Янданаькъан Ислама ЗаӀам

Янданаькъан Ислама ЗаӀам
Ваь таьрахь	28 тушола (9 бекарга) 1892
Ваь моттиг	Экажакъонгий-Юрт, Шолжа отдел, Тийрка область, Россе импери
Кхелха ха	1939
Кхелха моттиг	Шолжа-ГӀала, НГӀАССР, СССР
БӀорахол	Россе импери →  СССР
БӀун тайпа	Кавалери
Сраженеш/тӀемаш	Хьалхара дунен тӀом БӀорахой тӀом
СовгӀаташи премеши	цӀи тӀайола герз

Янданаькъан Ислама ЗаӀам (эрс: Заам Исламович Яндиев; 28 тушола [9 бекарга] 1892, Эккажакъонгий-Юрт, Наьсарен шахьар — 1939, Шолжа-ГӀала) — Эрсече хиннача бӀорахой тӀема турпал. Говрабаьрий бригада хьовда хиннав.

Биографи

Ваьв 1892-ча шера Россе импере Тийрка областе Экажакъонгий-Юрта къеча гӀалгӀачун дезале. Ший вешийна тӀеххьа из Къулбаседа Кавказера Бердянске дӀавахав, хӀама хьаде уйла йолаш. 1905—1907 шерашка революци йоаккхача дакъа лацарах Янданаькъан къонгаш паччахьа полице бӀарг тӀалокхаш хиннаб. Чубехка хиннаб. ВоккхагӀвола воша Генардкъа набахта кхелхав.

Киева губерне ваха дӀавахачул тӀехьагӀа, шекар доаккхача заводе галеш тӀадотташ болх беш хиннав. Забастовкашта хьалхалаьттав из, чувелла хиннав. 1914-ча шера Хьалхара дунен тӀом болабенначул тӀехьагӀа из балхара дӀаваьккхав тешаме цахетарах. Паччахьа полице цавитарах цо ше ший лоӀамах эскара юкъе дӀаязвайтав.

ТӀема юкъе дакъа лацар

Цо ше дӀаязвайтав кавалере бӀена юкъе, цхьа ах шу далалехьа цох зӀамагӀвола унтер-эпсар хиннав. ЗаӀама дӀахьожаваьв ЗӀилбухен-Малхбузен фронте. Цун бӀу дакъа лоацаш хиннаб цӀихезача Брусилова прорыве. Станиславе австре духьалъоттамах чакхбовлача дакъа лоацаш хиннав ший бӀена юкъе.

Эскадроне хьовдал хьатӀаэцарах а эшшача миноте хьовдал леладарах Янданаькъан ЗаӀама Святой Георгия 4-ча даржа орден еннай, цул совгӀа цох прапорщик ваьв. ТӀехьагӀо ЗаӀамах хьовда хиннав 41-ча Сибарерча гӀашлой бӀена, иштта бӀена комитета доакъашхо. Цул тӀехьагӀа из дӀахьожаваьв Одессе, цул тӀехьагӀа ГӀирме.

1918-ча шера аьхки Янданаькъан ЗаӀама РКП (б) юкъевахав. Немцаша дӀалаьцача ГӀирме из къайлагӀа духьале еш хиннав, тӀехьагӀо Керче гӀолла цӀавенав ший мехка. Къулбаседа Кавказе Советий Ӏаьдал доаккхача къахьегаш хиннав. Цо вӀашагӀбелла говрабаьрех латта бӀу 550 тур юкъедолаш хиннаб, партизана тӀом баьб Бурои, СоагӀапчеи Дола-Коаи ТӀой-Юрти, Долакх-Юрти йоаккхача, къаьстта цун бӀу белгалбаьннаб Экажакъонгий-Юрти СурхотӀеи йоаккхаш беча тӀема юкъе.

СовгӀаташ

Дукха ахча чакхдоаккхаш, декхараш дизза кхоачашдарах Янданаькъан ЗаӀама 11 эскара Реввоенсовето маузер еннай.

1921-ча шера оагӀой бетта ГӀалгӀай бӀена хьовданна ЦӀеча Байракха орден еннай.

Реввоенсовета № 351 амар тӀара хьаийцар, Москва 1921-ча шера оагӀой бетта 27-ча ди:

…ЦӀеча байрака орден лу: …Кавалере марша бригадан 2-ча говрабаьрий бӀена хьовданна Янданаькъан Ислама ЗаӀама белгалваларах: 1919-ча шера Деникина эскара юкъе бӀу вӀашагӀтеха, кӀайча эскара духьала, моастагӀчоа юкъеволаш, тӀом баьб, шийна дӀатӀадахка тӀема декхараш тӀехдика кхоачашдаьд. кӀимарса бетта 6-11 деношка Деникина бандашца СурхотӀеи Экажакъонгий-Юртеи тӀом баьчул тӀехьагӀа из лоам лачкъа везаш хиннав, цига цо керда бӀу вӀашагӀтехаб, цунца Деникина низах кӀалхарваьнна, из ЦӀеча эскара хьалхалаттача доакъоех дӀакхийттав. Тов бетта 8-ча дийнахьа Лозовой гарнизона кулгалхочунгара амар денад Махно банда дӀаяккха аьнна, Варваровке ЗаӀама майра духьале яьй царна, банда йохаяьй, доакъашхошта докккха зе деш…

Республика Революце ТӀема Совета тхьамадан когаметтаоттар Э. Склянский

ВУЦИК ЗаӀама еннай Украинай ССР орден.

БӀорахой тӀом дӀабаьнначул тӀехьагӀа цо болх баьб бехктокхаме долча юртбоахама даржашка. Из ваьхав Шолжа-ГӀалий тӀа, цига 1939-ча шера кхелхав.

Совгӏаташ

• Цӏеча Байракха Орден (1921).

Дагалоацам

Гӏалгӏай Республике Янданаькъан Заӏама цӏерах я урамаш Экажакъонгий-Юртеи, Инаркъеи, Наьсареи.

Белгалдаккхар

Литература

• Ингушетия: популярная иллюстрированная энциклопедия / Сост. Я. С. Патиев; науч. ред. М. Г. Цароева, Т. Х. Матиев. — Магас : «Сердало», 2023. — 816 с. — ISBN 978-594452-185-9.
• Н Ахриев. Заама Яндиев. Грозный, 1968.;
• Б. Абадиев. Командир ингушской конной милиции.// Сердало, 18 сентября 2002 г.;
• Ю. Чахкиев. Герой из Экажева.// Сердало, 24 марта 2001 г.
• Муса Гешаев. Знаменитые ингуши. — Турин: STIG, 2006. — Т. 2. — 620 с. — 2000 экз.

ТӀатовжамаш

• Ингушетии славные герои