Ӏаби-гув
| Боарзашка дӀаволлара культура | ||
| Ӏаби-гув | ||
|---|---|---|
| 43°12′23″ с. ш. 44°47′28″ в. д.GЯO | ||
| Паччахьалкхе | Россе Федераци, ГӀалгӀайче | |
| Йола моттиг | Наьсаре | |
| Хьаделлара таьрахь | III эзаршера вай з. хь. | |
| Ӏеш хинна цӀихеза нах | Майкопера культура | |
| Статус | Археологе тӀехьален объект | |
|
|
||
Ӏаби-гув (эрс: Аби-Гув) — тархьара боарз, археологе тӀехьален сийлинг, III-гӀча эзаршарен вай замал хьалха ба аьнна боагӀа Ӏилмангахьа. Туризмацара достопримечательность мо лоархӀаш я шаьрача ГӀалгӀайче[1].
Юкъара хоам
Боарз 6 метр лакха ба, юкъйист 31 метр я, боарза заман лоархӀаш ба (III эзаршаре вай з. хь.)[2]. ГӀалгӀай XVIII бӀаьшера шоай аренгахьа юха ӀокӀалбайнача хана денз Ӏаби-гувна юхе къаман гулламаш деш лоадам бола хӀамаш а дувцаш, хаттараш а доашхаш, им дила массанена декхарийла дола соцамаш а деш гӀулакхаш леладаьд[1].
Ӏаби-гувна юхе 1992 шера аьтинга бетта 6-гӀча дийнахьа мохк гулбеннача хана дӀакхайкадаьд «ГӀалгӀай Республика хьаярах лаьца» дола закон тӀаийцалга[3]. 2000 шера боарз археологаша техка хиннаб[2][1].
ЦӀи
«Ӏаби-гув» аьнна оал боарза гонахьех а. Ӏаби-гув ишта хӀана яхаш ба яхача хаттара хаьдда жоп дац, цох лаьца ши хетар да, уж шаккхе а къаьнарча шин оалама тӀатайжа да:
• хьалхарчох, цу боарза йисте Ӏаб яхаш цхьа воккха саг ваьхав, цун цӀерах хьаяьннай боарза цӀи а;
• шоллагӀчох, цу боарза йисте Ӏаби яхаш алмазеи гӀалгӀай лаьтта даккха ваьлла черсий аьлеи довте а баьнна, Ӏаби котъяьннай[1].
Бола моттиг
Ӏаби-гув боалл Наьсаре Наьсар-Кертен административни округе «Кавказ» (М-29) яхача федеральни наькъа 50 м уллув, Эккажакъонгий гонна малхбузехьа 600 м гаьнна[2][1].
Белгалдаккхар
- ↑ 1 2 3 4 5 Патиев, 2023, оа. 7.
- ↑ 1 2 3 Экажевский курган Аби-Гув. Хоам хьаийца таьрахь: 15.07.2016. Архиваци яьй оригинала тӀара 22.08.2016.
- ↑ Комархстрой Ингушетии разработал план благоустройства кургана «Аби-Гув». Хоам хьаийца таьрахь: 27.09.2016. Архиваци яьй 4.06.2017.
ТӀатовжамаш
- Ингушетия: популярная иллюстрированная энциклопедия / Сост. Я. С. Патиев; науч. ред. М. Г. Цароева, Т. Х. Матиев. — Магас : «Сердало», 2023. — 816 с. — ISBN 978-594452-185-9.
- Исторический маршрут «Назрань историческая»