Барханой АртагӀа Уматгири
| Барханой АртагӀа Уматгири | |
|---|---|
| эрс: Умат-Гирей Артаганович Барханоев | |
 | |
| Ваь таьрахь | 1920 |
| Ваь моттиг | Яндаре, Наьсарен округ, Тийрка область |
| Кхелха ха | 1941 |
| Кхелха моттиг | Брест, КӀайэрсий ССР, СССР |
| БӀорахол |
 СССР |
| Звани | воккхагӀа вола лейтенант |
| Сраженеш/тӀемаш | Бреста гӀапков дӀадаккхарах лорадар |
Барханой АртагӀа Уматгири (эрс: Умат-Гирей Артаганович Барханоев; 1920, Яндаре, Наьсарен шахьар — 1941, Брест[d]) — советий гӀалгӀай эпсар. Сийлахь-Боккхача Даьхен тӀема доакъашхо. Бреста гӀапков дӀадаккхарах лорадара доакъашхо. Цхьаболча тохкамхошта хетачох Бреста гӀапков тӀеххьара лорадаьр ва из.
Биографи
Барханой Уматгири ваьв 2020 шера (кхыча хоамах — 1919 шера[1]) Яндаре (Наьсарен округ, Тийрка область)[2]. Цун даь, Барханой АртагӀа кхо дезалхо хиннав: ши воӀи — Ахьмад, Уматгири, цхьа йоӀи — Гошмох. Барханой тайпан ба уж, Бархане яхача гӀалгӀай лоаман пхьера хьабайнаб цар дай. 1928 шера АртагӀ веннав, Уматигире 9 шу даьннача хана. Нанас, Хьулимата, дӀахо ше цхьаь кхедаьд кхо бер[1].
Уматгири ишколе тӀехдика дешаш хиннав, КъорӀа деша а Ӏомалуш хиннав. Ишкол яьккхачул тӀехьагӀа Киеве дӀа а ваха́ воккхагӀча лейтенанталла курсаш яьхай. Каста тӀом хьайнача хана ше вахав фронте. Бреста гӀапкоа бӀул де кхаьчав Уматгири[1].
.jpg)
Сецца аьтинга бетта 22-ча дийнахьа 1941 шера немций эскар СССР доазонал дехьадаьннад, болабеннаб Сийлахь-Боккха Даьхен тӀом. Эггара хьалхагӀа моастагӀа духьал тӀом бе болабенначарех ба Бреста гӀапков лорадеш хинна салтий. Царех хиннав Барханой Уматгири а. ГӀалгӀай тархьархоша оттадаьчох Уматгири ва, немцаша гӀапков хьадаккхалца духьал а латташ, эггара тӀехьагӀа цига веннар. Из мишта хиннад, гӀалгӀай тохкамхой хьаяхачох, хьайдийцар ва Станкус Антанас яхаш, къаман лито а хиннавола эсэсара эпсар[3].
Дагалоацам
2012 шера аьтинга бетта 9-ча дийнахьа Наьсарерча Дагалоацамеи Сийлени мемориала доазон тӀа Барханой Уматгирена сийленг дегӀад. Цун цӀерагӀа урамаш Наьсареи Яндареи. Барханой Уматгире майралца даьча гӀулакхах лаьца документальни кино даьккхад Мамиланаькъан Саварбика. Иштта Шадажанаькъан Башира художественни-документальни повесть язъяьй Барханой Уматгирех лаьца «Шагнувший в бессмертие»[2].
Белгалдаккхар
- ↑ 1 2 3 Неизвестный защитник Брестской крепости - мой прадед Барханоев Умат-Гирей Артаганович / газета «Победа», 25.06.2020.
- ↑ 1 2 Патиев, 2023, оа. 82.
- ↑ Крепость и люди, стоявшие насмерть: к 80-летию со дня освобождения Бреста / «МИР 24», 28.07.2024.
Литература
- Ингушетия: популярная иллюстрированная энциклопедия / Сост. Я. С. Патиев; науч. ред. М. Г. Цароева, Т. Х. Матиев. — Магас : «Сердало», 2023. — 816 с. — ISBN 978-594452-185-9.