Бештой Ӏаббаса Макшарип
| Бештой Ӏаббаса Макшарип | |
|---|---|
| тур. Mekki Sherif Bashtav | |
 | |
| Ваь таьрахь | 1913 |
| Ваь моттиг | Бейшехир, Конье провинци, Туркехье |
| Кхелха таьрахь | 2010 |
| Кхелха моттиг | Анкара, Туркехье |
| БӀорахол |
 Туркий мохк |
| Леладу гӀулакх | йоазонхо, публицист, таржамхо |
Бештой Ӏаббаса Макшарип е Мекки Шариф Баштав (тур. Mekki Sherif Bashtav 1913 — 2010) — Туркехьара тархьархо-медиевист, тюрколог, мажарех, ваьзаройх вола говзанча, профессор. Къамах гӀалгӀа ва[1].
Биографии кхоллама болхи
Макшарип ваьв 1913-ча шера гӀалгӀай дезале Бейшахьаре. Цига XIX бӀаьшере дукха гӀалгӀай ба́ха дӀабахаб. Макшарипа да́, Бештой МургӀаста Ӏабба́с, ше Яндарера хиннав ше[2], Хьункархой мехка 1895-ча шера дӀавахав из. Нана ТӀой-Юртара хиннай, Зовранаькъан[3], Салгхой лоархӀаш хиннаб уж[4].
Хьалхара дунен тӀом болабеннача хана Мекки Шарифа да́ туркий тӀем тӀа вийхав, цига цо дакъа лаьцад Дарданеллера операци, тӀехьагӀо Ираке ингалсашца хиннача тӀем тӀа де доацаш вайннав.
Мекки Шариф ишкол яьккхачул тӀехьагӀа деша ваьгӀав Истмалерча лицее. 1940-ча шера цо дийша йистеяьккхай Анкарерча университете Хунгарологе говзалах (мажарой филологи). 1942-ча шера Мекки Шариф деша эттав Мажарчерча Будапешта университета докторантуре, цига цо 1947-ча шера бакъъяьй туркийи ваьзаройи тархьара хетаяь йола «Orda potrae» яха диссертаци. 1948-ча шера цо Астре Ӏомабаьб немций мотт. Туркехьара цӀавеначул тӀехьагӀа из хьеха волавеннав мажарой мотти, Мажарчен тархьари, литературеи, юкъерча бӀаьшерий кафедра доцент волаш. 1957-ча шера Мекки Шарифа цо Гумбольда фонда стипенди даьккхад, цул тӀехьагӀа из ФРГ вахав, цига Мюнхена университете цо дукха тохкамаш даьд. Юха 1960-ча шера Туркехье Баштава дӀахо дӀабихьаб хьехархочун болх Анкарерча университете. 1973-ча шера цох профессор хиннав.
1982-ча шера пенсех вахачул тӀехьагӀа из Ӏилман тохкама болх беш хинна. 1983-ча шера Мекки Шарифа яьккхай Гарварда университета Ӏилман грант. Из ГӀалгӀай мехка венав 1982-ча шера. ГӀалгӀай мотт дика ховш хиннав.
Валар
2010-ча шера маьцхали бетта 8-ча дийнахьа веннав Анкаре, из дӀавеллав Бейшехире гӀалгӀай кашамашка.
Ӏилман балхаш
Ӏилман балхаш[3]:
- «Сибарера туркаш» (1940 шу)
- «Orda potrae». Армия и государственная организация Фатиха в Будапеште» (диссертация, 1947 шу)
- «Аттила́и хоанойи» (мажарой меттала 1962-ча шера, туркий меттала 1982-ча шера)
- «Мурад II-чун зама» (1973 шу)
- «Мохачера латар» (1989 шу).
Белгалдаккхар
- ↑ Сибгатуллина, 2019, оа. 54.
- ↑ Посемейные списки населенных пунктов Владикавказского округа Терской области 1886 года, Том 1, Нальчик, 2009, С.464-465
- ↑ 1 2 Ялхароева, 2008, оа. 107.
- ↑ Дахкильгов Ш. Э-Х. Происхождение ингушских фамилий : [рус.] / Ред. А. А. Зязиков. — Грозный : «Книга», 1991. — С. 49. — 108 с.
Литература
- Сибгатуллина А. Т. Выдающийся сын ингушского народа профессор М. Шериф Баштав (1913—2010) // Вестник Ингушского научно-исследовательского института гуманитарных наук им. Ч. Э. Ахриева. № 1 / Глав. ред. д.ф.н. профессор Н. М. Барахоева, Отв. ред. д.п.н. профессор Т. В. Жеребило. — Магас: Пилигрим, 2019. — С. 54—57. — 175 с. — 300 экз. — ISBN 978-5-98993-244-3.
- Ялхароева М. Литературно-публицистическая деятельность ингушской диаспоры в Турции. — Назрань: Кеп, 2008.