБК. Архиве диллад 2021 шера тушола 6 дийнахьа. Техкад укх дийнахьа: 4.09.2025.
  41. ↑ Холдинг интернет-омбудсмена привлек на ICO рекордные для России $43 млн, РБК. Архиве диллад 2020 шера маьцхали 30 дийнахьа. Техкад укх дийнахьа: 4.09.2025.
  42. ↑ Chen, Qin. Bitcoin 'mining': A new way for North Korea to generate funds for the regime, CNBC (13 тов 2017). Архиве диллад 2017 шера лайчилла 7 дийнахьа. Техкад укх дийнахьа: 4.09.2025.
  43. ↑ Bitcoin May Be North Korea’s Solution to Financial Isolation - Cryptovest (ингл.), Cryptovest (3 October 2017). Архиве диллад 2017 шера лайчилла 7 дийнахьа. Техкад укх дийнахьа: 4.09.2025.
  44. ↑ Тигран Хачатрян подписал соглашение с компанией ECOS относительно свободной экономической зоны в Раздане (ингал.). mineconomy.am. Хоам хьаийца таьрахь: 4.09.2025. Архиваци яьй 28.09.2020.
  45. ↑ Армения создает свободную экономическую зону для стартапов. vesti.ru. Хоам хьаийца таьрахь: 4.09.2025. Архиваци яьй 31.10.2020.
  46. ↑ В Армении появится свободная экономическая зона с дата-центром для майнинга (ингал.). ForkLog (30.08.2018). Хоам хьаийца таьрахь: 4.09.2025. Архиваци яьй 16.06.2020.
  47. ↑ Повальное увлечение майнингом опустошило запасы видеокарт AMD в США (эрс.), CoinMarket.News (7 аьтинга 2017). Архиве диллад 2017 шера лайчилла 7 дийнахьа. Техкад укх дийнахьа: 4.09.2025.
  48. ↑ Asus представила специализированную материнскую плату для майнеров (эрс.), CoinMarket.News (22 маьцхали 2017). Архиве диллад 2017 шера лайчилла 7 дийнахьа. Техкад укх дийнахьа: 4.09.2025.
  49. ↑ Sapphire и ASUS представили новые видеокарты для майнинга. CoinMarket.News (28.06.2017). Хоам хьаийца таьрахь: 4.09.2025. Архиваци яьй оригинала тӀара 7.11.2017.
  50. ↑ Ксения Мурашева. В России в 2-3 раза выросли цены на жёсткие диски. ferra.ru (11.05.2021). Хоам хьаийца таьрахь: 4.09.2025. Архиваци яьй 2.06.2021.
  51. ↑ Валерий Кодачигов. Новая криптовалюта спровоцировала двукратный рост цен на жесткие диски // Ведомости : газета. — 2021. — 10 мая.
  52. ↑ Стартовали торги новой криптовалютой Chia, которая добывается при помощи SSD и HDD. 3dnews.ru (5.05.2021). Хоам хьаийца таьрахь: 4.09.2025. Архиваци яьй оригинала тӀара 4.05.2021.
  53. ↑ Из-за популярности Chia продажи жестких дисков в РФ выросли вдвое. forklog.com. forklog.com (4.05.2021). Хоам хьаийца таьрахь: 4.09.2025. Архиваци яьй 5.05.2021.
  54. ↑ Reuven Cohen. Global Bitcoin Computing Power Now 256 Times Faster Than Top 500 Supercomputers, Combined! Forbes (28.11.2013). Хоам хьаийца таьрахь: 4.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (8.06.2017)
  55. ↑ Bitcoin Energy Consumption Index. Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (25.01.2022) (ингл.)
  56. ↑ Ethereum Energy Consumption Index (beta). Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (11.10.2017) (ингл.)
  57. ↑ Майнинг эфириума расходует больше энергии, чем Кипр, Камбоджа или Бруней. CoinMarket.News (30.06.2017). Хоам хьаийца таьрахь: 1.11.2017. Архиваци яьй оригинала тӀара 7.11.2017.
  58. ↑ Добыча биткоина «съедает» 0,5 % электричества на Земле, выяснили ученые. РИА Новости (16.05.2018). Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (19.05.2018)
  59. ↑ Alex de Vries. Bitcoin’s Growing Energy Problem. Joule Volume 2, Issue 5, Pages 801—805 (16.05.2018). Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025. // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (28.09.2020)
  60. ↑ Bitcoin emissions alone could push global warming above 2°C // Nature Climate Change volume 8, pages931–933 (2018). Архиве диллад 9 11 2018.
  61. ↑ Producing bitcoin currency could void climate change efforts — scientists | Reuters. Хоам хьаийца таьрахь: 5.11.2018. Архиваци яьй 5.11.2018.
  62. ↑ Bitcoin Predicted To Be The Nail In The Coffin Of Climate Change. Хоам хьаийца таьрахь: 5.11.2018. Архиваци яьй 5.11.2018.
  63. ↑ Градус биткойна: как майнинг влияет на климат Земли — РТ на русском. Хоам хьаийца таьрахь: 5.11.2018. Архиваци яьй 5.11.2018.
  64. ↑ В России предложили майнить криптовалюту с помощью навоза, mk.ru (24 кӀимарса 2024). Техкад укх дийнахьа: 3.09.2025.
  65. ↑ В России хотят использовать органические отходы для майнинга криптовалют — Газета.Ru | Новости, Газета.Ru (24 кӀимарса 2024). Техкад укх дийнахьа: 3.09.2025.
  66. ↑ Аналитики: Криптовалютная индустрия находится на пороге краха. Coinspot. Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025.
  67. ↑ Билл Гейтс связал криптовалюты и NFT с теорией «большего дурака». РБК. Хоам хьаийца таьрахь: 3.09.2025.

ТӀатовжамаш

Хьаст — «https://inh.ruwiki.ru/w/index.php?title=Майнинг&oldid=126538498»