Озанаькъан Илеза Ахьмад

Озанаькъан Илеза Ахьмад
эрс: Озиев Ахмед Илезович
Ваь таьрахь	28 наджгоанцхой 1902(1902-01-28)
Ваь моттиг	Дошалкъий-Юрт, Шолжа отдел, Россе импери
Венна таьрахь	22 оагӀой 1937(1937-12-22) (35 шу)
Леладу гӀулакх	йоазонхо, оазархо, таржамхо
Кхолламаш даь шераш	1928—1937
Жанр	байташ
Кхолламий мотт	гӀалгӀай мотт

О́занаькъан Иле́за Ахьмад (эрс: Озиев Ахмед Илезович 28 наджгоанцхой 1902, Дошалкъий-Юрт, Тийрка область — 22 оагӀой 1937) — советий гӀалгӀай оазархо, таржамхо.

Биографи

Ахьмад ваьв 1902-ча шера наджгоанцхой бетта 28-ча дийнахьа Дошалкъий-Юрта. Цун да Ӏарбий мотт ховш хиннав, цо Ӏарбий мотт хьийхаб эггара хьалха ший виӀийна, цул тӀехьагӀа Ахьмад деша эттав Наьсарерча юртарча ишколе, йолаенна революци бахьан долаш дешар дита дийзад цун. В 1919—1920 шерашка Озанаькъан Ахьмад дакъа лоацаш хиннав Тийрка областе советий Ӏаьдал оттача.

Советий Ӏаьдал эттачул тӀехьагӀа, из юха деша эттав, дӀахо хьеха волавеннав гӀалгӀай мотт, культармеец волаш болх баьб цо. 1924-ча шера денз болх беш хиннав ишколе, хьийхад духхьашха хьайийлача Наьсарерча юртбоахама техникуме. 1933-ча шера Озанаькъан Ахьмада болх баьб «Сердало» газете, 1934—1935 шерашка Галашкерча райисполкоме секретарь волаш. 1935-ча шера из юкъевахав СССР йоазонхой юкъарлонна.

1937-ча шера Ахьмад лаьцав «контрреволюционни агитаци» яьй аьнна, кхел яьй топаш тоха. Баь соцам Ӏаьдало кхоачаш баьб 1937-ча шера оагӀой бетта 22-ча дийнахьа. 1957-ча шера, вийна ткъо шу даьлча, цунна реабилитация яьй зулама белгалонаш гучацаялар бахьан долаш.

Кхоллам

1928-ча шера «Сердало» газета оагӀонаш тӀа духхьашха кепатеха араяьннай цун «Октябрь наступил» (Ардара бутт хьатӀабенаб) яха байт. ТӀехьагӀо оазархочун кхыйола байташ а ӀотӀаяьхай: «Богач и бедняк» (Къеи мискеи), Хьалха яьнна бӀаьсти, Колхозника илл, «ЙиӀиг», «Ӏаьржа ды», «Сердалонга», «ХӀиспани».

Таржамаш

Озанаькъан Ахьмада эггара хьалха таржамаш даьд эрсий литературан классикай кхоллама́: «Кавказский пленник» (Кавказера есар), «Зимний вечер» (Ӏан сайре), «Кавказ», «Арион», А. С. Пушкина байт «Памятник» (Сийленг), М. Ю. Лермонтова «Парус» (Гата), Д. Бедного байташ,Г. М. Кржижановский илли «Смело, товарищи, в ногу».

Дезал

Ахьмад саг йоалъяь хиннав, цун воӀ Мухьмад 1938-ча шера ваьв да́ вийначул тӀехьагӀа. Мухьмад хоамбоаржабархо хиннав Нохч-ГӀалгӀай АССРе.

Библиографи

Кинижкаш:

• Иллеш (гӀал.) / Дешхьалхе Мальсагов Дошлакъий. — Шолжа‑гӏала, 1937.
• Иллеш (гӀал.) / Дешхьалхе Мальсагов Ахьмада. — Гр., 1964.

Белгалдаккхар

Литература

• Патиев Я. С. Озиев Ахмет Илезович // Музыкальный атлас. Ингушетия / Сост.: Т. А‑Х. Дзаурова [и др.]; Рец.: М. Б. Долгиева, В. А. Чернявский, А. А. Жаманова. — Ростов н/Д: Южный издательский дом, 2023. — Т. 1. — С. 284—285. — 352 с. — 1000 экз. — ISBN 978‑5‑98864‑167‑4.

ТӀатовжамаш

Озиев Ахмет Ильясович