Озанаькъан Ахьмада Мухьмад
| Озанаькъан Ахьмада Мухьмад | |
|---|---|
| эрс: Озиев Магомед Ахмедович | |
 | |
| Ваь таьрахь | 5 маьтсела 1938 |
| Ваь моттиг | Дошлакъий-Юрт, Нохч-ГӀалгӀай АССР |
| Венна таьрахь | 2008 |
| Паччахьалкхе |
 СССР →  Россе Федераци |
| Ӏилман никъ | хоамбоаржабар |
| Белха моттиг | Нохч-ГӀалгӀай мохктохкама музей, ГӀалгӀай мехка товшхала министерство |
Озанаькъан Ахьмада Мухьмад (эрс: Озиев Магомед Ахмедович 5 маьтсела 1938, Нохч-ГӀалгӀай АССР, Дошалкъий-Юрт — 2008) — гӀалгӀай хоамбоаржабархо, хьехархо, Нохч-ГӀалгӀай мохктохкама музея кулгалхо, СССР йоазонхой юкъарлон доакъашхо.
Биографи
Озанаькъан Мухьмад ваьв 1938-ча шера маьтсела бетта 5-ча дийнахьа Дошлакъий-Юрта. Из вилалехьа топаш те́ха́ да вийннав цунна, Озанаькъан Илеза Ахьмад. 1944-ча шера ГӀалгӀайи нохчийи мехках боахача хана Мухьмада нана Ужаханаькъан ГӀакхе ПӀаьтӀамат болла диса шин бераца Сибаре нийсаеннай, Кустаная областа Трактовски юрта. Бераш кхаба гӀерташ цо колхозе хьинаре къахьийгад. Мехка цӀавеначул тӀехьагӀа мара ишколе деша эттавац Мухьмад. 1958-ча шера цо йистеяьккхай Наьсар-Кертера ишкол, цу шера из деша эттав Шолжа-ГӀалий тӀарча Нохч-ГӀалгӀай хьехархой институте. Экзаменаш тӀехдика дӀачуеннай цо, цхьабакъда дӀахо деша аьттув хиннабац, таро ца хилар бахьан долаш, цудухьа цо лаьрхӀад заочно отделене дӀачуваьнна, шийна болх лаха[1].
Болх
Духхьашха балха вахар къахьегама книжка тӀа белгалдаьккхад 1961-ча шера хиннилга. Из дийша, болх бовзаш хилар бахьан долаш атта дӀачуийцав «Сердало» газете. Цхьабакъда, хоамбоаржабархочулла цо болх дукха баьбац, дӀахо 1963-ча шера из балха вахав Дошлакъий-Юртарча юкъерча ишколе, гӀалгӀай мотти литературеи, эрсий мотти литературеи хьехаш. ДӀахо Мухьмад волавеннав мохктохкама балхаш де, цу говзалца цо дукха нах хьатӀаэзаб. 1968-ча шера из балха вийхав Нохч-ГӀалгӀай республика мохктохкама музее. Цу чу Мухьмад болх лелабаьб вокккхагӀволча Ӏилман болхлочун даржагара волавенна кулгалхочун даржага кхаччалца[1].
1982-ча шера маьтсела бетта Ерригроссе тархьареи товшхалеи сийленгаш лорадара юкъарчен Нохч-ГӀалгӀай отделене республика конференцех из хержав отделене тхьамадан когаметтаоттара дарже. 1995-ча шера из къахьегащ хиннав ГӀалгӀай Мехка товшхала министерстве[1].
Озанаькъан Ахьмада Мухьмад СССР йоазонхой юкъарлон доакъашхо хиннав.
Мохк тохкаш, Мухьмада дукха брошюраши, буклеташи арахийцад цо. ВӀовнаш ювцаш брощюра арадаьннад 1986-ча шера. ТӀеххьара цо арабаьккхаб «Каменная летопись страны вайнахов» яха тархьара болх. Ткъо шу дийзад цунна из болх бе, 1994-ча шера арабаьккхаб «Русская книга» яхача Москверча зарбанче гӀолла, ший кховзткъа шу диза 4 шу дисача хана. Из альбома кепе книжка хиннад. Цунна юкъедахад Н. А. Самсоненкос даьха гӀалгӀайи нохчийи товшхала сийленгаш тӀадола сурташ. Иштта из оттадеш дакъа лоацаш хиннав Чахкенаькъан Ювназа Жабраил[1].
Советий хана ЖӀайраха-Эса паччахьалкхен тархьара-архитектурани Ӏаламеи музей-заповедника доазон юкъегӀолла чакхйоалаш, Транскавказски магистраль юларгья аьннача хана, из хиннав духьала лаьттача наха юкъе. Д. Лихачев юкъе волаш 20 совгӀа Ӏилманхочо ЦК КПСС, СССР министрий советага ГӀалгӀайчен шира архитектурни сийленгаш дохацадар дийхад. Озанаькъан Мухьмад дукха каьхаташи экспертизащ юкъедолаш папка дӀабеннаб СССР министрий советага. Иштта оарцагӀваьнна хиннав из Лукойл кампани Хамхенеи, Аьгекхаллаи, ТӀаргамаи юкъе станци е хьежача хана[1].
Сийлен совгӀаташ
• 2008-ча шера, кхелхачул тӀехьагӀа ГӀалгӀайчен мехкдас Заьзганаькъан Мурада «КарагӀдаьннарех» яха орден еннай.