Шолжа гӀазкхий округ

Рувики материал
округ
Шолжа гӀазкхий округ
Сунженский казачий округ
Паччахьалкхе СССР байракх СССР
ЮкъейоагӀ Лоамарой АССР, Къулбаседа Кавказа край
Админ. юкъ Сипсой-ГӀала
Тархьари географии
Хьаяь таьрахь 1921 шу
ДӀаяьккха таьрахь 1929 шу
Лаьтта 1,2 эзар
Бахархой
Бахархой 34,9 эзар саг саг (1926)
Айхал 29,4 чел./км²
Къамаш эрсий — 89,5%
украинхой — 7,2%
Официальни мотт эрсий

Шолжа гӀа́зкхий о́круг (эрс: Су́нженский каза́чий о́круг) — 19211929-ча шерашка СССРе хинна административно-лаьттан цхьоалле.

Административни юкъ Сипсой-ГӀала хиннай.

Тархьар

Тийрка дехьарчеи Шолжа тӀарчеи нохчий хинна лаьтта, 1847 шу

1921-ча шера гурахьа Лоамарой АССРа лоаттаме а йолаш керда 7-гӀа округ белгалъяьккха хиннай — Шолжа гӀазакхий округ[1]. 1924-ча шера Лоамарой АССР дӀайоаккхача хана къаьстта админитративни цхьоалле а йолаш губерне мо бокъонаш а йолаш статус енна хиннай.

1925-ча шера саькура бетта 26-ча дийнахьа Шолжа округ Къулбаседа Кавказа края юкъейихьай[2].

1929-ча шера гӀазкхий округ дӀаяьккхай. Терски яха станица Октябрьски, Майски, Предмостни, Нижне-Бековичи яхача отарашца цхьана Тийрка округа Маздака шахьарах дӀатехай. Сипсой-ГӀалани, Эбарг-Юртеи, Илдарха-ГӀалани, ГӀажара-Юртеи, Махьмад-ХитӀени, Ассинскини, иштта Давыденкони, Аьккхий-Юртеи, ЧӀималхеи лаьтташ Нохчий автономе областа Шолжа округах дӀатехай, цох 1931-1934 шераш хьатӀадалехь Шолжа шахьар хьаяьй. ГӀазкхий низагӀа Ӏоъара а баьха цар цӀенош юха нохчаштеи, гӀалгӀаштеи дӀаденна хиннад.

Таханарча дийнахьа Шолжа гӀазкхий округа доазув нийслу Нохчичен Серноводски шахьареи, ГӀалгӀайчен Шолжа шахьареи МагӀалбика шахьареи, иштта ХӀирийчен Маздака шахьареи.

Административни екъар

Округ Лоамарой АССРа́ юкъе хиннай, цул тӀехьагӀа Къулбаседа Кавказа крае хиннай.

Округ шин шахьара́ еъкалуш хиннай:

  • Сипсой-ГӀалан (эрс: Слепцовский) — цун юкъ Сипсой-ГӀала станица хиннай, сельсоветаш:
1. Ах-Боарзен — Ах-Боарзе
2. Давыденкон — отар Давыденко
3. Илдарха-ГӀалан — Илдарха-ГӀала
4. ГӀажара-Юрта — ГӀажара-Юрт
5. Округа совета кӀала йола — Ганиев отар, Ини отар
6. Сипсой-ГӀалан — Сипсой-ГӀала, Сипсой-ГӀалан станци, Сипсой-ГӀалан юрт
7. Эбарг-Юрта — Эбарг-Юрт
  • Терски (эрс: Терский) — цун юкъ Терски яха станица хиннай, сельсоветаш:
1. Махьмад-ХитӀен — Махьмад-ХитӀеи, Аьккхий-Юрти (Сунженская)
2. Нижне-Бековичий — ЭгӀа-Бекович отар
3. Предмостни — Предмостни отар
4. Терский — Терски станица[3]

Бахархой

1926-ча шера хиннача хьалах, Шолжа гӀазкхий округ ва́хаш 34 875 саг хиннав.

Къаманга диллача, дукхагӀа округе ба́хаш хиннараш эрсий хиннаб — 31 202 (89,5 %), тӀаккха украинхой хиннаб — 2 522 (7,2 %), тӀаккха хиннаб гӀалгӀайи — 301, нохчийи — 230, эрмалойи — 140, гуржийи — 100.

Белгалдаккхар

  1. ГОРСКАЯ АССР • Большая российская энциклопедия - электронная версия. bigenc.ru. Хоам хьаийца таьрахь: 25.08.2022. Архиваци яьй 23.01.2023.
  2. Постановление Президиума ВЦИК от 26.02.1925 "О включении в состав Северо-Кавказского края автономных областей Северной Осетии и Ингушетии"|Постановление Президиума ВЦИК от 26.02.1925 «О включении в состав Северо-Кавказского края автономных областей Северной Осетии и Ингушетии, а также города Владикавказа и Сунженского округа»
  3. Список населенных мест Северо-Кавказского края. Ростов-на-Дону 1925

Литература

  • Очерки истории Чечено-Ингушской АССР / ред. кол.: Смирнов Н. А. (ответ. ред.), Боков Х. Х., Виноградов В. Б. (зам. отв. ред.), Гойгова З. А.-Г., Гриценко Н. П., Крупнов Е. И., Саламов А. А., Симарзин В. С., Тавакалян Н. А., Чентиева М. Д.. — Чечено-Ингуш. науч.-исслед. ин-т истории, языка и литературы при Совете Министров Чечено-Ингуш. АССР. — Грозный: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1967. — Т. 1. — 316 с. — 4000 экз.

ТӀатовжамаш