Сийлахь-Боккхача Даьхен тӀем тӀа 1941-1945 шерашка байнача бӀухой № 2 йола Вошала каш

Рувики материал
Сийлахь-Боккхача Даьхен тӀем тӀа 1941-1945 шерашка байнача бӀухой № 2 йола Вошала каш
Братская могила № 2 воинов, погибших в Великой Отечественной войне 1941-45 гг.
МагӀалбик лораяьрий вошала каша тӀара чурт
МагӀалбик лораяьрий вошала каша тӀара чурт
Мохк Россия
Федерацен субъект ГӀалгӀайче
Пхье МагӀалбик
Координаташ 43°32′51″ с. ш. 44°38′01″ в. д.GЯO
Дилла таьрахьа 1943
Хьалхара дакъа дӀадоллар 1943 шера саькура бетта[1]
ТӀеххьара дакъа дӀадоллар 1943 шера бекарга бетта[1]
Майда 42[1] км²
Дукхал 335[1] захоронений
Къамай лоаттам башха-башха къамай
Диний лоаттам башха-башха диний
Сийлахь-Боккхача Даьхен тӀем тӀа 1941-1945 шерашка байнача бӀухой № 2 йола Вошала каш (Россия)
Точка
РУВИКИ.Медиа логотип РУВИКИ.Медиа чура файлаш

Сийлахь-Боккхача Даьхен тӀем тӀа 1941—1945 шерашка байнача бӀухой № 2 йола Вошала каш (Братская могила № 2 воинов, погибших в Великой Отечественной войне 1941-45 гг.[2]) — 1942 шера МагӀалбик лораеш Сийлахь-Боккхача Даьхен тӀем тӀа байна бола тайп-тайпарча къаман а эскара ваьрашкара а бӀухой дӀабехка боахка вошала каш да. ГӀалгӀай Мехка МагӀалбике доалл из (кирпишкий завода юхе).

ГӀалгӀай Мехка Доалчен 2005 шера бекарга бетта 25-ча ден № 78 йолча чӀоагӀамца ер вошала каш ГӀалгӀай Мехка муниципальни лоадам болча тархьареи товшхалеи тӀехьален хӀамай листама́ юкъе дехьад[3].

Тархьара контекст

МагӀалбикера духьале яра операци Сийлахь-Боккхача Даьхен тӀема а ШоллагӀча Дунен тӀема а лоадам болаш Ӏеткъа хинна латар да. Дукха доккха доацача фронта такан даькъа тӀа, Тийрка аргӀаннеи Шолжа аргӀаннеи юкъе, цу довкъий босенаш тӀа а, 1942 шера тов бетта-оагӀой бетта къиза латараш хиннад[4].

МагӀалбикера духьале яра операци дӀаяхьарах Кавказ дехьерча фронта бӀенаша йохаяьй моастагӀчун Шолжа-ГӀалий а Баку а мехкадаьтта доалла моттигашка дӀатӀакхачара планаш а, иштта Кавказ йолчара Сталинград йолчахьа шоай низ дехьатассара планаш а. ТӀехьагӀа цу гӀулакхах Сталинградерча латаре немций бӀу бохабе аьттув хилийтача бехкамех бехкам хиннаб. 1943 шера наджгоанцхой бетта МагӀалбик еррига мукъаяьккхай немций-фашистий бӀенех[4].

Чуртах лаьца

Ӏимар доалл МагӀалбика пхье къаьнарча даькъе Тийрка аргӀан тӀа кирпишкий завода гаьна доацаш, Кутузова цӀерагӀа йолча моттигаи Чапаев цӀерагӀа йолча моттигаи юкъе. Ӏимар дагӀа лаьтта 7 м дӀаьха да 6 м шера да[1]. 1950 шера вошала каша тӀа чурт дегӀа хиннад. 1985 шера бекарга бетта чурта реконструкци яьй. Аьшкабетонах даь мӀида хьисапе чурт болата листаш теха да, кхо лагӀа долча ларда тӀа латташ а да. Лакхе пхи бухьиг бола седкъа багӀа, хозой нич боаллаш. Чурта духьал йиъ бетонах яьча кӀалъоттаергаш тӀа аьшкан пластинкаш яд, царна тӀа цу Ӏимара чу дӀабехка боахкача 335 бӀухой фамилеш белгалъяьхай[1][5] (хьалхарчун тӀа — 86 цӀи я, шоллагӀчун тӀа — 90 я, кхоалагӀчун тӀа — 88 я, йиълагӀчун тӀа — 71 я). Цига дӀабехка боахкараш байнаб 1942 шера тов бетта 6-ча дийнахьа денз оагӀой бетта 27-ча денга кхаччалца[1]. Ше чурта тӀа аьшкан пластина дӀатӀатеха йоалл йоазув долаш «Вечная память воинам, павшим в боях при защите г. Малгобек в 1942»[5].

Чуртага вугаш кхо лагӀа долча лагӀай каскад я, шинна оагӀорахьа гӀолла лилинга кӀотаргаш ягӀаш. Чурта гоннахьа аьшкан карт латт[5].

Галерея

  • Ӏимарга вугаш йола чувоалаче

    Ӏимарга вугаш йола чувоалаче

  • Байначар цӀераш тӀайола бетонах яь подставкаш

    Байначар цӀераш тӀайола бетонах яь подставкаш

Белгалдаккхар

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Учётная карточка захоронения // obd-memorial.ru.
  2. ↑ О перечне расположенных на территории Республики Ингушетия объектов, обладающих признаками объекта культурного наследия. Хоам хьаийца таьрахь: 4.10.2018. Архиваци яьй 4.10.2018.
  3. ↑ О Перечнях объектов исторического и культурного наследия Республики Ингушетия республиканского значения, входящих в состав Джейрахско-Ассинского государственного историко-архитектурного музея-заповедника, и объектах исторического и культурного наследия Республики Ингушетия муниципального значения. Хоам хьаийца таьрахь: 4.10.2018. Архиваци яьй 4.10.2018.
  4. ↑ 1 2 100 Достопримечательностей. Мемориал Вечная память. Памятник воинам освободителям // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (8.01.2019) // Официальный сайт Комитета Республики Ингушетия по туризму.
  5. ↑ 1 2 3 Обелиск на братской могиле защитников Малгобека // Wayback Machine архиве дӀадилла шоллар (4.10.2018) // Проект Общероссийского Народного Фронта.

ТӀатовжамаш

Хьаст — «https://inh.ruwiki.ru/w/index.php?title=Сийлахь-Боккхача_Даьхен_тӀем_тӀа_1941-1945_шерашка_байнача_бӀухой_№_2_йола_Вошала_каш&oldid=126538816»