Донецк

Донецк
	Пхье
Донецк
Байракх[d]	Герб[d]
	48°00′32″ с. ш. 37°48′00″ в. д.GЯO
Паччахьалкхе	Россе Федераци
Статус	республикан лоадам бола пхье
Федерацен субъект	Донецка Халкъа Республика
Пхьен округ	Донецк
Дá	Кулемзин Алексей Валерьевич[d]
Тархьари географии
Йиллай	1869
ХьалхагӀа хинна цӀераш	1924 кхачч. — Юзовка; 1929 кхачч. — Сталин; 1961 кхачч. — Сталино;
Пхье я	1917
Майда	358;
Лакхал	169 ± 0
Ӏалама лоаттам	гӀаьххьа гӀаран
Сахьата оаса	UTC+3:00
Бахархой
Бахархой	↘ 913 323 саг (2019)
Айхал	2425 саг/км²
Агломерацен бахархой	↘915 442 (на 01.01.2022) (горсовет)
Къамаш	русские — 48,15 %; украинхой — 46,65 %; кӀайэрсий — 1,15 %; яний — 0,99 %; жугтий — 0,50 %; татрий — 0,49 %; эрмалой — 0,40 %;
Катойконим	донхо, донхой
Дагарга идентификатораш
Телефоний код	+7 (949) - республиканский оператор «Феникс»; +7 (856) - стационарные телефоны
Пошта индексаш	283000 — 283497
Код ОКТМО	21701000001
Номер в ГКГН	0815831
Кхыдар
Награды	Ло:Герой Донецкой Народной Республики
	Донецк Москва
	РУВИКИ.Медиа чура файлаш

Доне́цк (1924-ча шерага кхаччалца — Юзовка, 1929-ча шерага кхаччалца — Сталин, 1961-ча шерага кхаччалца — Сталино) — Донецка Халкъа Республикан зӀилбухе-малхбоалегахьа улла пхье,Кальмиус хи тӀа уллача ший цӀерагӀа йолча административни округа административни юкъ, Донецка Халкъа Республикан нана-пхье^[2].

Донецка Халкъа Республикои Россе Федерацеи 30.09.2022 шера баьча бартах Донецка Халкъа Республика, Донецк юкъе а йолаш, Россе Федераценна юкъехай керда субъект мо^[3].

Этимологи

1869-ча шера денз пхьен цӀи хиннай Юзовка (карташта нийсъяла тарлу Юзово) пхье Ӏойиллачун цӀерагӀа — базархочун Джона Юза (Хьюза, ингал: John Hughes).

1924-ча шера бекарга бетта 22-ча денна ВУЦИК баьча соцамах Юзовка яхача пхьех цӀи яьккхай Сталин аьнна «сталь» яхача деша тӀагӀолла, наджгоанцхой бетта венна СССР Совнаркома РСФСР тхьамада Владимир Ленин дагалаьца^[4]^[5], 1929-ча шера денз — Сталино^[5].

1961-ча шера лайчилла бетта 9-ча денна^[6] Сталино пхьенах цӀи тиллай Донецк.

«Тайный советник вождя» яхача Владимира Успенски романа тӀагӀолла арадаьккха дувцаш хиннад 1923-ча шера цхьан юкъа Лев Троцкий цӀерагӀа пхьенах Троцк аьнна цӀи йоаккхаш хинналга^[7], цхьабакъда, из хьоахадеш, чӀоагӀдаь каьхат дац.

Географи

Донецка географе координаташ — 48° гӀинбухера шорал, 37° 48′ малхбоалера йӀоахал. Хана оас — [[UTC+3].

Донецка доазув да 385 км². ГӀинбухехьара зӀилбухехьа пхьен 38 км йӀаьха я. Малхбоалехьара малхбузехьа — 55 км. Юхе я́дача пхьенашца Донецк юкъейода Донецка агломерацена. Бахархошца агломераци я 1720 эзар саг. Донецк улл эри ара Кальмиус хинкерте, цунна гонахьа хьуи, гувнаши, хиши, Ӏамарчи да.

Донецка́и зӀилбухехьа уллача Азов-форда́и юкъе 95 км юкъ я. Донецке 2 Ӏам ба — ЭгӀаракальмиусски Ӏами (62+38 га, (Кальмиус хи тӀа), Донецка форди (138 га). Пхьена юкъегӀолла 4 хий дода: Кальмиуси, Бахмутки (Скоморошина) (23 км), Асмоловкеи (Дурная) (13 км), Черепашкинеи.

Донецка́и кхыча йоккхийча пхьенаштеи юкъера юкъ^[8]
Санкт-Петербург ~ 1776 км Киев ~ 730 км Полтава ~ 398 км	Москва — 1023 км Харьков ~ 293 км	Саратов ~ 910 км Луганск ~ 152 км
Варшава ~ 1562 км Брюссель ~ 2814 км Львов ~ 1176 км Днепр ~ 250 км Павлоград — 160 км		Красный Луч ~ 102 км Идал-Пхье ~ 620 км

Бухарест ~ 1258 км Одесса ~ 730 км Симферополь ~ 547 км	Мариуполь ~ 113 км	Таганрог ~ 168 км Та́на́-тӀара-Ростов ~ 205 км Новороссийск ~ 648 км Баку ~ 1544 км