Аьлте-Юрт
| Административни округ | |
| Аьлте-Юрт | |
|---|---|
| эрс: Альтиево, Альтиевский административный округ | |
| 43°14′04″ с. ш. 44°47′05″ в. д.GЯO | |
| Паччахьалкхе |
|
| Федерацен субъект | ГӀалгӀайче |
| Пхье | Наьсаре |
| Тархьари географии | |
| ХьалхагӀа хинна цӀераш |
эрсий меттала: 1944 кхачч. — с. Альтиево 1958 кхачч. — с. Баркаджин 1995 кхачч. — с.Альтиево 2009 кхачч. — Альтиевский муниципальный округ г. Назрань |
| Административни округ я | 2009 шера денз |
| Лакхал | 527 |
| Ӏалама лоаттам | гӀаьххьа |
| Сахьата оаса | UTC+3:00 |
| Бахархой | |
| Бахархой | ↗8772[1] саг (2022) |
| Къамаш | гӀалгӀай |
| Ди лелабераш | сунний бусалба |
| Паччахьалкхен мотт | гӀалгӀай, эрсий |
| Дагарга идентификатораш | |
| Телефоний код | +7 8732 |
| Пошта индекс | 386130 |
| Код ОКАТО | 26406362 |
|
|
|
Аьлте-Юрт (эрс: Альтиево) — хьалхагӀа къаьстта юрт хинна, хӀанз Аьлте-Юрта административни округ (эрс: «Альтиевский административный округ») яхаш цӀи а йолаш, Наьсарен йиъ административни округех цаӀ я.
ЦӀи
ГӀалгӀай меттала юрта цӀи язъю Аьлте-Юрт аьнна[2], из ювзаенна я Малсаганаькъан Аьлти яхача укх юрта хьалххочунца. МаӀача сага цӀи Аьлта а лоархӀаш Аьлтий-Юрт яздеш а нийслу[3].
Географи
Таханарча Наьсарен гӀинбухен-малхбоалехьарча даькъе улл. Къулбехьехьа Юккъера административни округ я, зӀилбухехьа — Наьсар-Кертен административни округ, малхбоалехьа — Дошлакъий-Юрта административни округ. Йисте́ яда юрташ: Буро-КӀале, ГӀаьзе-Ков.
Тархьар
ГӀалгӀай шаьрача ӀокӀалабувла болабенначул тӀехьагӀа хӀанз Дошлакъий-Юрт уллача метте массехк пхьа хьахиннай, 1840-ча шера хиннача хьалах Орасха-Юрти, Ӏовлурга-Юрти кхыяраши хиннай Ӏояхка. Наьсарен гӀовттам ӀотоӀабаьчул тӀехьагӀа тӀеман администраце кагий пхьанаш (отараш) дӀа а йоахаш йоккхий юрташ Ӏоехкаш план кхоачашъе йолаяьй. Цу хана вӀашагӀйийхкай хӀанз Наьсаренах лоархӀа цхьайола юрташ: Аьлте-Юрт а, Дошлакъий-Юрт а, Наьсар-Керте а[4].
Аьлте-Юрт йиллар Малсаганаькъан Темар-Солтий Лахан хиннав, из ва укх лаьтта эггара хьалха Ӏохайнар. Юрта цӀи хьахиннай цун хьалхара хьалххо хиннача Малсаганаькъан Хьусе Аьлти яхача милице урядника цӀера тӀара[5].
1944—1958-ча шерашка гӀалгӀайи нохчийи мехках баьха хиннача хана юртах Баркаджин аьнна цӀи тилла хиннай, хӀирий ӀаьдалагӀа «овсара яхаш маӀан хиннад цун[6].
1995-ча шера Аьлте-Юрт яха муниципальни кхоллам дӀа а баьккха, Наьсарен шахьарах из хьа а къоастаяь, Наьсарен пхьенна дӀаюкъе а йихьа, Наьсарен пхьен Аьлте-Юрта муниципальни округ хьаяьй цох[7].
2009-ча шера Аьлте-Юрта административни округ аьнна цӀи тиллай цох[8].
Бахархой
| 2002[9] | 2006[10] | 2007[10] | 2008[10] | 2009[10] | 2010[11] | 2011[11] | 2012[12] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 10 959 | ↗11 324 | ↗11 408 | ↗11 503 | ↗11 633 | ↘6266 | ↗6271 | ↗6786 |
| 2013[13] | 2014[14] | 2015[15] | 2016[16] | 2017[17] | 2018[18] | 2019[19] | 2020[20] |
| ↗7119 | ↗7471 | ↗7749 | ↗7965 | ↗8086 | ↗8207 | ↗8338 | ↗8457 |
| 2021[21] | 2022[1] | ||||||
| ↗8609 | ↗8772 |
ЦӀихеза юртахой
- Малсаганаькъан Татархана Ахьмад — бомбаш етта кема лийхка́р, ШоллагӀча дунен тӀема доакъашхо, Россе Федерацен турпал.
- Малсаганаькъан АртагӀа Сосаркъа — офицер Эрсий паччахьа эскара эпсар, кӀайэскархо, Соловкашкарча лагерера вадда а ведда́ цох кинашка яздаьр.
Белгалдаккхар
- ↑ 1 2 Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2022 года. Федеральная служба государственной статистики. Хоам хьаийца таьрахь: 26.04.2022.
- ↑ Ономастикон Ингушетии, 2021, оа. 35.
- ↑ Ӏарчакхнаькъан, 2017, оа. 3.
- ↑ История села Гамурзиево. Хоам хьаийца таьрахь: 26.08.2015. Архиваци яьй 4.03.2016. Архиве диллад 2016 шера тушола 4 дийнахьа.
- ↑ Альтиевский административный округ. Исторический экскурс. Архиваци яьй оригинала тӀара 4.03.2016. Архиве диллад 2016 шера тушола 4 дийнахьа.
- ↑ М.С.-Г. Албогачиева. Демаркация границ Ингушетии. Архиваци яьй оригинала тӀара 2.04.2022.
- ↑ Изменения в административном устройстве РФ. Хоам хьаийца таьрахь: 25.07.2025. Архиваци яьй 24.11.2009.
- ↑ Устав муниципального образования «Городской округ город Назрань». Утверждён Решением Городского совета № 5/22-1 от 24.12.2009 г. Хоам хьаийца таьрахь: 25.07.2025. Архиваци яьй 9.10.2015.
- ↑ Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. Архиваци яьй 3.02.2012.
- ↑ 1 2 3 4 Численность населения республики Ингушетия по населённым пунктам 2006-2012 года. Хоам хьаийца таьрахь: 17.10.2013. Архиваци яьй 17.10.2013.
- ↑ 1 2 Оценка численности населения 2010-2013. Хоам хьаийца таьрахь: 23.08.2014. Архиваци яьй 23.08.2014.
- ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. Хоам хьаийца таьрахь: 31.05.2014. Архиваци яьй 31.05.2014.
- ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). Хоам хьаийца таьрахь: 16.11.2013. Архиваци яьй 16.11.2013.
- ↑ Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. Хоам хьаийца таьрахь: 2.08.2014. Архиваци яьй 2.08.2014.
- ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года. Хоам хьаийца таьрахь: 6.08.2015. Архиваци яьй 6.08.2015.
- ↑ Численность населения Республики Ингушетия по состоянию на 1 января 2016 года в разрезе населённых пунктов. Хоам хьаийца таьрахь: 8.08.2016. Архиваци яьй 8.08.2016.
- ↑ Россе Федерацен бахархой дукхал. Муниципальни образованешка гӀола 2017 шера наджгоанцхой бетта 1 дийнахьа (31.07.2017). Хоам хьаийца таьрахь: 31.07.2017. Архиваци яьй 31.07.2017.
- ↑ Россе Федерацен бахархой дукхал. ЛаьрхӀай муниципальни образованешка 2018 шера наджгоанцхой бетта 1 дийнахьа. Хоам хьаийца таьрахь: 25.07.2018. Архиваци яьй 26.07.2018.
- ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года. Хоам хьаийца таьрахь: 31.07.2019. Архиваци яьй 2.05.2021.
- ↑ Россе Федерацен бахархой дукхал муниципальни кхолламашка гӀолла 2020 шера наджгоанцхой бетта 1 денга. Хоам хьаийца таьрахь: 17.10.2020. Архиваци яьй 17.10.2020.
- ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2021 года. Хоам хьаийца таьрахь: 27.04.2021. Архиваци яьй 2.05.2021.
Литература
- Ономастикон Ингушетии / Сост. Н. Д. Кодзоев, З. Х. Киева. Рецензенты: доктор пед. наук, проф. Т. В. Жеребило, канд. филол. наук, с.н.с отдела ингушского языка ИНИИГН Ф. М. Костоева, Редакторы: Х.А. Накостхоев, Р. Р. Хайрова; Консультант: Б. А. Хайров. — Справочно-энциклопедическое издание. — М.: Центробланк, 2021. — 120 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-91303-022-1.
- С. Арчаков. Мишта язъю вай юртий цӀераш? (гӀал.) // Сердало : газет. — 2017. — 9 саькура (№ 17 (11753)). — С. 3.
ТӀатовжамаш
{{Навигационная полоса
|имя = Наьсарен административни округаш
|изображение =
|изображение2 =
|заглавие = [[Наьсаре]н административни округаш
|содержание =
}}