Байсаранаькъан

Байсаранаькъан (эрс: Базоркины) — гӀалгӀай къаман къаьнарча Аьгий тайпан ГӀазданаькъан цхьа дакъа да, вешта аьлча, тайпан никъ (е ваьра никъ).

ЦӀи

ГӀалгӀай меттала ер цӀи башха-башха йоах: «Байсаранаькъан», «Бузаркъанаькъан», «Базоркъо́», иштта эрсий меттала долча тайпара Базоркин оалараш а ба. Наькъан цӀи хьахиннай Байсар яхаш маӀача сага цӀии, наькъан яха доши цхьанкхетарца. Эрсий меттала из наькъа цӀи: «Базоркин», «Базоркина», «Базоркины» аьнна язъю^[1]^[2].

Тархьар

Байсаранаькъан юкъеболх Аьгий ГӀазданаькъан тайпа́. Байсаранаькъан никъ хьаболабалар да цу Аьгий тайпан а къаьтта ГӀазданаькъан а хиннача Байсар яхача сагагара, ишта цу Байсарах хьа мел байна нах "Байсаранаькъан " а ба, тайпан «Аьгий» ГӀазданаькъан ба. Цу Байсара ши воӀ: Мочкъеи БӀунхои Ӏаьдала амалдеш болаш, эрсаша дӀаязбеча хана «Базоркин» аьнна яьзбаьб уж, хӀаьта гӀалгӀашта юкъе Байсара Мочкъеи Байсара БӀунхои аьнна баха́б, цудухьа цхьаболча йоазонхоша Байсаранаькъан аьнна белгалйоах цар тайпан цӀи^[3]^[4]^[5].

Байсаранаькъан хьабайна моттиг лоаман ГӀалгӀайчера Аьгакхала яха пхьа я. Аьгий тайпан юкъара пхьа я из.

Байсар

Байсара да́ КӀарцхала Пхьажи(?) хиннав (эрсий меттала Пъхачи аьнна латт дӀаязваь), хӀаьта цун нана ЦӀулой тайпан хиннай^[6]

Байсар эрсий паччахьа эскаре прапорщик хиннав язде, деша ховш. Лоамарой берашка дешийта, аьнна, Маздаке йийла́ча ишколе дийша хила тарлу цо^[7]. Бохтаранаькъан Маликат Сезма^{[таржам де деза]} йоалаяь хиннай^[6]. Цар Мочкъеи БӀунхои яхаш ши воӀ хиннав.

ЦӀихеза нах

Байсара Мочкъа

Байсара Мочкъа (эрс: Сергей Федорович, 1820—1891)
- Торси (эрс: Александр, 1855—1899)
  - Мурат (эрс: Николай, 1883—?)
- Александр (1854—?)
- Андрей (1867—?).
- мехкарий: 1 — Боккар, Айши, Ачи и Кудас; 2 — Магдалина (1865—?), Надежда (1869—?), Вера (1871—?), Любовь (1874—?), Наталия (1878—?),

Байсара БӀунхо

Байсара БӀунхо (1833—1906)
- Алсбик (1852—1890)
  - Салман (1888—?)
    - Мухьмад (1924—?)
    - Йоакъап (1927—?)
    - Марем (1930—?)
- Ӏадл-Мажит (Атабай?, 1856—?)
- Муртаз-(Ӏаьла) (1874—1924)
  - Байсаранаькъан Муртаза Мурад (эрс: Сергей?,
    - Ахьмад
    - Руслан
    - Сергей (?)
  - Байсаранаькъан Муртаза Идрис
    - Зураб
    - Турс
    - Байсаранаькъан Идриса Аза
      - Байсаранаькъан Микаьил
- ИбрахӀим (1878—1948)
  - Ӏалихан (1839)
    - Микаьил
      - Микаьил
- Мухтар (1882—1930)
  - Абукар (1927—?)
- Къарам-Солта (1886—1916)
- Байсаранаькъан Бэла

Мара нохчо хиннача ТӀонганаькъан Лайсата а Байсаранаькъан (эрс: Байсарова) язъеш хиннай маьре яхачул тӀехьагӀа.

Белгалдаккхар

↑ Ономастикон Ингушетии, 2021, оа. 17.
↑ Дахкильгов, 1991, оа. 15.
↑ Дзейтанаькъан Ж. // Кхоллама никъ // ГӀалгӀай паччахьалкхен мохк бовзара музея мазаоагӀув
↑ Ӏарчакханаькъан Сали. > Эрсий-туркий тӀом болабенна 145 шу дизад (гӀал.) // Сердало : газет. — 2021. — 26 кӀимарса.
↑ Султыгнаькъан Йоакъап. Келматанаькъан Махьмуд-Ӏаьла: ГӀалгӀайче, наха, шоайла новкъосталдар чӀоагӀа да (гӀал.) // Сердало : газет. — 2021. — 17 ардара.
↑ ¹ ² Генеалогия Базоркиных // Проект «Drevo.Ing»
↑ Цуров, 2015.

Литература

Р. Цуров. Байсара Мочкъийи, Байсара БӀунхойи цӀераш техкай Магасера скверахи, улицахи (гӀал.) // Сердало : газет. — 2015. — 10 оагӀой.
Ономастикон Ингушетии : справ.-энцикл. изд. / Сост. Н. Д. Кодзоев, З. Х. Киева. Реценз.: д.п.н., проф. Т. В. Жеребило, к. филол. н., Ф. М. Костоева, Ред.: Х. А. Накостоев, Р. Р. Хайрова; Консультант: Б. А. Хайров; Ингушский НИИ гуманитарных наук имени Ч. Э. Ахриева. — М. : ТПК «Центробланк», 2021. — 120 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-91303-022-1.
Дахкильгов Ш. Э-Х. Происхождение ингушских фамилий : полев. исслед / Ред. А. А. Зязиков. — Грозный : «Книга», 1991. — 108 с.

[_6eeb3213280403a2-1] Ономастикон Ингушетии, 2021, оа. 17.

[_69dd7d5d37e70802-2] Дахкильгов, 1991, оа. 15.

[3] Дзейтанаькъан Ж. // Кхоллама никъ // ГӀалгӀай паччахьалкхен мохк бовзара музея мазаоагӀув

[4] Ӏарчакханаькъан Сали. > Эрсий-туркий тӀом болабенна 145 шу дизад (гӀал.) // Сердало : газет. — 2021. — 26 кӀимарса.

[5] Султыгнаькъан Йоакъап. Келматанаькъан Махьмуд-Ӏаьла: ГӀалгӀайче, наха, шоайла новкъосталдар чӀоагӀа да (гӀал.) // Сердало : газет. — 2021. — 17 ардара.

[Древо.Инг-6] ¹ ² Генеалогия Базоркиных // Проект «Drevo.Ing»

[_cb10a08db1277686-7] Цуров, 2015.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]