Хаматхананаькъан
| Тайпан никъ | |
| Хаматхананаькъан | |
|---|---|
| эрс: Хаматхановы | |
| Хаматхананаькъан баьха Бий-Ков Лермонтова сурта тӀа Хаматхананаькъан баьха Бий-Ков Лермонтова сурта тӀа | |
| Раса | Европеоидий |
| Тайпа | ЖӀайрахой |
| Юкъара хоам | |
| Ди | Ислам |
| Мотт | гӀалгӀай |
| Йоазув | кириллица ларде латта гӀалгӀай йоазув |
| Дай | ГӀалгӀай |
| Тайпан вошал | чуранаькъанца |
| ХӀанз баха моттиг | |
| Хьалха баьха моттиг | |
| ГӀалгӀай лоамара кхаьлаш: ЖӀайрах, Пхьамат, Бий-Ков | |
Хаматха́нанаькъа́н (эрс: Хамахатхановы) — жӀайрахой тайпан бола никъ. Хаматхананаькъан хьабаьннаб Кистий чӀоже ЖӀайрахой чӀож чуйо́дача уллача ЖӀайрахара. Цул совгӀа хаматхананаькъан баьха́ча моттигех я Пхьамат а, таханарча ХӀирийчен доазон тӀа нийслуш дола Бий-Кови Темин-Кови. Вошал да чуранаькъанца.
Тархьар
Овла
Хаматхананаькъан ба цкъарчоа шахьар а хиннача, таханарча дийнахьа тайпа а долча жӀайрахоех. Цу тайпан чухьанахьа а болаш царна кхоачарагӀа болаш уж вошал долаш ба чуранаькъанца.
Хаматхананаькъан, чуранаькъан мо, шоаш хьабаьннилга лоархӀ ЖӀарахьмат яхача къонахчох. Иштта Чури цун воша Хаматхани баьхача Дишнера йиший воӀ хиннав яхаш вувц ДжӀайрахолг яхаш. Хьаяхачох, ше ваха ховргволаш сатийна мух боаца моттиг лехаш хиннав из, ший наьн-вежарий болча кхаьчача из моттиг кор а яь цига хайнав из ва́ха. ДжӀайрахолгах боагӀилга лоархӀ боранаькъани, Ӏоахаранаькъани, лаьнанаькъани. Иштта кхыдола оаламаш а да цар шоай овланца хоттаденна (хьажа ЖӀайрах §цӀи, йиллар)[1].
ДӀахьаховшар
Хаматхананаькъан ЖӀайрахера дӀахьахайшаб тайп-тайпарча пхьанашка. Уж баьхаб ЖӀайрахах гаьна доацаш уллача Пхьамате.
Хаматхананаькъан баьхаб иштта Тийрка аьтта берда тӀа, Балте́н (Балте́рча пошта станцена) духьала илла́ча Бий-Коа, амма 1865-ча шера хиннача хьалах из пхьа йита а йита́ Пхьамата хьалбаьхка Ӏохайшаб уж — цу шера Пхьамате баьха́ча 17 дезала́ юкъе 16 дезал хӀетта́ Ӏохайша́ хаматхананаькъан хиннаб цига[2].
Хаматхананаькъанах хьабаьнна болаш ба Берса́-Пхье и КиржатӀеи ба́хаш бола хӀирий[3].
Хаматхананаькъан шоаш хьадувцачох, уж да́къа лоацаш хиннаб XVIII-гӀа бӀаьшу чакхдоаллаш XIX бӀаьшу долалуш Тагауре Дударов Ахьмад хьалха а латташ хиннача Россе импере Ӏаьдала́ духьала баьча алдарий гӀовттаме[4].
Белгалдаккхар
- ↑ https://right-partner.ru/projects/article/213 Натянутая тетива
- ↑ Грабовский, 1865.
- ↑ Дахкильгов, 1991.
- ↑ Дударов, 2011, оа. 158.
Литература
- А-М. М. Дударов, Н. Д. Кодзоев. К вопросу о расселении ингушей в позднем средневековье: ГӀалгӀай Коашке / А-М. М. Дударов // К древней и средневековой истории ингушей : научное издание. — Нальчик : Тетраграф, 2011. — 212 с. — 1000 экз.
- Грабовский. Краткие заметки о Горском участке Ингушевского округа. — Тетраграф, 1865.
- Дахкильгов Ш. Э-Х. Происхождение ингушских фамилий : [рус.] : полев. исслед. / Ред. А. А. Зязиков. — Грозный : «Книга», 1991. — 108 с.