Проза
Про́за (лат: prosa — хьожадаь къамаьл)[2] — вӀаший диста йиш йолча доакъошта — байташта — декъаш доаца йоазон е багах ду къамаьл; прозай гарт, поэзе мо а доацаш, синтаксически конструкцеш вӀаший гаргалестара ́ тӀатайжа хул (периодаш, предложенеш, колонаш). Цкъаза термин лелаю говзамеча йоазонашта духьалара кхетам болаш санна — исбахьален а доацаш Ӏилман е публицизма литература ловш[3].
Дош хьахилар
Ширача яний литературе моллагӀча исбахьален дешаех поэзи (гӀа: оазарле). Цхьабакъда яний товшхалгахь исбахьален кхетам гартах хиларца кхотаденна хиннад, цунга хьежжа дукхагӀа мел дола говзаме кхолламаш байта кеп йолаш хиннад. ТӀехьагӀо гартах тоадаьча къамаьлах байт яха болабеннаб уж, гартах доацача къамаьлах из ишта хьакъоастадеш. Ширача румаша дӀахо из товшхал дӀа а хьош проза аьнна цӀи тиллай цох. Квинтилиана балхашка ōrātiō prōsa яхаш дешаш го йиш я, Сенеки балхашка — лоацца prōsa, мукъа, гартах кердадахар а доацаш дола къамаьл цунца ловш.
Ший лат: Prōsa (ōrātiō) яхар хьахиннад prōsus «нийса», «мукъа» яхача белгалдешах < prōrsus иззамо < шир.-лат. prōvorsos «юхадерзадаь», «нийса», шир.-лат. prōvortere «хьалхашка дерзаде» яхача хандешах хьаья причасти > лат: prōvertere). Термин цкъаза байта цӀера духьала увттайора — лат: versus (Апулея prōrsā et vorsā «прозеи байташкеи»)[4].
Цкъарчоа гуччахьа белггала хете а, «проза» яхача дешаи «поэзи» яхача дешаю юкъе лерттӀа башхало белгалйоаккхалуш яц[5]. Цхьадола кхолламаш, гартах яздаьдеце а, мугӀарашта дийкъа хиларах байтаех лоархӀаш хул, иззамо гартах а рифмайца а яздаь кхолламаш а хул прозайх лоархӀаш а долаш (хьажа Гарт дола проза).
Хьажа иштта
Белгалдаккхар
- ↑ Мировоззрение (идейность, классовость, партийность) писателя и художественная типизация. Хоам хьаийца таьрахь: 15.03.2014. Архиваци яьй 15.03.2014.
- ↑ Словарь иностранных слов. — М.: «Русский язык», 1989. — 624 с. ISBN 5-200-00408-8
- ↑ Проза — литературная энциклопедия. Хоам хьаийца таьрахь: 5.04.2010. Архиваци яьй 25.08.2011.
- ↑ Walde A., Hofmann J. B. Lateinisches etymologisches Wörterbuch. Heidelberg, 1954. — Т. II, c. 374.
- ↑ Проза и поэзия // Энциклопеди «Кругосвет».
Литература
- Проза // Литературная энциклопедия терминов и понятий / Под ред. А. Н. Николюкина. — Институт научной информации по общественным наукам РАН: Интелвак, 2001. — Стб. 811—814. — 1596 с. — ISBN 5-93264-026-X.
- Тамарченко Н. Д. Жанр // Литературная энциклопедия терминов и понятий / Николюкин А. Н.. — ИНИОН РАН: Интелвак, 2001. — С. 263—265. — 1596 с. — ISBN 5-93264-026-X.
- Дарвин М. Н., Магомедова Д. М., Тюпа В. И., Тамарченко Н. Д. Теория литературных жанров / Тамарченко Н. Д.. — М.: Академия, 2011. — 256 с. — (Высшее профессиональное образование. Бакалавриат). — ISBN 978-5-7695-6936-4.
- Лозинская Е. В. Жанр // Западное литературоведение XX века. Энциклопедия / Цурганова Е. А.. — ИНИОН РАН: Intrada, 2004. — С. 145—148. — 560 с. — ISBN 5-87604-064-9.