Ваьппий

Рувики материал
Ваьппий
нохч. ваьппий
Шаипов, Латип Умарпашаевич (1).jpg

Фаьппий (нохч. ваьппий) — арарча аьккхешта  (эрс.) юкъедо́да нохчий тайпа[1]; ба́хаш тархьарах Аухе  (эрс.) ба, тахан из нийслу ДаьгӀастен доазон тӀа[2]. Фаьппий шоай пхьоаралца (пхьоалленашца а) цӀихеза́ хиннаб[1]. Леладеш дар нохчий метта арарча аьккхий диалекта  (эрс.) пхьарчой (зӀилбухера арара аьккхий)  (эрс.) ле́р да къамаьл деча хана[3])[4].

Тархьар

Нану Семёновчо 1882-ча шера язбаьча «Сказки и легенды чеченцев» яхача балха чу хьоахабаьб Ӏовхой фаьппий «Вапій» аьнна, нохчий тайпий лоацача листама чу[5][6]. Ваьппий товшхала юкъ ГӀалгӀай Мехка улла лоамара Аьрзи яха кхала лоархӀаш хиннай[7]. 17-18-ча бӀаьшерашка ГӀалгӀай Мохк бита а бита, Аухе  (эрс.) кхелха́б?! уж[8][9]. Овхой-Юртарча ваьппий тептаро хьаяхачох, ваьппеша шоаш хьабаьнна моттиг лоархӀаш яр Бурон гаьна доацаш Ваьппи оалача моттигера ТӀаьрш яха юрт я. Царна хетачох, ТӀаьрш яхар шоай хьалхарча даь цӀи хет царна, хӀаьта ТӀаьрше кхачалехь, шоаш Шаьмера боагӀилга а лоархӀ цар.

Овхой-Юрт  (эрс.)ара фаьппий иштта Шаьме ба́х «Ваппи» оалаш а болаш. Шаьмера вена Ваппи Махьмуди Ваппи Даиби 1990-ча шера нохчий юкъарча гулламе  (эрс.) да́къа лоацаш хиннав[10][11].

Белгалдаккхар

Доашхамаш

Бовхамаш

  1. 1 2 Натаев, 2015, оа. 171.
  2. Натаев, 2013, оа. 145—146.
  3. Гехаев М. ЧЕЧНЯ. Ауховский диалект чеченского языка. «checheninfo» (5.05.2023). Архиваци яьй 10.05.2023. Архиве диллад 2024 шера тов 4 дийнахьа.
  4. Дадаева, 2005, оа. 167.
  5. Семенов, 1882.
  6. Головлёв, 2007, оа. 268.
  7. Зязиков, 2004, оа. 93.
  8. Ибрагимов, 2002, оа. 464.
  9. Ибрагимов, 2006, оа. 188.
  10. Газета "Голос Чечено-Ингушетии" № 78 (20202) от 24 ноября 1990 г.. — 1990.
  11. ЧЕЧНЯ. Чеченский врач из США Ариф Ваппи (Сирия). ИА Чеченинфо. Хоам хьаийца таьрахь: 18.05.2024. Архиве диллад 2024 шера маьтсела 18 дийнахьа.

Литература

Архиве диллад 2024 шера тов 4 дийнахьа.