Духьалара тӀатоха предложенеш
Ду́хьалара тӀато́ха предложенеш (эрс: придаточные уступительные) — кертерча предложене чухь дувцачунна духьалара уйла белгаъю тӀатоха предложенеш. Кертерчеи карарчеи шин предложенех цаI чӀоагӀдара маӀан долаши, хӀаьта вож дацара маӀан долаши хул. Духьалара тӀатохача предложене ши форма я: белгал-духьалареи белгалза-духьалареи[1].
Хандеша белгал-бехкама соттамах хинна сказуеми а долаш, кертерча предложене дара духьалара дар белгал а деш йолча тӀатохача предложенех белгал-духьалара тӀатоха предложени оал. Цу предложене сказуемеца массаза а чӀоагӀдара лоархӀам болаш а хул. Масала: Ӏай малх хьеже а, шийла-м хул. Тахан лоа делхе а, дукха шийла-м яц[1].
Белгал-духьалара тӀтатохача предложене сказуеми хила тарлу шийца чӀоагӀдара лоархӀам бола а долча яхача хана деепричастех. Масала: Аз хьайгара чӀоагӀа дийхача а, сона книжка даланзар Ӏа.
Белгал-духьалара тӀатохача предложенешта хьалха латташ хила тарлу нагахьа, нагахьа санна яха хоттаргаш. Масала: Нагахьа санна аз хьайга вола аьлча а, воагӀаргвацар хьо соца. Нагахьа аз хьайна билет ийцача а, тахан театре гӀоргвацар хьо соца[1].
Белгал-духьалара тӀатоха предложени хила тарлу овлан мукъаза оаз шола яьннача, суффикс шехь йолча деепричастех хьахинна сказуеми долаш а. Масала: Со хьайга кхайккашехь а, юха а ца верзаш дӀавахар хьо. Со хьайга хьежаргволга ховшшехь а, тхацига ца воагӀаш Ӏийра хьо селхан. Сарралца малх хьийжа боллашехь а, хайра гӀор ешаяц тахан [1].
Хандеша белгалза-бехкама соттамах хинна сказуеми а долаш кертерча предложене дара духьалара дар белгал а деш йолча тӀатохача предложенех белгалза-духьалара тӀатоха предложени оал. Цу предложене сказуемеца массаза а чӀоагӀдара лоархӀам болаш а хул. Масала: Тахан мел чӀоагӀа шийла хиннаяларе а, со балха ваханза-м Ӏергвацар [1].
Белгалза-духьалара тӀатохача предложене сказуеми хила тарлу шийца чӀоагӀдара лоархӀам бола а долча яхача хана деепричастех хинна а. Масала: Се хьога кхайкача а, хьо тахан соца воагӀаргвоацилга ховра сона.
Белгалза-духьалара тӀатохача предложенена хьалха латташ хила тарлу нагахьа, нагахьа санна яха хоттаргаш. Масала: Нагахьа тахан чӀоагӀа шийла хиннаяларе а, со балха ваханза-м Ӏергвацар. Нагахьа санна сай хьога кхайка безам хилча а, хьо тхоайцига тахан воагӀаргвоацилга-м ховра сона [1] [2].
Белгалдаккхар
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Оздоев, 2006.
- ↑ Гандалоева, 2018.
