Цисканаькъан Боскара Идрис

Рувики материал
Цисканаькъан Идрис
эрс: Цицкиев Идрис Боскарович
Цисканаькъан Идрис.jpg
Ваь таьрахь 1910(1910)
Ваь моттиг ЖӀайраха шахьар, ГӀалгӀайче, Россе импери
Кхелха таьрахь 1974(1974)
Кхелха моттиг Казахехье РСФСР
БӀорахол Российское
Леладу гӀулакх Артист, мукъамхо

Цисканаькъан Боскара Идрис (эрс: Цицкиев Идрис Боскарович 1910, Эбане, ГӀалгӀайче1974, Казахий АССР[d]) — РСФСР дукха дика хӀамаш карагӀдийна артист, Нохч-ГӀалгӀай Халкъа артист.

Биографи

Вахара юхьиг

Цисканаькъан Боскара Идрис ваьв 1910-ча шера (кхыча хоамашка 1917-ча шера) Лоам Эбан юрта Цисканаькъан Боткъий Боскареи Янданаькъан Солта Сумеи дезале. Цун нана из а ийце кхашта болх бе ухаш хиннай. ЗӀамига волча хана хӀама гуш хиннав из, морзгал хинначул тӀехьагӀа бӀаргаса дайна висав. Даь, наьна ворхӀ дезалхо хиннав уж: кхо вошеи, кхо йишеи (Хьасани, Хьусени, Маднати, Сальхьати, Амнати). Лела Ӏамав из зӀамига Ӏаьхаргаца, из цӀагӀарабараша совгӀата бена хиннаб цунна. Цо зурма йийя, цунца лекхаш хиннай тайп-тайпара ашараш. ТӀехьагӀо кхыйола мукъама кечалаш Ӏомаяьй цо. Ишта Ӏомадаьд цо къорӀа а. Ха мел йода Идриса кхоллам мехкал арахьа а байзаб, цун ашараши мукъамаши нохч-гӀалгӀай радио гӀолла кхайкадеш хиннад[1].

Сийлахь-Боккха Даьхен тӀом болабенначул тӀехьагӀа цун ши воша Хьасани Хьусени тӀем тӀа бахаб, цу хана дез царех кхы хоам хиннабац. Ши йиша маьре яхай, кхоалагӀа вола воша из хилалехьа кхелхав. ГӀалгӀай къам мехках даккхалехьа еннай цар нана. Уж цхьаь бисаб йишийца Маднатаца. Военкомато тӀем тӀа вийхав Идрис. Из цига дӀавигав Мадната. БӀаргаса дайна волга тахкачул тӀехьагӀа 25 сомах заӀапхо кхы сома варгвоацаш маха теха ве ше кийча волга хьалхадаьккхад лоро. Аьшкан бога техад лора Мадната, сихъенна ший воша ийца араяьннай, тӀабайдачарга лор во хинна Ӏовежав аьнна. Маднат йийха ягӀаш хиннай, Мержой нус хила езаш. Цар цӀагӀа чу а баьхка Эбан юртарча гаргарча наха къамаьл даьд Маднатага, Идрис шоаш хьожаргболаш дӀавига кийча болга. Мадната дӀахайтад воша вутаргвоацилга а из вахаре дӀанийсавенна валлалца ше маьре гӀоргйоацилга а[1].

Дукха ца говш, Идриси йиша Маднати Сибаре нийсабеннаб. Цига Хамхой тайпах саг йоалаяьй Идриса, цхьабакъда дукха баьхабац уж цхьана: сесаг а дезалхо а Казахехьарча шелалах байнаб. Цул тӀехьагӀа нохчо йоалаяьй цо. 1956-ча шера шоай мехка цӀабаьхкаб уж, баха хайшаб МагӀалбика шахьаре. Цига дукха ваьхавац, цигара ваха дӀавахав Шолжа-ГӀалий тӀа.

Болх

1957-ча шера вӀашагӀъеллай иллеи халхареи нохч-гӀалгӀай ансамбль  (эрс.). Репертуар  (эрс.) оттаеш къахьийгад Цисканаькъан Идриса, Хамхой Ахьмада, иштта кхыча нохч-гӀалгӀай артисташа. Цо дахчан пандар лекхаш хиннаб, цул совгӀа назамаш йоахаш. Цкъа майдан тӀа назам яккха дийхад цунга. Цул тӀехьагӀа Идрис лаьцав, ши-кхо ди-бийса изоляторе даьккхад цо. ДӀахо цун бокъо хиннаяй паччахьалкхен товшхала метте болх бе. Из выключателаш хьаеча заводе балха вахав, хӀаьта цун сесаг ше санна дика хӀама бӀаргагуш йоаца сесаг ювргӀаш хьадеш къахьегаш хиннай. Идрис ийс мотт ховш хиннав[1][2].

Кхалхар

Идрис кхелхав 1974-ча шера Казахехьарча новкъа Кокчетава областе.

Белгалдаккхар

  1. 1 2 3 Дзаурова Танзила. Цицкиев Идрис Боскарович- народный ашуг. https://dzurdzuki.com/ (30.09.2023). Хоам хьаийца таьрахь: 12.08.2025.
  2. Цицкиев М-Б. Народный ашуг. Возвращение из забвения. https://dzurdzuki.com (13.12.2021). Хоам хьаийца таьрахь: 12.08.2025.