Чахкенаькъан Ювназа Жабраил

Рувики материал
Чахкенаькъан Ювназа Жабраил
эрс: Чахкиев Джабраил Юрьевич
Чахканаькъан Ювназа Жабраьил.jpeg
Ваь таьрахь 21 маьтсела 1955(1955-05-21)
Венна таьрахь 8 наджгоанцхой 2024(2024-01-08) (68 шу)
Паччахьалкхе  СССР Россе Федераци
Ӏилман никъ археологи, тархьар, герз тахкар, этнографи, архиваш лелаяр  (эрс.)
Белха моттиг
Ӏилманхой дарж тархьара Ӏилмай кандидат (1982)
Ӏилманхой звани доцент

Чахкенаькъан Ювназа Жабраил (эрс: Чахкиев Джабраил Юрьевич 21 маьтсела 19558 наджгоанцхой 2024) — советийи Эрсечени тархьархо, археолог, этнограф, архивист. Тархьара Ӏилмай кандидат, доцент. ГӀалгӀай Мехка паччахьалкхен архива гӀулакха кулгалхочун когаметтаоттар. «Знание» юкъарлон референт хиннав, цо бувзам лелабаьб Шолжа-ГӀалий тӀарчеи Наьсарерчеи музеяшца.

Биографи

Жабраил ваьв 1955-ча шера маьтсела бетта 21-ча дийнахьа Казахий ССР. Хьулхой тайпан ва[1].

Дешар

Дийша йистеяьккхай Л. Н. Толстой цӀерагӀа йола Нохч-ГӀалгӀай паччахьалкхен университет.

Болх

Жабраил бувзам лелабеш хиннав Шолжа-ГӀалий тӀарчеи Наьсарерчеи музеяшца. ГӀалгӀайчени Нохчийчени бахархой XІІІ—XVIII бӀаьшерара тӀема гӀулакха тархьар хиннад цо дукхагӀа тохкаш хиннар[2]. 1979-ча шера археолога моттиг хиннаяц университете, цудухьа археолога болх бе аьттув хиннабац цунна Нохч-ГӀалгӀай Ӏилман-тохкама институте археологеи этнографеи  (эрс.) отделе болх бе волаваллалца. Цу хана мукъаяьннай «Знание» яхача юкъарлон чура референта моттиг. Ший балхах мукъа хинна ха цо ГӀалгӀай лоаме тохкаш дӀахьош хиннай. 1979-ча шера маьцхала бетта Жабраила тархьара Ӏилмай доктораш юкъеболча экспедиценна хьалхаваьннав. Цунца хиннав К. З. Махмудова (Ерзункаева), Н. Н. Бараниченко (Великая), С. В. Махортых, С. Б. Бурков, иштта кхыбараш а[3].

1982-ча шера цо бакъъяьй Москверча паччахьалкхен университете «ТӀехьарча юкъерча бӀаьшерашка баьха́ча вайнаьха XІІІ—XVIII-ча бӀаьшерашкара герзи тӀема исбахьалеи» (эрс: Оружие и вопросы военного искусства позднесредневековых вайнахов XІІІ—XVIII вв.) яха ший кандидата диссертаци[4].

«Эрсечен къамаш», «Дунен къамаши цар динаши», «Эрсечен зӀилбухен къамай товшхала энциклопеди» яха энциклопедеш отттадеш, доккха да́къа лаьцад цо. «Советий этнографе» кепадетташ арадийнад цун балхаш[⇨].

1998-ча шера денз Ювназа Жабраил болх беш хиннав ГӀалгӀай Мехка паччахьалкхен архива гӀулакха кулгалхочун когаметтаоттар волаш, 2015-ча шера денз цо болх баьб ГКУ «ГӀалгӀайчен пачхьалкхъархива» директора когаметтаоттара дарже. 1990-ча шерашка денз из болх беш хиннав ГӀалгӀай паччахьалкхен университетете[5][6], цига цо хьийхай археологии, юкъерча бӀаьшерий тархьареи, археологе практикеи[7].

Дезал

Саг йоалаяь хиннав. Берех лаьца хоам бац.

Валар

ДӀаваьннав 2024-ча шера наджгоанцхой бетта 8-ча дийнахьа. Цо дукха ха яьккхай могаш воацаш[5][6].

Библиографи

  • Виноградов В. Б., Чахкиев Д. Ю. Некоторые традиции военного искусства вайнахов в средневековье // «Советская этнография» : науч. ж-л / Гл. ред. К. В. Чистов. — М.: «Наука», 1984. — Январь—февраль (№ 1). — С. 98—110.
  • Виноградов В. Б., Абдулвахабова Б. Б.-А., Чахкиев Д. Ю. «Солнечный гребень» ингушских женщин (о парадном головном уборе кур-харс) // «Советская этнография» : науч. ж-л / Гл. ред. К. В. Чистов. — М.: «Наука», 1985. — Май—Июнь (№ 3). — С. 104—114.
  • Чахкиев Д. Ю. К вопросу о материальной культуре горцев Ингушетии XVIII в. // Археология традиционная этнография народов Чечено-Ингушетии / Отв. ред. Х. М. Мамаев; Рец. М. Х. Багаев. — Гр.: «Книга», 1992. — С. 41—61. — 87 с.
  • Ахмадов Я. З., Хасбулатов А. И., Хасбулатова З. И. Хасиев С. А., Хизриев Х. А., Чахкиев Д. Ю. Чеченцы // Народы России : Энциклопедия / Гл. ред. В. А. Тишков. — СПб.: Изд-во Большая российская энциклопедия, 1994. — С. 399—403. — ISBN 5-85270-082-7.
  • Ахмадов Я. З., Хасбулатов А. И., Хасбулатова З. И. Хасиев С. А., Хизриев Х. А., Чахкиев Д. Ю. Чеченцы // Народы и религии мира : Энциклопедия / Гл. ред. В. А. Тишков. — СПб.: Изд-во Большая российская энциклопедия, 1999. — С. 622—624. — ISBN 5-85270-155-6.
  • Чахкиев Д. Ю. Древности горной Ингушетии / Отв. ред. И. А. Алироев. — Минеральные Воды: «Кавказская здравница», 2003. — Т. 1. — 144 с.
  • Чахкиев Д. Ю. Чулхойцы // Энциклопедия культур народов Юга России / Гл. ред. Ю. А. Жданов. — Ростов н/Д.: СКНЦ ВШ, 2005. — Т. I: Народы Юга России. — С. 235—236. — ISBN 5-87872-089-2.

Белгалдаккхар

Литература